***
Rasiejskija ŚMI, što ŭźniali čarhovy ažyjataž vakoł Biełarusi dy jaje kiraŭnika, hetym razam vyłučajucca asablivaj biescyrymonnaściu.
Nie, možna było i daŭniej u “Lalkach” pabačyć vusataha zdaraviaka z harmonikam i charakternym akcentam, jaki “na cyhanskam fakulciecie abrazavańje pałučył”, možna było pračytać u jakoj starazapavietnaj hazecie słovy bajavoha hienerała pra toje, što dapamahčy Rasiei ŭ Čačenii — abaviazak biełarusaŭ. Adnak usio heta kazałasia da słova, było ilustracyjaj da rasiejskich prablemaŭ. Ciapier biełaruskaje pytańnie analizujecca jak samadastatkovaje, pryčym takim tonam, na jaki rasiejcy, jak zamiežniki, paprostu nia majuć prava.
Tak, padryŭnuju zubroŭskuju akcyju nahadvali apošnija, šmatkroć anansavanyja, NTV-šnyja “Lalki”: Łukašenka ŭ psychušcy za kratami. Abo voś charaktarystyka, jakuju analityk internet-staronki “Gazeta.Ru” Siarhiej Mastaŭščykoŭ daje biełarusam: “Z karysnych vykapniaŭ biełaruskamu narodu dastałasia bulba, z spradviečnych zaniatkaŭ — hatavańnie katletaŭ, padmiatańnie ŭ chacie, vyhuł parasiaci, porka dziaciej, rydańnie, bojka, pošuk spraviadlivaści ŭ śviecie, karaskańnie i hablavańnie”.
Adnojčy mnie daviałosia prajechać ad Siedlicaŭ da Biełaj-Padlaskaj u ciahniku “Varšava—Maskva” razam z pjanym budaŭnikom-palakam. Daviedaŭšysia, adkul ja, jon radasna zaroŭ: “A, biełarusin! Brat Łukašenki! Chakiej, łyžy!” I za piać chvilinaŭ raspavioŭ usio toje niamnohaje, što viedaŭ pra Biełaruś, niby ja j byŭ toj “apošni dyktatar Eŭropy”. Pyrskała ślina, ščoki treślisia, azyzły tvar až śviaciŭsia ad radaści, vyklikanaj pačućciom svajoj vyšejšaści, maralnaje pieravahi. Śmiešna i prykra. Stylova biezdakorny i pierasypany cienkimi aluzijami feljeton Mastaŭščykova nahadaŭ mnie manaloh taho palaka. Adnak ciažka sabie ŭjavić, kab apošniamu dali słova na TVP1 abo na internet-sajcie “Gazety Wyborczej”.
Što tut takoha, skažacie vy, vuń Aleś Čobat z Sakratam Janovičam jašče j nie takoje časam pišuć pra biełarusaŭ, a čaho naciarpieŭsia kiraŭnik dziaržavy ad našaje presy za vosiem hadoŭ — ujavić ciažka. Ale jany — svaje. A čužym treba čas ad času nahadvać, što, prykładam, A.Łukašenka dla ich — nijaki nia “naš Saška”, a prezydent suverennaje dziaržavy.
Heta zusim nia list u abaronu Alaksandra Łukašenki. Nie pra jaho havorka. Havorka pra etyku i prafesijanalizm, pra ŭmieńnie pisać vostra, ale biaz chamstva, prablemna, ale nie abražajučy. I što kazać, kali ŭ hetych pytańniach rasiejskim ŚMI čaściakom treba dahaniać i pierahaniać pjanaha polskaha budaŭnika? Kali z šyrokich kałašynaŭ tamtejšaje demakratyčnaje presy časam vyhladaje zvyčajny imperyjalizm dy palityčnaja zamova? I jany buduć, jak kazaŭ habrej z pokazki, vučyć nas kamercyi?
Mižvoli zhadvajecca bajka, jakuju raspaviadaŭ redaktar adnaje bieraściejskaje hazety. U ramkach niejkaje prahramy “pa abmienie dośviedam” ź lekcyjami pryjechali rasiejskija žurnalisty. Byli jany z samoje Maskvy i na tutejšyja realii pahladali krychu pahardliva. Adčytaŭšy svaje dakłady pra toje, jak treba pisać i jak fatahrafavać, zvysok ahledzieli tutejšy žurnaliscki bamond i pracadzili: “Voprosy jesť?” Pytańnie im zadali adno: “Skažycie, a Maskva — vialiki horad?” Paśla hetaha lektary niejak nadzvyčaj chutka źjechali.
Na dziaržaŭnym uzroŭni hetkija pytańni musić farmulavać MZS. Dyplamatyčnym čynam, ale nia mienš daścipna. Bo prezydenty mianiajucca, a reputacyja krainy zastajecca.
Andrej Skurko
Kamientary