Культура55

У Вялікай Бераставіцы знеслі ўнікальны заезны двор ХІХ стагоддзя. На сцяне з савецкіх часоў вісела шыльда «ахоўваецца законам»

За савецкім часам гэты будынак на Ратушнай плошчы лічыўся помнікам грамадзянскай архітэктуры, але ў незалежнай Беларусі чамусьці перастаў. А цяпер ад яго засталася толькі купа камянёў. 

Заезны двор у Вялікай Бераставіцы да знішчэння. Фота: Vandrvm

Знішчэнне заўважыў праект Vandrvm, які апублікаваў фотаздымкі месца на рагу вуліц Чырвонаармейскай і Чкалава, дзе яшчэ нядаўна стаяў заезны двор другой паловы ХІХ стагоддзя.

Знесены будынак уяўляў сабой рэдкі для Беларусі ўзор традыцыйнага гасцінічнага комплексу, які спалучаў памяшканні для начлегу, карчму і ўнутраны двор для коней і фурманак. Галоўны фасад ашаляваны, завершаны высокім трохвугольным шчытом, дэкарыраваным фігурнай шалёўкай.

Месца, дзе стаяў заезны двор у Вялікай Бераставіцы. Фота: Vandrvm
Месца, дзе стаяў заезны двор у Вялікай Бераставіцы. Фота: Vandrvm

Як адзначае тэлеграм-канал «Спадчына», заезны двор быў прызнаны помнікам і занесены ў савецкі «Збор помнікаў гісторыі і культуры» 1986 года. Аднак пры фарміраванні сучаснага Дзяржаўнага спісу гісторыка-культурных каштоўнасцей ён па незразумелых прычынах проста выпаў з пераліку помнікаў і пазбавіўся якой-небудзь аховы. Пры гэтым на яго фасадзе працягвала вісець шыльда, якая абвяшчала, што помнік «ахоўваецца законам».

Шыльда, якая абвяшчае, што заезны двор з’яўляецца помнікам грамадзянскай архітэктуры другой паловы XIX стагоддзя і ахоўваецца законам. Фота: Vandrvm

На думку аўтараў канала, зусім нядаўна была магчымасць уратаваць помнік, але ёй не скарысталіся адказныя за рэстаўрацыю і ахову гісторыка-культурнай спадчыны. 

Праект зон аховы для суседніх аб'ектаў — рэшткаў касцёла кармелітаў і брацкай магілы на Ратушнай плошчы. Заезны двор (унізе) трапляе ў зону рэгулявання забудовы (карычневым), але ні на схеме, ні ў тэксце ён ніяк не вылучаны сярод пасляваенных тыпавых праектаў. 

У верасні 2024 года быў зацверджаны праект зон аховы для суседніх аб'ектаў — рэшткаў касцёла кармелітаў і брацкай магілы на Ратушнай плошчы. Распрацоўку дакументацыі вяла «Белрэстаўрацыя». Нягледзячы на тое, што заезны двор знаходзіўся ў межах зоны рэгулявання забудовы, у праекце ён не быў вылучаны як каштоўны гістарычны аб'ект. Адсутнасць якога-небудзь ахоўнага рэгламенту ў дачыненні да яго фактычна дазволіла далейшы знос.

У Беларусі больш не засталося вядомых узораў драўляных заезных двароў. Мураваны ж заезны двор у Нясвіжы, на шчасце, захаваў за сабой статус помніка архітэктуры. 

Заезны двор у Нясвіжы

Каментары5

  • зьмей
    13.04.2026
    Тыя, хто падпісаў, думаюць, што іх не знойдуць?
  • Нiхто не забудзе
    13.04.2026
    Трэба апублiчваць прозвiшчы герастратаў.
  • Алік
    13.04.2026
    мясцовым уладам было заданне каб уся нерухомасць рабіла, каб ніякіх закінутых забудоваў не было. А тут у цэнтры пасёлка грошая няма на рэканстукцыю і нікому не прадасі. Па гродзенскай вобласці як віхура праняслася. За апошнія 10 гадоў знішчылі многа камянных пабудоваў у весках, хлявы, мураваныя хаты. У Італіі усё гэта старанна захоўваюць каб захаваць гістарычнае асяроддзе, а тут што маем то знішчаем. Яшчэ скажу, сельсаветы крадуць у весках старажытныя велькія камяні, некуды адвозяць, пад выглядам добраўпарадкавання. Пілуюць высокія дрэвы і забіраюць сабе. Людзі з слязамі на вачох глядзяць : стаялі пабудовы, раслі дрэвы - прыехалі выкапалі яму, будынак ссунулі, зараўнявалі

Цяпер чытаюць

Рэдкі выпадак: памілаваны беларускі палітвязень пайшоў на вайну супраць Украіны16

Рэдкі выпадак: памілаваны беларускі палітвязень пайшоў на вайну супраць Украіны

Усе навіны →
Усе навіны

У Беларусі хочуць адмяніць штогадовыя дэкларацыі аб даходах чыноўнікаў8

Сібіга: У дзень нараджэння Пуціна расійскія генералы паднеслі яму ягоны любімы падарунак3

42‑гадовага Дзмітрыя Бакея асудзілі за «садзейнічанне экстрэмісцкай дзейнасці»

Аляксандра Таратуту, якога тры гады таму асудзілі за забойства трохгадовага сына, расстралялі14

Новыя магістралі і мост цераз Дразды. Якой будзе дарожная сетка на поўначы Мінска

Статкевіч: Сапраўдная мэта вайны ва Украіне — ліквідацыя ўкраінцаў як нацыі24

У звычайным мінскім шматпавярховіку хаваецца сапраўдны палац. У яго рамонт уклалі мільёны13

Кіраўнікоў рэгіянальных КДБ і КДК будуць абавязкова ўключаць у склад аблвыканкамаў і Мінгарвыканкама7

ЗША заклікалі сваіх грамадзян неадкладна пакінуць Расію праз магчымую ўспышку чумы5

больш чытаных навін
больш лайканых навін

Рэдкі выпадак: памілаваны беларускі палітвязень пайшоў на вайну супраць Украіны16

Рэдкі выпадак: памілаваны беларускі палітвязень пайшоў на вайну супраць Украіны

Галоўнае
Усе навіны →

Заўвага:

 

 

 

 

Закрыць Паведаміць