Siarhiej Dubaviec. Upłyvać ci kryŭdavać?

Replika

Upłyvać ci kryŭdavać?

Ci to patasny, ci to iraničny, ale ŭ kožnym razie nie charakterny dla Siarhieja Navumčyka vyraz “Paźniak zastaniecca ŭ historyi”, na maju dumku, pazbaŭleny sensu. Pa-pieršaje, zastacca ŭ historyi možna i paśla “palityčnaje śmierci”, jak i paśla “ablivańnia brudam” u presie. Pa-druhoje, zastacca ŭ historyi — zusim nia meta toj dziejnaści, jakaja jašče j nie nabliziłasia da vyniku.

Niekatoryja frahmenty historyi Siarhiej Navumčyk sprabuje ŭznavić u svaim artykule dla “Narodnaj voli”, jaki ad pačatku leta pralažaŭ tam u šufladzie i drukujecca ciapier padnoŭleny ŭ “Našaj Nivie”. Choć mienavita “Narodnaj voli” była adrasavanaja fraza: “Adzinym vydańniem, dzie Paźniak moh nadrukavacca harantavana, była stvoranaja Siaredzičam “Narodnaja hazieta”...

Heta niapraŭda. I ja hatovy pryvieści ceły śpis vydańniaŭ, dzie Paźniak moh zaŭsiody nadrukavacca harantavana. Ale “padmazka” nie spracavała. Siaredzič nie nadrukavaŭ. Nie zachacieŭ, mabyć, svarycca z kalehami-žurnalistami. I tady tekst prybłukaŭ u “Našu Nivu”, niby ŭ apošni prystanak usialakaj nacyjanał-demakratyčnaj inicyjatyvy. U tuju “NN”, jakuju Zianon Paźniak niejak trapna achryściŭ “bahiemaj, što rviecca ŭ palityku”. U tuju, jakaja zaŭsiody harantavana publikavała Paźniaka. U tuju, jakoj Paźniak nie adnojčy admaŭlaŭ — to ŭ artykule, to ŭ interviju.

Mnie ŭjaviłasia typovaja sytuacyja napałovu kinutaj, zabitaj kabiety, što, pierabivajučysia z chleba na vadu, viadzie dom, haduje dziaciej, adbivajecca ad zalacańniaŭ, a mužyk — hieroj rystališčaŭ (ci jak tam — apostał nacyi) — hady ŭ rady saizvolić zazirnuć dachaty, projdziecca karalom siudy-tudy, zaŭvažyć, što “eta nikuda nie hadzicca”, raźvierniecca i znoŭ — u šyroki śviet. Užo ž pierabačyli my takich.

Mienavita Zianon Paźniak pastaviŭ barjer pamiž saboju i svajoj presaj. Jašče tady, u 80-ja, kali vyhaniaŭ Hurkova za toje, što toj handlavaŭ “parnahrafijaj” Hlobusa. Jašče tady, kali na adnym sa źjezdaŭ pierakonvaŭ frontaŭcaŭ padtrymać “Naviny BNF” — fantomny prajekt, tady jak “Svaboda”, što vycho-dziła popleč, atrymlivała ź jahonaha boku ŭ lepšym vypadku ihnaracyju. Jašče tady, kali bajkatavaŭ adnoŭlenuju “Našu Nivu” (tady ŭ Viarchoŭnym Saviecie hazetu padtrymaŭ A.Trusaŭ...).

Nie biada, što Paźniaka “ablivaje brudam” presa, jakaja na jaho nikoli nia staviła. “Brud” hety, na žal, nia mienš za pachvalbu padvyšaje rejtynh palityka. Biada, što prapaźniakoŭskaja presa nikoli nie razhladałasia im jak svoj infarmacyjny placdarm. Jakraz heta najpierš charaktaryzuje dačynieńni Paźniaka i presy. Tak było i tak jość. (Viačorka, darečy, akazaŭsia całkam paśladoŭnym pierajemnikam hetkaha pryncypu biełaruskaj narodnaj ciemnaty, kali svajo — ničoha nia vartaje, a čužomu — i lostki, i kryŭdy.)

Miž tym, adziny sposab dačynieńnia palityka z presaj — heta ŭpłyŭ na jaje. Nie zhadaju, kab u BNF niechta kaliści staviŭ takuju zadaču jak stratehičnuju. Tam chutčej pabojvalisia presy i kryŭdavali na jaje. U vyniku mienavita presa ratavała i ratuje honar biełaruskaj demakratyi.

Inšy raz mnie zdajecca, što ŭsie ŭ nas pastavili nie na tych...

Kaliś u pieršych Sojmach BNF siadzieli akademiki, narodnyja paety, mastaki, metry ekanomiki i jurysprudencyi... Dyk u paraŭnańni ź imi ciapierašniaja KCHP sapraŭdy vyhladaje marhinalnaj supołkaj. Adsiul i naśmieški z boku nie svajoj presy (maŭlaŭ, “śvita” robić karala). Svaja presa nie-nie dyj skaža pra... trahičnuju fihuru Paźniaka.

Ale niama trahičnaj fihury. I tyja, chto raz na tydzień słuchaje Paźniaka na 612-ci kilahiercach, hatovyja padpisacca pad jahonymi słovami. Ale “śvita” j sapraŭdy vyjšła “na leva pašyta”. Pamiataju, jakaja pub-lika traplałasia siarod zborščykaŭ podpisaŭ za Paźniaka... Taki sabie vachciorska-lokajski kštałt. Nie chaču nikoha kankretna abrazić, kažu pra vobraz, jaki skłaŭsia ŭ mnohich. Kryŭdna było hladzieć na hetych śpitych ciotak pobač z respektabelnymi zborščykami za inšych palitykaŭ. Z takimi, dumałasia, sapraŭdy tolki praletarskuju revalucyju rabić. Ale pry čym tut my? Zrešty, jak i Paźniak.

Sytuacyja vypraŭlalnaja ŭ luby momant. I stvareńnie ŭpłyvu na presu — całkam u mahčymaściach Zianona Paźniaka. Nia dumaju, što jamu admoviła b u interviju lubaja z nazvanych Siarhiejem Navumčykam niedziaržaŭnych hazet. I mnohija emacyjnyja najezdy na Paźniaka vyklikanyja jakraz niaspraŭdžanymi nadziejami žurnalistaŭ na dužaha rycara, apostała nacyi, hieroja, jaki pieramoža cmoka.

Na presu (lubuju) nia treba kryŭdavać. Nia maje sensu. Heta presa moža pakryŭdzicca, što dla palityka — znak, zvanok. Na presu treba ŭpłyvać.

Zrešty, na maju dumku, Paźniak siońnia — na svaim miescy. Jon daje acenki padziejam i vymaloŭvaje stratehičnuju perspektyvu, jakuju padzialajuć mnohija tysiačy jahonych słuchačoŭ. Choć šmat chto i razumieje, što sa svaim ciapierašnim partyjnym atačeńniem jon hetych metaŭ nie dasiahnie nikoli.

Siarhiej Dubaviec