Michał Płaviec: “Apazycyja infiltravanaja dziasiatkami ahientaŭ”

 Michał Płaviec:
“Apazycyja infiltravanaja
dziasiatkami ahientaŭ”

Prajšoŭ čas, pierš čym ja zrazumieŭ, što jany ŭrešcie pryjšli. Źnikła napružanaść, u jakoj ja znachodziŭsia apošnija niekalki miesiacaŭ. Ja jašče nia viedaŭ, što budzie dalej, adnak, što jany kaliści pryjduć, ja viedaŭ dakładna. Vybačajcie, zabyŭsia ich pradstavić. “Jany” – supracoŭniki biełaruskaha Kamitetu dziaržaŭnaj biaśpieki, KDB.

Pryjšli i supracoŭniki AVIR, adździaleńnia vizaŭ i rehistracyjaŭ biełaruskaha Ministerstva ŭnutranych spravaŭ. Jašče ŭ kvatery jany chacieli, kab ja padpisaŭ dva dakumenty. Ja nie padpisaŭ. Skazali, što ja znachodžusia ŭ kvatery, u jakoj ja nie zarehistravany, čym parušaju režym znachodžańnia i isnyja zakony. Ja žadaŭ sustrecca ź jurystam i pradstaŭnikom českaj ambasady. Nie dazvolili. Kali ja admoviŭsia padpisać, dali mnie piać chvilinaŭ, kab ja sabraŭ rečy, i advieźli ŭ KDB. Začynili ŭ śledčym pakoi i znoŭ prymušali padpisać tyja dakumenty. Narešcie, dazvolili patelefanavać u ambasadu, i česki pasoł u Miensku Aleš Fojcik chutka-chutka byŭ u mianie. Paraiŭ, kab ja pa-česku napisaŭ, što ja nia zhodny z farmuloŭkaj abvinavačańnia. Praz paŭtary hadziny ja ŭžo prachodziŭ mytny i pašpartny kantrol u varšaŭskim aeraporcie. Tolki tam ja znoŭ adčuŭ, u jakim ja časie znachodžusia.

Ja dapamahaŭ apazycyi

U Biełaruś ja ŭpieršyniu zavitaŭ u jakaści žurnalista ŭ 1999 h. Ad sakavika 2000 h. i až da svajho vyhnańnia ja kaardynavaŭ tamaka pracu Biełaruskaha centru fundacyi “Čałaviek u niadoli”. My dapamahali apazycyjnym arhanizacyjam, adpraŭlali biełarusaŭ u Čechiju, a čechaŭ — u Biełaruś, ładzili stažy dla žurnalistaŭ, ekanamistaŭ, jurystaŭ, sudździaŭ. Śniežański vizyt pradstaŭnikoŭ biełaruskaj apazycyi da prezydenta Vacłava Haveła – naša praca. My zdymali dakumentalnyja filmy dla českaha telebačańnia. Premjera adnaho ź ich, pryśviečanaha losu źnikłych ludziej, adbyłasia 9 traŭnia.

Režym Alaksandra Łukašenki — apošniaja dyktatura ŭ Eŭropie. U 94-m bolšaść vieryła Łukašenku. Ludzi bačyli ŭ im čałavieka, jaki budzie zmahacca z karupcyjaj, naviadzie paradak. Refarmisty tady prajhrali.

Łukašenka naviazaŭ krainie zvarot da sacyjalistyčnaj ekanomiki. Hałoŭnaj pieraškodaj dla jaho stała palityčnaja apazycyja. Praz hod paśla svajho abrańnia jon abviaściŭ pieršy referendum, a praz dva — jašče adzin. Ludzi pačali pratestavać suprać sučasnaha samadzieržca.

U majoj pamiaci nazaŭsiody zastaniecca letašni Dzień Voli 25 sakavika. Z samaj ranicy na hałoŭnych mienskich vulicach byli vystaŭlenyja tysiačy specnazaŭcaŭ, a zavułki bryniali aŭtobusami i hruzavikami z padmohaj. Byli vadamioty, navat bronietransparciory. Zatrymali za toj dzień u adnym Miensku 420 čałaviek, u tym liku 40 žurnalistaŭ. Tady ja zrazumieŭ, što hałoŭnaja zadača žurnalista ŭ Biełarusi — nie pieradavać infarmacyju, a ŭniknuć zatrymańnia.

Strach pierad vybarami

Čamu mianie vyhnali? Nie paźniej za kaniec vieraśnia ŭ krainie majuć adbycca prezydenckija vybary. Režym usialak sprabuje abmiežavać albo całkam zabaranić dziejnaść apazycyjnych arhanizacyjaŭ. Heta dekret №8, zahadkavyja ŭvarvańni ŭ siadziby niaŭradavach i pravaabarončych arhanizacyjaŭ.

Apošni hit pieradvybarnych hulniaŭ — stvareńnie atmasfery špijonamanii. U apošni raz talenavityja specsłužby vyjavili zamiežnaha ahienta 19 krasavika, jamu pahražaje ad 7 da 12 hadoŭ turmy. Nie ździŭlusia, kali heta chtości, chto rabiŭ takuju samuju pracu, jak ja.

Dziejnaść zamiežnikaŭ znachodzicca pad kapturom KDB. Za ludźmi sočać albo adkryta, kab ich zastrašyć i panervavać, albo tajemna. Telefony prasłuchoŭvajucca, elektronnaja pošta pračytvajecca. Apazycyja infiltravanaja dziasiatkami ahientaŭ, ludzi žyvuć u atmasfery strachu, čakajuć, kali palec Vialikaha brata ŭkaža mienavita na jaho. Ludzi padmanvajuć adno adnaho, sočać, adkul potym źjavicca falšyvaja infarmacyja. Niekatoryja zaciahnutyja ŭ bahnu many nastolki, što ŭžo nie adroźnivajuć, dzie praŭda, a dzie – nie.

Ź mianie, peŭna, chacieli zrabić pakazalny prykład. Ja ich užo dastaŭ svajoj adkrytaj dziejnaściu pa dapamozie apazycyi, svaimi artykułami, filmami pra krainu, dzie zaŭtra ŭsio jašče spačyvaje ŭ kamunistyčnym učora.

* * *

Kali supracoŭniki KDB znoŭ naviedajuć apiačatanuju kvateru i ahledziać jaje, jany napeŭna znojduć u zamknionym sejfiku cydułku z nadpisam “Priviet”. Ja ich sardečna vinšuju z paśpiachovaj aperacyjaj i dasyłaju paviedamleńnie takim šlacham. A najbolšyja vitańni sp.Śpirydonavu, adnamu z kiraŭnikoŭ uvarvańnia.

Pierakład Biełaruskaha Forumu ŭ Prazie “Adradžeńnie” pavodle tydniovika Refleks