Duet «Čatyry i vosiem» zaradziŭsia na Brasłaŭskich aziorach u 2001 h. Tam na raskopkach paznajomilisia jaho ŭdzielniki — Dzianis Lisiejčykaŭ, vypusknik histfaku BDU, i Aleś Duko, jaki tady skončyŭ pieršy kurs histfaku. Chłopcy peryjadyčna hrali na mierapryjemstvach, što ładziła abjadnańnie «Historyka», ale davoli chutka vyjšli za miežy studenckaj samadziejnaści.
Vosieńniu 2002 h. jany ŭžo zajmieli albom i stali laŭreatami «Bardaŭskaj vosieni». Hitaru dla zapisu pazyčyli ŭ Kasi Kamockaj, kiravaŭ zapisam Aleś Kamocki. Za try dni ŭvieś materyjał byŭ zapisany, a nazvy ŭ hurtu tak i nie było. «Pakolki ŭ toj čas my pili «Alivaryju-staličnaje», u jakoj 4,8% alkaholu, to vyrašyli nazvać naš duet «Čatyry i vosiem», — kaža Lisiejčykaŭ.
Albom pad nazvaju «Bluz pačynajecca ź litary B» razyšoŭsia imhnienna. Heta padšturchnuła muzykaŭ da dalejšaj pracy. Miž tym pieśni «Miastečki Eŭropy», «Hienerał Jezavitaŭ», «Mužyk» užo pačali žyć samastojna. Apošni tvor — na vieršy Jakuba Kołasa (adzinaja «nie svaja» pieśnia). «Niejak moj baćka hartaŭ knihu z tvorami Kołasa i zaŭvažyŭ, što «Mužyk» — rok-n-rolny tekst. Pasprabavali syhrać — sapraŭdy!» — kaža Lisiejčykaŭ.
Chłopcy charaktaryzujuć svaju muzyku jak «bluz haradzkich uskrain». Bluzavyja harmonii ŭ pieśniach sustrakajucca niačasta, ale dla Lisiejčykava i Duka bluz — heta nie akordy, a najpierš nastroj. Jany abapirajucca na śpieŭnyja tradycyi Boba Dyłana i rańniaha Hrabienščykova, ale nie kalkujuć ich. U ich — svaja dzialanka. Žartujuć: «My hrajem bluz dla historykaŭ». Sapraŭdy, chłopcy śpiavajuć pra toje, čym zaniaty ich hałovy. Lisiejčykaŭ — małady historyk, pracuje ŭ Nacyjanalnym archivie. Jaho cikavić tema «druhich Savietaŭ» (adna ź jaho rabot tak i zaviecca) i asablivaści palityčnaha žyćcia ŭ pavajennaj Biełarusi. Ale jaho staŭleńnie da navukovaj karjery vykładziena ŭ adnoj ź piesień duetu: «Zabiraje niezaležnaść Akademija-pavuk…»
Chłopcy zadavoleny, što syšlisia razam: duet «Čatyry i vosiem» — uzor tvorčaj harmonii. Praŭda, adnadumcaŭ, kab davieści duet da standartnaha muzyčnaha składu, adšukać ciažka: «Nam važna, kab muzyka išła ad dušy, tamu chałodnych prafesijanałaŭ brać u hurt nia chočam, adnadumcaŭ-prafesijanałaŭ pakul nie znajšli, tamu i hrajem duetam».
U krasaviku duet daŭ solny kancert u Krakavie — u lehiendarnym džazavym klubie, dzie hrali Bił Kienedzi, syn Džona Kołtrejna, viadomyja polskija muzyki. «Čatyry i vosiem» hledačy vyklikali na «bis».
∎
Dzianis Lisiejčykaŭ
HIENERAŁ JEZAVITAŬ
Vielikodnaja noč, naradzi nas skarej,
Nam biaz roźnicy - šyr ci zahon.
My pakul što baimsia zakrytych dźviarej
I nia nami raźbitych vakon.
Na razłomach starych tektaničnych parod
My askiepki zabytaj hulni.
My sabrali de jure miljonny narod,
Ale sami de facto nuli.
Prybyvała vady ŭ zasochłaj race,
A smały - na zasochłym kamli.
Hienerał Jezavitaŭ ściskaŭ u ruce,
Što tak doŭha chavali ŭ ziamli.
Jon skazaŭ, što nia varta bajacca vakon,
Što śvitanak pačniecca z vakna.
«Za maimi plačyma de jure zakon,
Pierad tvaram de facto vajna».
A za nami ŭśled vyskalałasia śmierć,
A za nami - asinavy sad.
Jon skamandavaŭ bolej nazad nie hladzieć
I my bolš nie hladzieli nazad.
A na ŭłasnaj ziamli i kasa nie biare, -
Hienerał Jezavitaŭ vučyŭ, -
Pierad nami de jure siamnaccać dźviarej,
Ale z nami de facto klučy.
Vielmi lohka stajać pierad chieŭraj źviaroŭ,
Vielmi ciažka pry hetym śpiavać.
Jon vučyŭ škadavać čałaviečuju kroŭ,
Dzie vučyli jaje pralivać.
Jon skazaŭ, zasłaniajučy sonca: «Siabry!
Heta pieršaja naša viasna.
Pierad nami adhetul de jure abryŭ,
A za nami de facto ściana».
A hadzińnik biažyć i na miortvaj ruce,
A, byvaje, staić na žyvoj.
U adkaz na ŭdar pa niavinnaj ščace
Nie adzin zapłaciŭ hałavoj.
Tut takaja ziamla, tut inačaj nia žyć,
Z łancuha nia ŭdasca arkan.
I hadzińnik de jure ŭ viečnaść biažyć,
I de facto žyvaja ruka.
Kamientary