«70 zakazaŭ na dzień». Biełaruska vypiakaje ŭ Varšavie vielikodnyja bułki, jakija ździŭlajuć palakaŭ
Pierad Vialikadniem u Valeryi na son zastajecca ŭsiaho niekalki hadzin. Uvieś astatni čas jana piače bułki na zamovu biełarusaŭ i ŭkraincaŭ Varšavy. Reč u tym, što ŭ Polščy na Vialikdzień pryniata jeści «babku» — formaj i teksturaj jana padobnaja da kieksa, — ale emihranty sumujuć pa zvykłaj vypiečcy. Praŭda, i tut Valeryja nie moža ŭtrymacca ad ekśpierymientaŭ: jaje bułki ščodra zapoŭnienyja šakaładnaj karamiellu i višniovym džemam. Biełaruska raskazała vydańniu Most, jak heta — vypiakać pa 70 bułak na dzień i što pra jaje vypiečku dumajuć palaki.
«Tata ciahnuŭ na sabie 11 kiłahramaŭ marmurovaj plity dla šakaładu»
Kandytarskaj spravaj Valeryja zachapiłasia ŭ 11‑m kłasie — tady jana ŭpieršyniu śpiakła šarłotku i zrazumieła, što hety zaniatak joj da dušy. Praŭda, vučycca pajšła na fielčara-akušera, a piakła ŭ jakaści chobi.
«Baćki mianie vielmi padtrymlivali. Mama svaimi rukami majstravała kardonnyja karobački dla maich desiertaŭ. A adnojčy my pajechali ŭ Kijeŭ — ja chacieła kupić tam marmurovuju pavierchniu, na jakoj tempierujuć šakaład. Tata ciahnuŭ na sabie 11 kiłahramaŭ hetaj plity ŭ mietro, tolki kab ja zajmałasia», — uzhadvaje biełaruska.
U miedycynie Valeryja prapracavała try hady, ale paśla ŭsio ž taki całkam syšła ŭ kandytary — stała piačy vyraby na zakaz. Karjeru pačynała ŭ Minsku — była šef-kandytarkaj u adnoj z ustanoŭ. A emihravaŭšy ŭ Varšavu, pačała šukać pracu ŭ toj ža śfiery.
«Spačatku ja papracavała ŭ restaranie [viadomaj restaratarki i televiadučaj] Mahdy Hieśler, a potym uładkavałasia šef-kandytarkaj u biełaruskuju ŭstanovu. Ale ŭ vyniku syšła z najmu», — raskazvaje dziaŭčyna.
«Smak — adzin sa sposabaŭ paznańnia śvietu, jak zrok ci słych»
Pavodle nazirańniaŭ Valeryi, tradycyi vypiečki i desiertaŭ u Biełarusi i Polščy vielmi roźniacca.
«Dla nas bieze «Paŭłava» — zanadta prytarnaje, palakam ža jano vielmi padabajecca. Tut lubiać sałodkija i tvarožnyja desierty. My ŭsio ž taki addajem pieravahu ekśpierymientam u smakach, niezvyčajnym teksturam. Ja liču, što smak — adzin sa sposabaŭ paznańnia śvietu, jak zrok ci słych. Tamu ja zaŭsiody za toje, kab prapanoŭvać ludziam toje, čaho jany nikoli nie kaštavali».
Pierajechaŭšy ŭ Polšču, Valeryja nie stała padstrojvacca pad miascovyja husty, zachavaŭšy luboŭ da ekśpierymientaŭ. I akazałasia, što niekatoryja polskija klijenty adkrytyja da niezvyčajnych spałučeńniaŭ, naprykład pirožnych «makaron» z syram bry i jahadami.
«Vyrašyła prapanavać našu zvyčajnuju bułku — popyt byŭ vielmi vialikim»
Da Vialikadnia Valeryja vypiakaje vielikodnyja bułki. Tradycyjnyja, jak pryniata ŭ Biełarusi i Ukrainie, jakich u Polščy amal nie sustrenieš. U hetaj krainie pradajuć u asnoŭnym «babku» — pa cieście i formie heta zvykły biełarusam kieks.
«Tamu ja vyrašyła prapanavać ludziam našu zvyčajnuju bułku — popyt siarod biełarusaŭ i ŭkraincaŭ byŭ vielmi vialikim».
Spačatku Valeryja rabiła kłasičnyja bułki — biez načynki, a taksama z vanillu i šakaładam. A na nastupny hod i tut vyrašyła paekśpierymientavać — tak źjaviłasia bułka ź višniaj, makam i mierenhaj, a jašče — z apielsinam i šakaładam.
«Pišuć, što heta nie vielikodnaja bułka»
Načynki ŭ bułki Valeryja nie škaduje, choć časam na jaje za heta svaracca.
«Pišuć, što heta nie vielikodnaja bułka. Bo sapraŭdnaja bułka pavinna być vyklučna z razynkami i hłazuraj źvierchu. Ale zakazaŭ i stanoŭčych vodhukaŭ tak šmat, što, mnie zdajecca, ja na pravilnym šlachu. Mnie padabajecca pieraasensoŭvać kłasiku: raptam, kali dadać u vypiečku novuju detal, smak stanie tolki lepšym», — razvažaje dziaŭčyna.
Da niezvyčajnych bułak ź cikavaściu pastavilisia i palaki — amatary draždžavoj vypiečki.
«A voś u čym my padobnyja ŭ hustach — dyk heta makavy rulet, jaki palaki tradycyjna vypiakajuć i da Kaladaŭ, i da Vialikadnia. U rulet kładuć šmat maku, a taksama dadajuć razynki i cukaty», — raskazvaje Valeryja.
«Bułku treba chutka śpiačy i źjeści»
Bułki da Vialikadnia Valeryja vypiakaje adna. Zvyčajna joj davodzicca rabić minimum 50 vyrabaŭ. Praces hety pracajomki. Spačatku draždžavomu ciestu treba pastajać i padniacca. Paralelna treba pryhatavać načynku i kremy, a zatym vypiečy vyraby i zrabić dekor.
«U mianie nie vychodzić uziać bolš za 70 zakazaŭ na dzień, tamu što bułka — heta vyrab, jaki treba chutka śpiačy i addać zakazčyku, kab jon adrazu jaho źjeŭ. Bo takija bułački smačnyja, pakul śviežyja. Tamu napiaredadni Vialikadnia ja pracuju pa načach, na son zastajecca ŭsiaho paru hadzin».
U pracy Valeryju padtrymlivaje muž: zakuplaje 20‑kiłahramovyja pakiety muki i dapamahaje razvozić zakazy pa Varšavie.
«I sočyć, kab ja sama pajeła», — śmiajecca Valeryja.
U žyćci z dyjabietam kandytarskaja sprava navat dapamahła
Ź piaci hadoŭ biełaruska žyvie z cukrovym dyjabietam pieršaha typu, jana maje patrebu ŭ injekcyjach insulinu. Pa načach nohi moža zvodzić sutarhami, a ramiastvo, jakoje abrała Valeryja, patrabuje pravodzić stojačy šmat hadzin.
«U peŭnym płanie kandytarskaja sprava mnie navat dapamahła: kali raniej ja mahła patajemna ad baćkoŭ bieskantrolna jeści sałodkaje, to ciapier kaštuju desierty vyklučna z prafiesijnaj cikavaści».
Užo za tydzień da katalickaha Vialikadnia ŭsie zamovy na bułki ŭ Valeryi byli raśpisanyja.
«Hety čas patrabuje vielmi šmat sił i časam pahłynaje ciabie całkam. Ale ja tak lublu kandytarku: kali ty čymści haryš, to chočaš imknucca da bolšaha», — uśmichajecca jana.
Biełaruskaje telebačańnie pakaža vielikodnyja katalickija nabaženstvy
Biełarusaŭ Vilni i Varšavy zaprašajuć na vielikodnyja kancerty
Staŭ viadomy raskład liturhij na Vialikdzień u biełaruskich supolnaściach Polščy
Pachaładała pierad Vialikadniem? Žydoŭskija kučki! Akazvajecca, u hetaj źjavy jość navukovaje tłumačeńnie
Kamientary
Navošta biełarusy zavoziać u Polšču rasiejskija tradycyi? Pra rasiejskuju movu nie kažučy. Toj samy Most taho vydatny prykład.