ЦРУ падштурхоўвае курдаў да атакі на Іран

Злучаныя Штаты Амерыкі маюць працяглую і вельмі складаную гісторыю ўзаемаадносін з курдскім народам — найбуйнейшай этнічнай меншасцю ў свеце, якая не мае ўласнай дзяржавы.

Сёння колькасць курдаў ацэньваецца ў 25—30 мільёнаў чалавек, якія кампактна пражываюць на тэрыторыях Турцыі, Ірака, Ірана, Сірыі і Арменіі. Гэта вельмі разнастайная супольнасць: нягледзячы на тое, што большасць з іх з’яўляюцца мусульманамі-сунітамі, яны маюць мноства розных дыялектаў, а таксама адрозніваюцца сваімі культурнымі і палітычнымі традыцыямі.

Іранскія курдскія ўзброеныя групы маюць некалькі тысяч байцоў, якія дзейнічаюць уздоўж іракска-іранскай мяжы, перадусім на тэрыторыі Іракскага Курдыстана.

Пасля пачатку ваенных дзеянняў многія з гэтых арганізацый выступілі з публічнымі заклікамі да іранскіх салдат пераходзіць на іх бок. У адказ Корпус вартавых ісламскай рэвалюцыі (КВІР) пачаў наносіць удары па курдскіх пазіцыях, выкарыстоўваючы дзясяткі беспілотных лятальных апаратаў.

CNN, спасылаючыся на шматлікія інфармаваныя крыніцы ў амерыканскіх і курдскіх колах, сцвярджае, што ЦРУ працуе над планам узбраення курдскіх фарміраванняў з мэтай справакаваць шырэйшае паўстанне супраць іранскага рэжыму. Паводле іх слоў, Белы дом ужо вядзе актыўныя перамовы з лідарамі іранскай апазіцыі і курдскімі кіраўнікамі ў Іраку. Гаворка ідзе пра магчымасць перадачы ім значнай ваеннай дапамогі.

Паводле крыніц, прэзідэнт ЗША Дональд Трамп асабіста ўдзельнічае ў дыпламатычнай падрыхтоўцы аперацыі, праводзячы тэлефонныя размовы з ключавымі курдскімі фігурамі, у тым ліку з лідарам Дэмакратычнай партыі Іранскага Курдыстана Мустафой Хіджры.

Паводле паведамленняў амерыканскіх чыноўнікаў, абмяркоўваюцца дэталі будучай сумеснай місіі і тое, як менавіта Злучаныя Штаты і курды будуць узаемадзейнічаць па меры развіцця падзей.

Поспех задумы напрамую залежыць ад пазіцыі іракскіх курдаў, паколькі іх тэрыторыя павінна стаць асноўным плацдармам і калідорам для транзіту зброі.

Высокапастаўленыя курдскія прадстаўнікі пацвярджаюць, што наземная аперацыя ў Заходнім Іране можа пачацца ўжо ў бліжэйшыя дні. Яны лічаць, што зараз з’явіўся ўнікальны шанец на поспех, і адкрыта разлічваюць на падтрымку з боку Вашынгтона і Іерусаліма.

Навошта гэта патрэбна?

Паводле крыніц, знаёмых з абмеркаваннямі, тактычная мэта ўзбраення курдаў палягае ў тым, каб яны змаглі скаваць іранскія сілы бяспекі ў баях на ўскраінах краіны.

Гэта павінна аслабіць кантроль у цэнтральных рэгіёнах і даць магчымасць бяззбройным іранцам у буйных гарадах выйсці на вуліцы. Такім чынам плануюць пазбегнуць паўтарэння крывавых распраў, якія адбываліся падчас мінулых хваляванняў, калі пратэстоўцы заставаліся сам-насам з сілавікамі.

Некаторыя прадстаўнікі амерыканскіх улад бачаць у курдах інструмент для стварэння кіраванага хаосу, які расцягне ваенныя рэсурсы іранскага рэжыму. Існуюць таксама планы па захопе і ўтрыманні тэрыторый у паўночнай частцы Ірана. Гэта дазволіла б стварыць спецыяльную буферную зону, якая значна палепшыла б бяспеку Ізраіля ў рэгіёне. ЦРУ ад каментароў па гэтай інфармацыі адмовілася.

Відавочныя крокі і рызыкі

Аналітык CNN па нацыянальнай бяспецы Алекс Плітсас лічыць, што Злучаныя Штаты відавочна спрабуюць даць штуршок працэсу звяржэння рэжыму. Паколькі іранскае насельніцтва ў цэлым не мае зброі, знешняя падтрымка курдскіх саюзнікаў бачыцца Вашынгтону як адзіны эфектыўны спосаб справакаваць калапс сілавых структур Ірана і натхніць грамадства на рашучыя дзеянні.

Аднак у амерыканскіх дыпламатычных колах гучыць і занепакоенасць адносна магчымых наступстваў такога кроку.

Тым часам Ізраіль ужо пачаў наносіць удары па іранскіх аб’ектах уздоўж мяжы, рыхтуючы глебу для будучага наступу курдскіх сіл. Ізраільская крыніца паведаміла CNN, што ў найбліжэйшыя дні такія ўдары могуць узмацніцца.

Разам з тым крыніцы прызнаюць: калі курдскія сілы сапраўды стануць часткай аперацыі супраць іранскага рэжыму, падтрымка з боку ЗША і Ізраіля павінна быць значнай. Паводле ацэнак амерыканскай разведкі, іранскія курдскія групы пакуль не маюць дастатковага ўплыву і рэсурсаў, каб самастойна правесці паспяховае паўстанне супраць урада.

Акрамя таго, самі курдскія апазіцыйныя структуры раз’яднаныя. Яны маюць розныя ідэалогіі, канкуруючыя інтарэсы і доўгую гісторыю ўнутраных канфліктаў. Таму частка прадстаўнікоў адміністрацыі Трампа сумняваецца, ці будуць гэтыя групы гатовыя дзейнічаць выключна ў інтарэсах Вашынгтона. Існуе асцярога, што проксі-сілы могуць паставіць свае ўласныя мэты вышэй за агульную стратэгію ЗША.

Унутры адміністрацыі Трампа многія чыноўнікі ў прыватных размовах папярэджваюць аб глыбокім расчараванні, якое назапасілася ў курдаў за гады супрацоўніцтва з Вашынгтонам.

Курдскія лідары неаднаразова скардзіліся на тое, што амерыканцы выкарыстоўваюць іх, а потым пакідаюць на волю лёсу. Многія памятаюць вывад войскаў з Сірыі, які быў успрыняты як здрада, і цяпер курды патрабуюць ад Белага дома цвёрдых палітычных гарантый.

• 3
• 0
• 2
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0