Hruzija: Zdušeńnie demakratyi ci jaje abarona?

U čym adroźnieńni i ŭ čym padabienstva siońniašnich padziejaŭ u Hruzii i padziejaŭ u Biełarusi ŭ sakaviku minułaha hodu? Kali ŭłada maje prava ŭžyvać siłu suprać palityčnaha pratestu? Jaki los revalucyjaŭ na postsavieckaj prastory? Nad hetymi temami ŭ “Praskim akcencie” razvažajuć šef-redaktar hazety “Naša niva” Andrej Dyńko, vykładčyk Eŭrapiejskaha humanitarnaha ŭniversytetu Dzianis Mieljancoŭ i hruzinski palitolah Hija Nodzija.

Drakachrust: “U 1970-ch hadach amerykanski dziaržsakratar Hienry Kisindžer spytaŭ premjer-ministra Kitaju Čžoŭ Eń Łaja, jak kitajskaja kampartyja stavicca da Vialikaj francuskaj revalucyi. “Prajšło jašče mała času, kab rabić hruntoŭnyja vysnovy”, – adkazaŭ Čžoŭ.

Heta hučyć jak žart, ale nasamreč hety adkaz davoli hłyboki. 4 hady tamu, kali Hruzija adradžałasia padčas “Revalucyi ružaŭ”, zdavałasia, što kraina nazaŭždy adrynaje minułaje. Adnak źviestki, jakija prychodziać z Hruzii hetymi dniami, mahčyma, prymušajuć paŭtaryć formułu Čžoŭ Eń Łaja nakont francuskaj revalucyi.

Što ž adbyłosia i jašče adbyvajecca ŭ Hruzii hetymi dniami: nastup aŭtarytaryzmu, padaŭleńnie demakratyi, prava ludziej na svabodnaje vykazvańnie svajoj dumki, ci heta demakratyja abaraniajecca ad svaich vorahaŭ, padaŭlaje miaciež, da taho ž inśpiravany zamiežnymi ahientami?”

Nodzija: "Chutčej za ŭsio, abodva punkta hledžańnia majuć peŭnaje prava na isnavańnie. Heta dastatkova sprečnaje rašeńnie, jakoje pryniaŭ prezydent Hruzii. U tych padziejach, jakija adbyvalisia ŭ Tbilisi, "ruka Maskvy" biezumoŭna prysutničała. Rasieja spadziavałasia na novuju revalucyju ci kontrrevalucyju, i nia prosta spadziavałasia, a imknułasia hetamu spryjać. Ale realna chvala pratestu ŭžo spadała.

Peŭnyja padstavy dla ŭviadzieńnia nadzvyčajnaha stanovišča va ŭradu byli, ale padajecca sprečnym pytańniem, nakolki heta było nieabchodnym.

Zaraz hałoŭnaje – heta kab praz 15 ci 20 dzion Hruzija viarnułasia ŭ narmalnaje rečyšča, i ŭžo paśla hetaha kab nijakich parušeńniaŭ demakratyčnych svabod nie było”.

Drakachrust: "Andrej Dyńko, a jak by Vy adkazali na hetaje pytańnie: što ž adbyvałasia hetymi dniami ŭ Tbilisi – padaŭleńnie demakratyi ci abarona demakratyi?"

Dyńko: "Pa-pieršaje, mnie nie chaciełasia b vyhladać u roli savieckaha rabočaha, jaki nie čytaŭ Pasternaka, ale asudžaje jaho. My, na žal, u Biełarusi nia majem naŭprostavaj infarmacyi z Hruzii, my atrymlivajem jaje praz rasiejskija, amerykanskija, polskija krynicy, jakija majuć tam karespandentaŭ.

Napeŭna, adkaz, što adbyvałasia ŭ Hruzii na minułym tydni, my zmožam ubačyć praź niekalki miesiacaŭ. My ŭbačym, jak buduć prachodzić prezydenckija vybary, abvieščanyja prezydentam Saakašvili.

Demakratyja – heta zusim nia prava skidać uładu metadam zboru mitynhaŭ i šturmam dziaržaŭnych budynkaŭ. Demakratyja – heta mahčymaść abirać ułady i adpaviednaść hetaha pracesu peŭnym praceduram".

Drakachrust: "Dzianis Mieljancoŭ, na hetym tydni adznačałasia 90-ja hadavina Kastryčnickaj revalucyi ŭ Rasiei. Jaje arhanizatar i pravadyr kazaŭ: "Kožnaja revalucyja tolki tady čahości vartaja, kali jana zdolnaja abaraniać siabie". Voś kamunistyčnaja revalucyja vosiemdziesiat hadoŭ i abaraniałasia.

A što Vy možacie skazać nakont padziejaŭ hruzinskaj revalucyi ŭ śviatle padziejaŭ apošniaha tydnia?"

Mieljancoŭ: "Dastatkova ciažka mierkavać na padstavie adnoj akcyi, jak buduć dalej raźvivacca padziei i nakolki demakratyčnymi buduć nastupnyja vybary. Adroźnieńni, skažam, ad biełaruskaj sytuacyi adrazu kidajucca ŭ vočy. Hruzija – heta demakratyja, jakaja nie zatykaje raty svaim apanentam, nie padaŭlaje inšadumstva, u krainie isnujuć kanały zvarotnaj suviazi, i tamu masavyja akcyi tam nia vyklikanyja tym, što hramadzianam bolš niama jak vyrazić svoj pratest, jak heta maje miesca ŭ Miensku.

Hruzinskaja apazycyja nacelenaja na źmienu ŭłady, na źmienu prezydenta krainy. Pra heta, naprykład, adkryta zajaŭlaŭ u svaim televystupie Badry Patarkacyšvili, kali kazaŭ, što nie paškaduje svaich hrošaj, kab pazbavicca ad "fašysckaha režymu". Uładzie ŭ takoj sytuacyi nie zastajecca ničoha rabić, jak tolki abaraniacca.

Tak što, adkazvajučy na Vaša pytańnie, ja b skazaŭ, što heta sapraŭdy častkova była reakcyja na toje, što ŭładu sprabujuć skinuć niekanstytucyjnym šlacham.

Tut jašče možna skazać pra aberracyju palityčnaha zroku ŭ hruzinskaha prezydenta. Jon nie dapuskaje mierkavańnia, što pratesty mohuć być vyklikanyja tym, što častka nasielnictva nie zadavolenaja vynikami jahonaha kiravańnia. Jon schilny tłumačyć usio ŭmiašalnictvam Maskvy. I časam hetyja tłumačeńni hučać całkam nieadekvatna.

Razhon demanstracyi apazycyi i razhon demanstracyi Saakašvili tłumačyć nieabchodnaściu abarony dziaržaŭnaści Hruzii ad źniešniaha voraha i pamahatych hetaha voraha ŭnutry krainy. Heta vielmi nahadvaje nam sytuacyju ŭ Biełarusi”.

Drakachrust: "Ja miarkuju, što Dzianis maje racyju, i kali brać "karcinku", adnamomantavy zrez sytuacyj, to jany davoli padobnyja. Ludzi, jakija mitynhujuć na płoščy, pryčym, zaŭvažu – mirna mitynhujuć, namiotavaje miastečka, i brutalny razhon. Ab čym heta – pra Miensk sakavika 2006 hodu ci pra Tbilisi listapada 2007? U čym padabienstva i ŭ čym adroźnieńnie adnych i inšych padziejaŭ? Spadar Nodzija”.

Nodzija: "Źniešniaje padabienstva, biezumoŭna, jość. Ale adroźnieńnie palahaje ŭ tym, što ŭ cełym režym u Hruzii dastatkova demakratyčny, ni ŭ apazycyi, ni ŭ hramadztva niama pieraškodaŭ dla vyražeńnia svajoj dumki, jość svabodny druk, možna pravodzić demanstracyi. Ale ŭrad ličyć, što kali jość niebiaśpieka, što demanstracyi pierarastuć u skidańnie ŭłady, i kali jość padstavy da takich pieraściarohaŭ, to ŭžyvańnie siły apraŭdanaje. U dadzienym vypadku hałoŭnaje ŭ hetym.

Peŭnyja siły ŭnutry apazycyi, vidać, sapraŭdy, raźličvali na siłavy varyjant raźvićcia padziejaŭ, i jany byli źviazanyja z Rasiejaj, ale heta nie abaviazkova byli siły, jakija vyznačali dziejańni apazycyi ŭ cełym. Mienavita tamu sytuacyja dapuskaje roznyja traktoŭki padziejaŭ”.

Drakachrust: "Zaraz ja iznoŭ źviartajusia da našych biełaruskich surazmoŭcaŭ i prapanuju im pasłuchać dva telefanavańni našych słuchačoŭ.

Spadar: “7 listapada ŭsie telekanały śvietu, u tym liku i “Euronews”, pakazali, jak demakrat Saakašvili raspraviŭsia sa svajoj apazycyjaj. Na vulicach broniemašyny, dubinki, ślezaciečny haz, kroŭ demanstrantaŭ-apazycyjaneraŭ, dziasiatki ludziej dastavili ŭ balnicy.

Ci nie padajecca našym spadaram-demakratam — Milinkieviču, Labiedźku j Viačorku,— što na fonie ichnaha idała, demakrata Saakašvili, Łukašenka, apošni dyktatar Eŭropy, vyhladaje prosta jahniom?”

Spadar: “Ja prašu vašych apazycyjnych palitolahaŭ rastłumačyć, čym adroźnivajecca “majak demakratyi”, jak nazvaŭ Buš Hruziju, ad dyktatury ŭ Biełarusi, jakaja ŭ nas nibyta jość, sa słovaŭ vašych stałych słuchačoŭ”.

Spadar Mieljancoŭ, Vy moža i nie apazycyjny, ale peŭna palitolah. Dyk adkažycie našamu słuchaču”.

Mieljancoŭ: "Dziakuj za pytańnie. Ja b adkazaŭ, što tut jość i vyraznyja padabienstvy , i vyraznyja adroźnieńni. Ale padabienstvy dosyć paviarchoŭnyja, a adroźnieńni pamiž hetymi dźviuma sytuacyjami bolš hruntoŭnyja.

U čym palahajuć padabienstvy? I ŭ Hruzii, i ŭ Biełarusi adbyvalisia masavyja akcyi apazycyi, udzielniki jakich patrabavali adstaŭki prezydenta. I tam i tam adbyŭsia brutalny razhon i ŭłada pasprabavała patłumačyć akcyi pratestu źniešnim faktaram, a razhon – abaronaj dziaržaŭnaha ładu.

Što datyčyć adroźnieńniaŭ. U Hruzii i ŭ Biełarusi - rozny dziaržaŭny ład. Hruzija, jak by tam ni kazali, heta demakratyčnaja kraina, sa svabodaj słova i samavyjaŭleńnia, tam jość niezaležnyja ŚMI, niezaležnyja telekanały.

Roznymi byli i pryčyny pratestu. I što niemałavažna, roznyja krainy , jakija padtrymlivajuć adpaviednyja režymy, u Hruzii heta ZŠA. u Biełarusi – Rasieja. I adsiul roznyja vyniki hetych pratestaŭ. U Biełarusi heta brutalny razhon, restaŭracyja raniejšaj sytuacyi i zakručvańnie hajek, u Hruzii my bačym častkovuju pieramohu apazycyi, bo prezydent Saakašvili abviaściŭ daterminovyja prezydenckija vybary.

U Biełarusi pratesty byli symbaličnymi akcyjami – ad niemahčymaści vykazać svoj pratest inšymi srodkami, u toj čas jak hruzinskaja apazycyja mieła ŭsie srodki, kab danieści da hramadztva svaje patrabavańni".

Drakachrust: "Andrej, voś i spadar Nodzija, i spadar Mieljancoŭ kazali, što ŭ Biełarusi niama demakratyi, a ŭ Hruzii – jość, i tamu padziei , vonkava adnolkavyja, pavinny interpretavacca pa-roznamu. Ale kali ŭ Hruzii zaraz, padčas nadzvyčajnaha stanovišča, mitynhi zabaranili, niedziaržaŭnyja ŚMI zakryli, viaščaje tolki dziaržaŭny telekanał, to jak možna kazać, što ŭ Hruzii jość demakratyja?"

Dyńko: "Saakašvili nasamreč daloka nia idał. I kali hetyja ludzi, jakija telefanavali na "Svabodu", mieli b dostup da biełaruskich niezaležnych ŚMI, to jany takoha b nie kazali. Adrazu paśla pieramohi "revalucyi ružaŭ" Daniła Žukoŭski ŭ "Našaj nivie" napisaŭ vielmi vostry kamentar, u jakim źviarnuŭ uvahu na papulizm pieramožnaha Saakašvili i na padabienstva jahonaha palityčnaha stylu i stylu Alaksandra Łukašenki. Heta było 4 hady tamu.

Sytuacyja ŭ Hruzii sapraŭdy prajaśnicca tolki padčas vybaraŭ. Nam ciažka mierkavać pra podbiŭku tamtejšych padziejaŭ. Padčas nadzvyčajnaha stanovišča svaboda ŚMI sapraŭdy abmiežavanaja. Ale heta nia budzie viečna.

Vy, Jury, vielmi dobra ŭzhadali Kastryčnickuju revalucyju. Kastryčnickaja revalucyja nie była prajavaj demakratyi, demakratyja – heta nia prava siły, kali niejkaja hrupa maje siłu i nachabstva, to moža zachapić uładu ŭ krainie.

Paŭtarusia, demakratyja - heta mahčymaść źmianić uładu ŭ krainie ŭ vyniku svabodnych i spraviadlivych vybaraŭ, sa spraviadlivym padlikam hałasoŭ, z roŭnym dostupam roznych kandydataŭ da ŚMI, z mahčymaściu publičnaj dyskusii. Usio heta ŭ Hruzii było, usio heta, ułasna, i zrabiła mahčymymi takija šaścidzionnyja pratesty. Apazycyja kantralavała niekatoryja ŚMI i , darečy, u tym, jak dziejničali hetyja ŚMI, nijakaha demakratyzmu mnie nia bačycca.

Kali telekanał "Imedzi" i hruzinskija palityki dazvalajuć siabie nazyvać prezydenta "nacystam" ci padčas vystupu Saakašvili puskać na ekranie nadpis "Jon breša" – heta daloka nie karektnyja sposaby palityčnaj baraćby.

Jašče chaciełasia b dadać, što palityčnaja kultura biełarusaŭ i hruzinaŭ vielmi adroźnivajecca. Hruziny – ludzi temperamentnyja, jany časta mianiajuć svaje pohlady, jany ŭ palityčnych pavodzinach časta kirujucca emocyjami. Dastatkova pryhadać, jak rezka mianialisia palityčnyja prychilnaści hruzinskaha nasielnictva raniej, kali z roźnicaj u hod-dva spačatku absalutnaj bolšaściu hałasavali za Hamsachurdzija, potym za Ševarnadze, potym – za Saakašvili. Tamu paraŭnoŭvać Biełaruś z Hruzijaj možna vielmi adnosna".

• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0