Многія людзі з дзяцінства чулі папярэджанні пра тое, што нельга сядзець, закінуўшы нагу на нагу. Лічылася, што такая звычка можа пашкодзіць каленныя суставы, выклікаць варыкознае пашырэнне вен або прывесці да праблем са спінай. Сучасныя даследаванні не пацвярджаюць большасць гэтых сцвярджэнняў.
Уяўленні пра шкоду скрыжаваных ног часткова паходзяць ад старых поглядаў на паставу. Доўгі час у многіх культурах «правільнае» сядзенне асацыявалася не толькі са здароўем, але і з дысцыплінай, выхаванасцю і самакантролем. Паступова сацыяльныя нормы пачалі ўспрымацца як медыцынскія факты.
Акрамя таго, людзі часта блытаюць часовую нязручнасць з пашкоджаннем арганізма. Пасля працяглага знаходжання ў адной позе сапраўды можа з'явіцца адчуванне скаванасці або жаданне размяцца. Але гэта звычайна сігнал змяніць становішча, а не прыкмета таго, што цела атрымлівае шкоду.
Сучасныя ўяўленні пра паставу істотна змяніліся. Усё больш даследаванняў паказвае, што не існуе адзінай «ідэальнай» позы, якая падыходзіць усім людзям. Аб гэтым піша група фізіятэрапеўтаў Сіднейскага тэхналагічнага ўніверсітэта ў сваім артыкуле на старонках The Conversation.
Ці ўплывае гэта на спіну?
Сядзенне са скрыжаванымі нагамі часта называюць прыкладам дрэннай паставы. Аднак навуковыя працы, прысвечаныя болям у спіне і паставе, не выявілі нейкага аднаго становішча цела, якое надзейна абараняла б ад праблем або, наадварот, непазбежна іх выклікала.
У адным з даследаванняў фізіятэрапеўтаў з розных краін папрасілі назваць найлепшую позу для сядзення. Высветлілася, што іх меркаванні істотна адрозніваюцца. Гэта сведчыць пра тое, што ўяўленні пра «правільную» паставу часткова фарміруюцца прафесійнымі традыцыямі і культурнымі звычкамі, а не толькі навуковымі дадзенымі.
Спіна чалавека здольная прыстасоўвацца да самых розных палажэнняў. Значна больш праблем можа ўзнікнуць, калі доўга заставацца ў любой позе — незалежна ад таго, ці сядзіць чалавек роўна, сагнуўшыся над камп'ютарам або закінуўшы нагу на нагу.
Ці можа такая звычка пашкодзіць суставы ног?
Яшчэ адзін распаўсюджаны міф сцвярджае, што такая пастава нібыта «зношвае» суставы. Аднак і тут навуковыя доказы адсутнічаюць.
Падчас хады па лесвіцы, бегу, скачкоў або пераносу цяжкіх пакупак тазасцегнавыя і каленныя суставы вытрымліваюць значна большыя нагрузкі, чым пры звычайным сядзенні. Скрыжаваныя ногі могуць на кароткі час змяніць вуглы ў суставах, але няма сведчанняў, што гэта прыводзіць да артрыту або іншых доўгатэрміновых пашкоджанняў.
Даследаванняў менавіта гэтай звычкі не так шмат, таму навука пакуль не можа даць абсалютна вычарпальны адказ. Але тыя даныя, што ёсць сёння, не падтрымліваюць старое сцвярджэнне пра шкоду для суставаў.
У клінічных рэкамендацыях для захавання здароўя каленяў і тазасцегнавых суставаў асноўная ўвага надаецца фізічнай актыўнасці, развіццю мышцаў, кантролю масы цела і агульнай нагрузцы на суставы, а не асобным бытавым звычкам.
Ці выклікае гэта варыкоз?
Адказ і на гэтае пытанне адмоўны. Як тлумачаць аўтары, варыкознае пашырэнне вен развіваецца тады, калі клапаны ў венах перастаюць эфектыўна працаваць, у выніку чаго кроў застойваецца і вены пашыраюцца. Асноўнымі фактарамі рызыкі лічацца ўзрост, спадчыннасць, цяжарнасць, атлусценне і некаторыя асаблівасці працы, звязаныя з працяглым стаяннем.
Калі чалавек скрыжоўвае ногі, крывацёк можа ненадоўга змяняцца, але гэта не азначае, што такая поза становіцца прычынай варыкозу. Сучасныя даследаванні не знаходзяць сувязі паміж гэтай звычкай і развіццём захворвання.
Калі ўсё ж варта быць асцярожным
Існуюць асобныя сітуацыі, калі дактары могуць часова рэкамендаваць не сядзець, закінуўшы нагу на нагу. Напрыклад, пасля некаторых аперацый па замене тазасцегнавага сустава ў перыяд гаення тканак.
Праўда, нават у гэтай сферы апошнія даследаванні паказваюць, што частка традыцыйных мер засцярогі можа быць празмернай для многіх пацыентаў.
Таксама доктар можа параіць пазбягаць пэўнай позы, калі яна выклікае боль або раздражняе адчувальную вобласць цела. Але гэта датычыць канкрэтных медыцынскіх выпадкаў, а не ўсіх людзей.
Часам пасля доўгага сядзення ў нязручным становішчы ўзнікае здранцвенне або паколванне ў нагах. Звычайна гэтыя адчуванні хутка знікаюць пасля таго, як чалавек змяняе позу або крыху паходзіць.
Што сапраўды важна
Аўтары-фізіятэрапеўты падкрэсліваюць: для здароўя важней разнастайнасць рухаў, чым пошук ідэальнай паставы.
Калі вам зручна сядзець, закінуўшы нагу на нагу, няма падстаў лічыць гэта небяспечнай звычкай. Значна карысней перыядычна змяняць становішча цела, уставаць, хадзіць і не заставацца ў адной позе гадзінамі.
Іншымі словамі, найбольш здаровай часта аказваецца не нейкая адна «правільная» пастава, а звычка рэгулярна рухацца і не сядзець занадта доўга без перапынкаў.
Каментары