30 traŭnia 2014 hoda ŭ ramkach Treciaj mižnarodnaj kanfierencyi Instytuta «Palityčnaja śfiera»: «Vojny ŭ palityčnaj i kulturnaj tradycyi Biełarusi i krain Centralna-Uschodniaj Jeŭropy» adbudziecca publičnaja dyskusija na temu: «Bitva pra Oršaj praz 500 hod: asablivaści nacyjanalnych interpretacyj».
U 2014 hodzie u Biełarusi śviatkujecca 500-hodździe Aršanskaj bitvy. Heta bitva praktyčna adrazu stała simvałam vajskovaha majsterstva Vialikaha Kniastva Litoŭskaha, jaje apisvali ŭ chronikach i pra jaje stvarali pieśni.
U pačatku 1990-ch hadoŭ na chvali nacyjanalnaha adradžeńnia pašyryłasia i tradycyja adznačać uhodki Aršanskaj bitvy jak Dzień biełaruskaj vajskovaj słavy. Heta nie tolki źviazvała biełaruskuju nacyjanalnuju ideju sa spadčynaj Vialikaha Kniastva, ale i dazvalała vybudavać svoj honar i svaju śviadomaść u supraćpastaŭleńni pieramožanym. Ušanavańnie Aršanskaj bitvy niepaźbiežna palityzavałasia, i na doŭhi čas jana stała zamoŭčvanaj praz aficyjny dyskurs.
Ale razam z tym nie źnikajuć i pytańni histaryjahrafičnaha kštałtu – a što my viedajem dakładna pra hetu bitvu? Da hetaha času historykami z roznych krain abmiarkoŭvajecca chod i masštab bitvy. Časta hetyja sprečki nabyvajuć znoŭ suviaź z nacyjalna-palityčnym kantekstam, pohlady i tłumačeńni vyznačajucca ŭ zaležnaści ad ideałahičnych pazicyj aŭtaraŭ.
U miežach dadzienaj dyskusii płanujecca źviarnucca znoŭ da pieršakrynicy ŭsich hetych sprečak – Aršanskaj bitvy. Historyki-śpiecyjalisty abmiarkujuć sučasny stan daśledavańniaŭ hetaj padziei, asnoŭnyja kanfliktnyja kropki i padychody da intepretacyi hetaj pieramohi. I nie paźbiehnuć pytańnia: jak zaraz u roznych krainach, jakija majuć dačynieńnie da hetaj bitvy (Biełaruś, Litva, Rasija, Ukrajina), uzhadvajecca heta bitva?
Hetaja prablematyka budzie abmiarkoŭvacca padčas publičnaj dyskusii «Bitva pra Oršaj praz 500 hod: asablivaści nacyjanalnych interpretacyj», jakaja abdudziecca 30 traŭnia 2013 hoda ŭ Minsku na placoŭcy kreatyŭnaj prastory CECH (pr-t Niezaležnaści, 58, k.6). Pačatak a 19.00. Uvachod volny!
Arhanizatarami dyskusii vystupili: Instytut palityčnych daśledavańniaŭ «Palityčnaja śfiera»i Latučy ŭniviersitet.
U jakaści dyskutantaŭ zaprošanyja: kandydat histaryčnych navuk Aleh Dziarnovič (Instytut historyi NAN Biełarusi), kandydat histaryčnych navuk Alaksandr Kazakoŭ (BDU), kandydat histaryčnych navuk Alaksiej Łobin (Pałac Kanhresaŭ, Sankt-Pieciarburh, Rasija), kandydat histaryčnych navuk Alena Rusina (Instytut historyi Ukrainy, Ukraina).
Kamientary