Barys Tumar. Biełaruski Bierazoŭski

Biełaruski Bierazoŭski

Pierachod Ciciankova ŭ apazycyju moža akazacca niavyhadnym dla jaje

U łukašenkaŭskim atačeńni – čarhovy skandał. Ivan Ciciankoŭ, čałaviek z samaha blizkaha koła A.Łukašenki, były kiraŭnik spravaŭ prezydenta, daŭ interviju žurnalistu Anatolu Hulajevu, u jakim, faktyčna, źvinavaciŭ svajho byłoha šefa ŭ złoŭžyvańni słužbovym stanoviščam, bieskantrolnym vykarystańni dziaržaŭnych srodkaŭ, niekampetentnaści, chałatnym vykanańni słužbovych abaviazkaŭ. Hučyć u Ciciankova i tema źniknieńnia palityčnych praciŭnikaŭ Łukašenki. Interviju źjaviłasia ŭ Internecie, a ŭ paniadziełak maje być u prodažy zatrymany subotni vypusk hazety “Dień” ź im.

U im Ivan Ciciankoŭ nia kajecca ŭ svaich hrachach, ale ščodra palivaje Łukašenku brudam. Pavodle Ciciankova, jahony były načalnik – palityčny apartunist (“U palityčnych pierakanańniach jon byŭ vielmi nierazborlivy. Spačatku rvanuŭsia da BNF, razam ź imi ŭnosiŭ u Avalnuju zalu tolki što zaćvierdžany tady bieł-čyrvona-bieły ściah, vielmi siabravaŭ ź Zianonam Paźniakom, jeździŭ razam na mitynhi.

Potym pierajšoŭ u inšuju frakcyju, potym “prymazaŭsia” da kamunistaŭ...), hultaj (jon pracavaŭ u dzień nia bolš za try-čatyry hadziny. Jon pryjaždžaje — nasampierš vysłuchoŭvaje słužbu biaśpieki, potym sustrakajecca z presaj. Vyklikaje niekaha sa spravazdačaj dla ptušački — usio, na hetym jahonaja rabota skančajecca, niedzie a druhoj. Potym u Drazdy… A tam tenis, chakiej… Jak možna pracavać, kali cieraź dzień chakiej a piataj i cieraź dzień — tenis?), złačynca (“dačynieńnie kiraŭnictva Biełarusi da ich [Zacharanki, Zavadzkaha dy inš.] źniknieńnia vidavočnaja”), psychična abciažarany čałaviek (“...fantastyčnaja padazronaść i niedavierlivaść Łukašenki...”; “...niama takoha čałavieka [jakomu b Łukašenka daviaraŭ]. Jon nikoli nie daviaraŭ, naprykład, Kanaplovu. Z Šejmanam jany prosta paviazanyja supolnymi złačynstvami, hrašyma…”).

Interviju hučnaje, niezdarma pra jaho paviedamili ŚMI ŭsich susiednich krainaŭ. Jość u im, adnak, svaje supiarečnaści.

Potym pierajšoŭ u inšuju frakcyju, potym “prymazaŭsia” da kamunistaŭ...”). Łukašenka taksama paŭstaje hultajom (“...ion pracavaŭ u dzień nia bolš za try-čatyry hadziny. Jon pryjaždžaje — nasampierš vysłuchoŭvaje słužbu biaśpieki, potym sustrakajecca z presaj. Vyklikaje niekaha sa spravazdačaj dla ptušački — usio, na hetym jahonaja rabota skančajecca, niedzie a druhoj. Potym u Drazdy… A tam tenis, chakiej… Jak možna pracavać, kali cieraź dzień chakiej a piataj i cieraź dzień — tenis?”), złačyncam (“dačynieńnie kiraŭnictva Biełarusi da ich [Zacharanki, Zavadzkaha dy inš.] źniknieńnia vidavočnaje”), psychična ciažkim čałaviekam (“...fantastyčnaja padazronaść i niedavierlivaść Łukašenki...”; “...niama takoha čałavieka [jakomu b Łukašenka daviaraŭ]. Jon nikoli nie daviaraŭ, naprykład, Kanaplovu. Z Šejmanam jany prosta paviazanyja supolnymi złačynstvami, hrašyma…”).

Interviju hučnaje. Jość u im cikavyja śviedčańni, jość i svaje supiarečnaści.

Jak finansavałasia kampanija Łukašenki

“U dakład pa baraćbie z karupcyjaj jon nabraŭ niepravieranych faktaŭ. Jura Małumaŭ, Michaił Sazonaŭ i ciapierašni nam. hieneralnaha prakurora Michaił Śnihir — usie tady kazali, papiaredžvali: fakty nie pravieranyja, vykarystoŭvać ich nielha. Ale Łukašenka ich nieadkładna abnarodavaŭ — jamu nie patrebnaja była abjektyŭnaść, jamu patrebny byŭ imidž”. Ale niahledziačy na heta Ciciankoŭ dapamoh Łukašenku abracca ŭ prezydenty.

“...finansavańnie [vybaraŭ 1994 h.] było mizernaje. ...Finansy sapraŭdy išli ŭ tym liku praź mianie — suma skłała na ŭsio pra ŭsio kala 1000 dalaraŭ. Toj ža Łahviniec dapamahaŭ, jašče para mužykoŭ…” – “Siarhiej Prakapovič z “Rust-investu” davaŭ transpart...”, — padkazvaje žurnalist. — “Tak. A niechta hrošy davaŭ na paliva, na sutačnyja...”, — śviedčyć Ciciankoŭ.

Usio nastolki prosta, što vykłkikaje niedavier. Žartački — tysiača dalaraŭ na takuju krainu!
“Svaju dumku [Łukašenka] farmuje na asnovie dumak adnaho-dvuch čałaviek. Sa Škłova jamu niechta patelefanavaŭ, niešta skazaŭ… Prykładam, Vałodzia Malinoŭski, stary tavaryš i nastaŭnik, jaki ŭ sakratara partkamu kałhasu imia Lenina Łukašenki byŭ staršyniom… I hetaja dumka ŭžo robicca dziaržaŭnaj palitykaj”. Łukašenka paŭstaje z hetych słovaŭ sapraŭdy narodnym palitykam.

Ivan-niapomnik

“Vakoł mianie... było niekalki surjoznych pradprymalnikaŭ, jakija, nie parušajučy zakonaŭ, mnoha rabili dla Respubliki… Heta... Viktar Łahviniec, inšych nazyvać nie chaču, bo… usie hetyja ludzi ŭžo vyličanyja [prosčitany – u aryhinale], niekaha zrujnavali, niekaha daviali da infarktu… I kali b z pradprymalnikami Biełarusi nie abychodzilisia takimi sposabami, jany prynosili b taki prybytak, što nikomu j nia śniłasia! A tak u nas adsotkaŭ 70, kali nia 80, pradprymalnikaŭ źjechali”. Karaciej, karovy možna nia tolki rezać, ale j daić. Dy tolki mnohija pradprymalniki jakraz i narakali pierad adjezdam za miažu na cisk z boku strukturaŭ Ciciankova, niezdarovuju kankurencyju abo prostaje pryŭłaščvańnie dziaržaŭnaj majomaści.

“Što j kazać — u pieršyja hady majoj pracy zamiežnyja investary, što nazyvajecca, u čarzie stajali — chacieli ŭkładać hrošy ŭ Biełaruś. U jaje pramysłovaść, sielskuju haspadarku…”. Pierabolšańnie, jakoje pavialičvaje niedavier da słovaŭ.

“...za minułyja 7 hod Biełaruś nia tolki nie prasunułasia da demakratyi, a bolš za toje — u Biełarusi paŭtarajecca 37-y hod!” Pryjšło razumieńnie?

“...tatalny charaktar nabyło prasłuchoŭvańnie telefonaŭ hramadzian. Nie mahu skazać dakładna, jakuju sumu — zdajecca, kala 20 miljonaŭ dalaraŭ — vydatkavali apošnim časam na specyjalnaje abstalavańnie, jakoje daje mahčymaść pry “prasłušcy” adroźnivać hramadzianaŭ pa hołasie… A asnoŭnyja kiraŭničyja kadry prasłuchoŭvajucca pahałoŭna! Usie!” Chto vydatkavaŭ? Pa jakim punkcie biudžetu? Chto ŭ takim razie zaćvierdziŭ? Ci heta niejki novy favaryt-łahviniec achviaravaŭ?

Łahviniec jak Brat-2

“Łahviniec dla mianie byŭ i zastaŭsia jak brat — ja źviedaŭ sapraŭdny šok [kali jaho aryštavali]. Jon za piać hadoŭ majoj raboty da miljona dalaraŭ prynios va ŭłasnaść dziaržavy”. Aryšt Łahvinca nibyta i byŭ tym tryvožnym zvanočkam, jaki prymusiŭ Ciciankova zavarušycca. Ciciankoŭ viarnuŭsia z kamandziroŭki ŭ Niamieččynu. (Cikava było b, kab niamieckija žurnalisty vyjavili niamieckija suviazi biełaruskaj viarchuški – da kaho, kudy jeździać u Niamieččynu Ciciankoŭ, Łatypaŭ dy inšyja, čym zajmaŭsia padčas stažyroŭki tam starejšy syn Łukašenki, ź jakimi kołami jany źviazanyja. Upeŭnieny, adkrylisia b mnohija cikavyja rečy.) I “...adrazu chacieŭ zvolnicca. Pajšoŭ da prezydenta, jon pačaŭ na mianie kryčać. Potym ja šče paru razoŭ uźnimaŭ hetuju temu, i jon adnojčy zajaviŭ mnie: jon siadzić u turmie zamiest ciabie!”

Bolšaść biełarusaŭ, vidać, dałučyłasia b da takoha mierkavańnia.

I voś 3 śniežnia vyjšaŭ ukaz pra zvalnieńnie: “...za nieadnarazovaje nievykanańnie ŭkazańniaŭ prezydenta kiraŭniku spravaŭ Ciciankovu abjavić poŭnuju słužbovuju nieadpaviednaść”. — “Takoj jurydyčnaj farmuloŭki nie isnuje ŭvohule, heta niezakonna”, — narakaje Ciciankoŭ, jaki ŭ 1995 h. na chvali žadańnia zrabić z Łukašenki prezydenta Rasiei parvaŭ na šmatki zakonny dziaržaŭny bieł-čyrvona-bieły ściah.

Ciciankovu jašče ŭdałosia “cieraz doktarku prezydenta Irynu Ściapanaŭnu” damovicca ab sustrečy z Łukašenkam (zaŭvažcie, ź jakoj pavahaj jon jaje nazyvaje; vidać, heta adna z samych upłyvovych asobaŭ krainy; i nakolki ž padzakonna funkcyjanuje łukašenkaŭskaja systema, kali na sustreču z prezydentam treba damaŭlacca nie praz sakrataryjat ci administracyju, a cieraz doktarku!). Na spatkańni jon paprasiŭ u Łukašenki dazvołu na adjezd u Maskvu, na pracu ŭ “Iteru”. “Ja znaju, Ivan, čto ty poriadočnyj čiełoviek… Jezžaj”, – takimi słovami vypraviŭ jaho Łukašenka.

A za niekalki radkoŭ Ciciankoŭ pry hetym nazyvaje siabie “praktyčna adzinym, chto pajšoŭ, hruknuŭšy dźviaryma”.

“Viedajecie, usie hady majoj pracy ŭ jakaści kiraŭnika spravaŭ mianie praviarali 5—7 razoŭ u miesiac. I kali była b choć najmienšaja začepka — nichto b nia vypuściŭ mianie ź Biełarusi”. Dyk što, Biełaruś — kraina zakonnaści?
I narešcie Ciciankoŭ prynahodna ŭmacoŭvaje nastroj niaŭpeŭnienaści i strachu pierad vybarami, zaŭždy vyhadny ŭładam: “A jość nadzieja na toje, što vybary nia buduć padtasavanyja? — pytajecca žurnalist. — Mahu skazać ćviorda, što Łukašenka prosta tak ułady nie addaść”. Adkryŭ Ameryku! Jak i toje, što jon, vysoki kiraŭnik padčas referendumu 1996 h., “nia moža skazać, što falsyfikacyj tady nie było”. A chto moža skazać advarotnaje?

Rukapis Ciciankova

Jość adna detal u interviju, jakaja prymušaje zasumniavacca ŭ tym, što hutarka sapraŭdy adbyłasia “ŭ adnym utulnym rasiejskim haradku”, jak havorycca va ŭstupie. “Mahu ŭpeŭniena skazać, što sa žniŭnia 1999 h. hetyja słužby [achovy prezydenta] vyraśli prykładna ŭ 200 razoŭ. Siahońnia ŭ jaho achovie bolš za 2000 čałaviek”. Fraza jaŭna nia maje sensu – nie mahła ŭ žniŭni 1999 h. achova Łukašenki składacca z 10 čałaviek, kali ŭžo ŭ 1996 h. fihuravała ličba 360 achoŭnikaŭ. Sens da frazy viartajecca, kali zamiest 1999 h. my stavim 1994 h. Tady, u pieršyja dni prezydenckaj Respubliki, słužba achovy sapraŭdy mahła abmiažoŭvacca 10 čałaviekami. Jak takaja pamyłka mahła trapić? Napisanyja ad ruki ličby 4 i 9 padobnyja, ich lohka pierabłytać. Adnak, kali adkazy na pytańni interviju byli pieradadzienyja sp.Hulajevu ŭ rukapisie, dyk jakaja harantyja, što jon byŭ napisany rukoju samoha “Vani”, a, naprykład, nie taho čałavieka, jaki piša interviju jašče adnaho “novapraśvietlenaha” – sp.Sinicyna?

Cikava, što I.Ciciankoŭ daŭ interviju blizkaj da M.Čyhira hazecie “Dień”, tady jak pieršaja hutarka ź im źjaviłasia ŭ “Biełaruskim Časie” prafsajuzaŭ U.Hančaryka, a žonka I.Ciciankova pierasłała list z paprokami Łukašenku ŭ “Biełorusskuju Diełovuju Hazietu”. Staryja staŭpy apazycyjnaj presy – “Narodnaja Vola” i “Naša Svaboda” abydzieny ŭvahaj. Heta pakazčyk novaje sytuacyi na medyjnym rynku Biełarusi.

Praciah budzie?

Urešcie, čamu Ciciankoŭ nie zrabiŭ usich ciapierašnich pryznańniaŭ adrazu ŭ interviju “Biełaruskamu Času”? Niaŭžo tolki tamu, što raniej jon spadziavaŭsia na prymireńnie z Łukašenkam, a niadaŭniaja nehatyŭnaja zhadka pra jaho na BT hetak dapiakła?

Zastajecca biez adkazu vialikaje pytańnie: a ci nie prydumanaja hetaja vałtuźnia z vyšturchoŭvańniem Ciciankova ŭ apazycyju ŭ tym samym centry, dzie byŭ vyrableny tuzin padstaŭnych kandydataŭ, vybuchovaje prystasavańnie dla rasiejskaj ambasady i ŭsimi daŭno zabytaja kula dla loźnienskaha “Mersedesu”? Čamu b, darečy, Ciciankovu nie adkryć sakret taje kuli? Zdajecca, jon jechaŭ u toj samaj mašynie. Ciciankoŭ na hetaje pytańnie adkazvaje ŭchilista. Chiba što trymaje materyjał dla nastupnaha interviju.

Nia ŭsio adrazu? Šantažuje Łukašenku?

Z ulikam čutak, što Ciciankoŭ pierabyvaje ŭ Italii abo paprasiŭ palityčnaha prytułku ŭ Niamieččynie, što Łukašenka pahražaŭ siamji Ciciankova, hetaha nielha vyklučać: kampanija pryciahnieńnia ŭvahi da byłoha “zahhaspa” idzie daŭno i arhanizavanaja prafesijna. Dyk praciah naprošvajecca. Ale ŭsio adno ŭ takim kantekście niedahavorak słovy Ciciankova “ja ničoha nie bajusia, mnie niama čaho chavać. Adzinaje, čaho chaču — kab u Biełarusi prajšli demakratyčnyja vybary. Narod musić spakojna razabracca j vybrać čałavieka, jaki sapraŭdy pryniasie karyść” hučać kamična.

Dadatkovuju intryhu “vypłyćciu” Ciciankova nadaje toj fakt, što i Ciciankoŭ, i žurnalist Hulajeŭ – kadry mahiloŭskija, z votčyny Vasila Lavonava, i što kiraŭnik ruchu “Za novuju Biełaruś” u svaich interviju presie zhadvaŭ I.Ciciankova nie biez nadziei.

Nijakich faktaŭ, mnoha šumu

U cełym interviju pakidaje dvaistaje ŭražańnie. Nijakich faktaŭ, dakumentaŭ niama, novych źviestak pra źniknieńnie ludziej taksama. Što hrošy ad prodažu zbroi Łukašenka nakiroŭvaŭ u specyjalny fond, dyk u hetym jon i sam pryznavaŭsia. I choć heta padpadaje pad Kryminalny kodeks, masavaja śviadomaść, pryvučanaja da padvojnaj buhalteryi, nia ličyć hetaha złačynstvam. Prapahanda pryščapiła dumku, što ŭsie hetyja srodki iduć vyklučna na padtrymku talenavitych dzietak i veteranaŭ.

Adno niečakanaje — što zbroja pradavałasia ŭ tym liku ŭ Irak, i, nia vyklučana, za najaŭnyja dalary, što parušaje embarha AAN i supiarečyć mižnarodnamu pravu. Nakolki heta praŭda, skazać ciažka. Jakim šlacham biełaruskaja zbroja mahła traplać u Irak, kali hetuju krainu atačajuć amerykanskija ŭzbrojenyja siły, a avijarejsaŭ tudy da apošniaha času nie ažyćciaŭlałasia?

Interviju ŭrešcie drukuje “Biełaruski Dom Druku”. Choć Łukašenka i mienšuju kramołu zabaraniaŭ...

Rytoryki ŭ Ciciankova mnoha (“Łukašenka adkinuŭ krainu na 15—20 hadoŭ nazad”), ale rytorycy daŭno nichto nia vieryć. Pahatoŭ, kali jana hučyć z vusnaŭ čałavieka, proźvišča jakoha dla miljonaŭ stała synonimam chcivaści, pradažnaści i antynarodnaści. I prytym, što hety čałaviek nia kajecca.

U masavaj śviadomaści ciciankoŭskija abvinavačańni tolki dadajuć ačkoŭ Łukašenku. Tak, jak rasiejskaja masavaja śviadomaść kančatkova palubiła Pucina mienavita za toje, što jaho nia lubiać Bierazoŭski z Husinskim, a ŭkrainskaja — Kučmu — za Łazarenku ź Cimašenkaj.

U lubym razie, dla razumnych ludziej vybarčaja kampanija ahalaje ŭsio novyja fakty pra žyćcio i noravy łukašenkaŭskaj “elity”. Karciny adkryvajucca samyja paskudnyja. I pry znajomstvie ź interviju adrazu zhadvajecca pra maralnuju palityku jak abaviazkovy pryncyp apazycyjnaje dziejnaści. Nie na padtrymcy takich “ciciankovych” biełaruskaja apazycyja moža dasiahnuć realnaj pieramohi. Bo čym bolš narod dumaje pra Ciciankova, tym mienš jon dumaje pra Bykava.

Barys Tumar

Anatol Hulajeŭ adzin z samych aŭtarytetnych žurnalistaŭ Biełarusi. Były ŭłasny karespandent hazety “Sielskaja žizń” u Biełarusi. Vice-prezydent Biełaruskaj Asacyjacyi Žurnalistaŭ.

Sam Anatol Hulajeŭ vyklučaje mahčymaść, kab hetaje interviju Ciciankova mahło być “padstaŭnym”. “Rečy, jakija paviedamlaje Ciciankoŭ, układvajucca ŭ ahulnuju mazaičnuju karcinu, niavyhadnuju Łukašenku”, — ličyć A.Hulajeŭ.

Na pytańnie, ci moža Ciciankoŭ akazacca biełaruskim Bierazoŭskim, hetkaj źnienavidnaj narodu postaćciu, jakaja ŭvasablaje złybiedy kapitalizmu i pierajmaje na siabie adkaznaść za minułyja złoŭžyvańni i raskradańnie krainy, Anatol Hulajeŭ adkazaŭ hetak: “Ja nikoli nia čuŭ, kab Ciciankova nazyvali biełaruskim Bierazoŭskim, bo ci jość dla hetaha padstavy? Jaho nazyvali kašalkom Łukašenki, ale ci bačyŭ chto hety kašalok, ci zaziraŭ chto ŭ jaho? Usio heta na ŭzroŭni mierkavańniaŭ”. Ale i sp.Hulajeŭ pryznaje, što da kanca sutnaść taho, navošta byli sp.Ciciankovu hetyja pryznańni i što jany aznačajuć, niajasnaja: “U mianie šmat padazreńniaŭ było, jość i budzie. Bo viedaju Ciciankova hadoŭ 20, z času pracy ŭ Mahiloŭskim abkamie. Adnak jak žurnalist ja prychodžu da čałavieka, jaki cikavy hramadztvu. Byli zadadzienyja jamu niejkija pytańni, nie na ŭsie jon adkazaŭ. Mnie było skazana, što na vo hetaje i vo hetaje pytańni jon adkazvać nia moža, i ja musiŭ pahadzicca”.