Hieorhij Badziej: «Našaja piensijnaja sistema niespraviadlivaja»

Reformu treba było pačynać jašče ŭčora. Jana raźličana minimum na 20 hadoŭ.

Nie dajšli ruki da reformy piensijnaj sistemy va ŭładaŭ i dahetul. Hanarovy staršynia Biźnies-sajuza pradprymalnikaŭ i najmalnikaŭ imia prafiesara M. S. Kuniaŭskaha Hieorhij Badziej upeŭnieny, što čym paźniej pačniecca reforma, tym daražej jana abyjdziecca hramadstvu.

Bo ŭžo ŭ 2014 hodzie Fond sacyjalnaj abarony nasielnictva moža sutyknucca z prablemami niedachopu srodkaŭ na vypłatu piensij. Ci možna praduchilić finansavy kałaps?

Hieorhij Badziej adkazvaje na pytańni «SNplus» u ramkach «Jeŭrapiejskaha dyjałohu na temu madernizacyi Biełarusi».

— Praz demahrafičnuju situacyju, tendencyi stareńnia nasielnictva i vysokija adličeńni ŭ 2014 hodzie, a moža, užo i ŭ hetym, my možam sutyknucca z peŭnymi prablemami, — kaža ekśpiert. — Ale mianie chvalujuć nie prablemy Fondu sacyjalnaj abarony nasielnictva.

Hałoŭnaje pytańnie — nakolki naša piensijnaja sistema spraviadlivaja? I druhoje pytańnie, nie mienš istotnaje: nakolki hetaja sistema prymušaje ludziej zadumvacca pra svaju budučyniu?

Naša piensijnaja sistema niespraviadlivaja, i niespraviadlivaja ŭ pieršuju čarhu da tych, chto lepš i bolš pracavaŭ. Vysokaapłatnym rabotnikam piensija kampiensuje 20–30% stračanaha zarobku, a nizkaapłatnym — pakryvaje da 70% zarobku.

Tych, chto bolš za ŭsich davaŭ hramadstvu, sistema siońnia robić biednymi, a tych, chto ŭsio žyćcio pracavaŭ nie svaimi rukami, — stymuluje.

— U nas z savieckich časoŭ zachavałasia raźmierkavalnaja sistema. Z čaho pačynać jaje refarmavańnie?

— Pačynać refarmavańnie sistemy treba było daŭnym-daŭno. I peŭnyja kroki navat zroblenyja. Z 1990 hoda ŭ nas uviedzieny piersanifikavany ŭlik pastupleńniaŭ u piensijny fond. Chacia b adzin pracent, ale jość! Heta byŭ krok u słušnym kirunku.

Ale, uvioŭšy piersanifikavany ŭlik, vydatkavaŭšy srodki, pakłali hety ŭlik pad sukno — siońnia jon nikomu nie patrebny. Ciapier varta było b vyciahnuć na bieły śviet dadzienyja piersanifikavanaha ŭliku i pahladzieć, jak našy piensii pryviazanyja da vypłačanych uznosaŭ. Treba było b pierajści da naličeńnia piensij pa pryncypie: chto bolš unios, toj bolš atrymaŭ.

U vyniku peŭnaj častki nasielnictva, jakaja mieła nizkija zarobki, pryjšłosia b urezać piensii. Viadoma, urezać piensii siońnia nielha, treba znachodzić krynicy, jak hetym ludziam zabiaśpiečyć vypłatu naličanaj piensii.

— A dzie hrošy brać?

— Heta mahli b być datacyi ź biudžetu (adzin padatak na dadanuju vartaść składaje 20 adsotkaŭ), adsotkaŭ 30 ad pryvatyzacyi možna było nakiroŭvać na padtrymku ludziej, jakija nie zdoleli sami siabie zabiaśpiečyć.

Ja kažu pra pracoŭnyja piensii, jakija nazyvajuć piensijami pa sacyjalnym strachavańni. Nasamreč strachavańnia ŭ nas niama, my źbirajem sacyjalny padatak 35%, jaki potym raźmiarkoŭvajem. Treba pierajści ad sacyjalnaha padatku da sacyjalnaha strachavańnia. Ad raźmierkavalnaj sistemy (usim patrošku) treba pierajści da zaroblenych strachavych piensij.

— Adna z dadatkovych krynicaŭ finansavańnia piensijnaj sistemy -pavieličeńnie padatkaŭ na pracoŭnych i biznes. Jak biznes i pracadaŭcy aceńvajuć taki scenar?

— Sacyjalny padatak u Biełarusi (1% płocić hramadzianin i 34% płocić najmalnik) — samy vialiki siarod našych susiedziaŭ. I adzin z samych vialikich u śviecie. Dumaju, jon źjaŭlajecca adnoj z pryčyn niekankurentazdolnaści našaj pradukcyi, jakaja siońnia pylicca na składach.

— A pierachod da sacyjalnaha strachavańni dazvolić vyrašyć hetuju prablemu?

— Piensijnaja reforma — nie razavy akt, nie adnadzionka. Pracoŭnaja hrupa pry našym sajuzie, jakaja vypracavała kancepcyju reformy piensijnaj sistemy, ličyć, što na praviadzieńnie piensijnaj reformy spatrebicca nie mienš za 20 hadoŭ, kab paźbiehnuć sacyjalnych uzrušeńniaŭ.

Ja vyvučaŭ piensijnuju sistemu Hiermanii. Usia adkaznaść za piensijnaje zabieśpiačeńnie padzielenaja paroŭnu pamiž najmalnikam i samim pracaŭnikom. U nas, paŭtarusia, 34% apłačvaje najmalnik, i tolki 1% — sam pracaŭnik, jaki paprostu zabyvaje pra hety pracent. A kolki płacić najmalnik u piensijny fond, pracaŭniku ŭsio roŭna, tamu što jon nie bačyć hetych hrošaj. Kali b bačyŭ, to sam by admaŭlaŭsia ad zarobku ŭ kanviertach.

— Čyj vopyt bližej za ŭsio Biełarusi?

— Vielmi aktyŭna pravodziła reformu Polšča. I Rasija. Praŭda, u Rasii ź pieršaha razu ničoha dobraha nie atrymałasia, ale jana nie admoviłasia i praciahvaje pravodzić reformy.

Na moj pohlad, vielmi razumnaja sistema isnuje ŭ Hiermanii. Tam taksama salidarnaja sistema — ciapierašnija pracaŭniki stvarajuć fond na ŭtrymańnie piensijanieraŭ. Ale toj, chto pracuje, viedaje, kolki jon budzie atrymlivać u budučyni. U Niamieččynie pa-inšamu padychodziać da raźmierkavańnia i kiravańnia piensijnymi resursami.

My ličym, što piensijnaja sistema pavinna być adździelenaja ad usich inšych vidaŭ strachavańnia.

My prapanujem try składniki piensijnaj sistemy. Na pieršym uzroŭni salidarnaj sistemy ŭsie prykładna adnolkava ŭnosiać i prykładna adnolkava atrymlivajuć. Druhi ŭzrovień — tyja, chto atrymlivaje bolš vysoki zarobak, i treci ŭzrovień — dobraachvotnaje strachavańnie.

— A što pieraškadžaje nam prystupić da refarmavańnia piensijnaj sistemy? Bo biez małoha tracina nasielnictva — piensijaniery, i biełarusy praciahvajuć stareć.

— Hramadzianam takoha prava nichto nie daŭ, a dziaržavie, vidać, pakul nie treba.

Dziaržaŭnym čynoŭnikam treba žyć nie tolki siońniašnim dniom — pavinna być adkaznaść pierad budučymi pakaleńniami. Suśvietny bank prahnazuje, što ŭ 2014 hodzie pačnucca prablemy z vypłatami piensij. Ale ci hatovyja tyja čynoŭniki, jakija nie chočuć abmiarkoŭvać prablemu piensijnaj reformy, nieści adkaznaść za ŭłasnaje marnavańnie času?

— Ekanomika ŭ krainie znachodzicca ŭ žałasnym stanie. Ale ž Suśvietny bank hatovy kredytavać piensijnuju reformu, šyrokija mahčymaści daje «Jeŭrapiejski dyjałoh na temu madernizacyi». Čamu ŭłady nie skarystajucca dapamohaj?

— Mnie zdajecca, i narod nie choča. Siońnia jość karmuška, niachaj jana ledź-ledź zapoŭnienaja, ale pakul chapaje. A što budzie zaŭtra — nichto nie dumaje.

— Pra piensijnuju reformu chodziać tolki razmovy. I ŭsio ž: kali va ŭłady ruki dojduć da jaje?

— Biznes-sajuz pradprymalnikaŭ i najmalnikaŭ imia prafiesara M. S. Kuniaŭskaha aficyjna ŭnios kancepcyju reformy piensijnaj sistemy na razhlad nacyjanalnaha savieta pa sacyjalnych i pracoŭnych pytańniach. Vusna nam patłumačyli, što razhladać takuju vybuchaniebiaśpiečnuju prablemu napiaredadni parłamienckaj kampanii niemetazhodna. Reforma nie pačata da hetaha času.

Reformu piensijnaj sistemy treba było pačynać, jak kažuć, učora, pakolki jana raźličana minimum na 20 hadoŭ.

Pieršy, padrychtoŭčy, etap my prapanoŭvali pravieści ŭ 2012–2013 hadach, pravioŭšy šyrokaje abmierkavańnie padstavovych pytańniaŭ i pryniaŭšy zakanadaŭstva. Na druhim etapie (2014 — 2027 hady) treba było sfarmavać sistemu abaviazkovaha strachavańnia pieršaha i druhoha uzroŭniaŭ, padrychtavać umovy dla raźvićcia piensijnych nakapleńniaŭ treciaha ŭzroŭniu, stvaryć asobnuju sistemu dziaržaŭnaha dapamohi. Na trecim etapie (2028 — 2042 hady) mierkavałasia zaviaršyć paramietryčnyja źmieny piensijnaj sistemy.

• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0