U cieniu kramloŭskich zorak

Palityka Biełarusi ŭ adnosinach da ES zastajecca pieravažna funkcyjaj taho, što adbyvajecca ŭ biełaruska-rasiejskich adnosinach, a palityka Eŭraźviazu da Biełarusi pa-raniejšamu źjaŭlajecca nia bolš čym reakcyjaj na dziejańni aficyjnaha Miensku. Pišuć Dzianis Mieljancoŭ i Vital Silicki.

Biełaruska-rasiejskija dačynieńni ŭ čarhovy raz uvachodziać u peryjad niapeŭnaści, kali pad pytańnie stavicca nia tolki ich dalejšy los, ale i mety asnoŭnych hulcoŭ. Niahledziačy na, zdavałasia b, hłybokuju instytucyjanalizacyju i navat rucinnaść praktyčna ŭsich aspektaŭ biełaruska-rasiejskaha sajuzu šerah pytańniaŭ zastajecca niavyśvietlennym. Da ich adnosiacca ceny na enerhanośbity, pra pierahlad jakich de fakta zajavili niekatoryja rasiejskija čynoŭniki, los mahčymych pryvatyzacyjnych prajektaŭ i, narešcie, los samoha palityčnaha prajektu, viadomaha pad nazvaj “sajuznaja dziaržava”.

Novy vitok niaŭpeŭnienaści

Na naš pohlad, novy vitok niapeŭnaści źviazany z karekciroŭkaj abvieščanaha ŭ 2006 hodzie kursu na “markietyzacyju” biełaruska-rasiejskich ekanamičnych adnosinaŭ, jaki ździejśniła rasiejskaje kiraŭnictva ŭ druhoj pałovie 2007 hodu. Pry hetym biełaruska-eŭrapiejskija adnosiny usiaho tolki adlustroŭvajuć šerah perturbacyjaŭ i paciapleńniaŭ u adnosinach pamiž aficyjnaj Maskvoj i Mienskam.

Vydzialeńnie ŭ śniežni 2007 hodu stabilizacyjnaha kredytu pamieram 1,5 miljarda dalaraŭ ZŠA i abviaščeńnie ab planach novaha kredytu pamieram 2 miljardy dalaraŭ ZŠA adznačyła faktyčny kaniec nakreślenaha ŭ 2007 hodzie kursu na pieravod adnosinaŭ pamiž Rasiejaj i Biełarusiaj na rynkavyja rejki. Pahadziŭšysia ŭziać na siabie novyja abaviazki pa padtrymcy biełaruskaj ekanomiki, rasiejskaje kiraŭnictva pazbaviła aficyjny Miensk matyvacyi da praviadzieńnia ekanamičnych reformaŭ, jakija šyroka abmiarkoŭvalisia ŭ Biełarusi ciaham minułaha hodu.

Ad vizytacyi ŭ Miensku da aŭdyjencyi ŭ Sočy

Vyniki pieramovaŭ 14-15 śniežnia 2007 hodu nia tolki zaśviedčyli ab zachavańni hieapalityčnaha patranažu Rasiei nad aficyjnym Mienskam, ale i ab hatoŭnaści apošniaha jaho pryniać. Suvoryja vyraki šerahu palityčnych apanentaŭ biełaruskich uładaŭ u śniežni 2007 – studzieni 2008 i pačatak novaha šerahu kryminalnych spravaŭ aznačali, na dumku mnohich ekspertaŭ, kančatkovy pravał sprobaŭ dyjalohu pamiž Biełarusiaj i Eŭrasajuzam, u jakim aficyjny Miensk bolš nia mieŭ patreby.

Na toje, što adnosiny pamiž Biełarusiaj i Rasiejaj viartajucca ŭ farmat, viadomy jašče z dapucinskich časoŭ, pakazvali i vykazvańni vyšejšych kiraŭnikoŭ RF, takich, jak premjer-ministar Rasiei Valery Zubkoŭ, jaki abiacaŭ, pry padpisańni pahadnieńnia ab stabilizacyjnym kredycie, «nie dať Biełaruś v obidu».

U studzieni 2008 hodu Miensk naviedaŭ ministar zamiežnych spraŭ RF Siarhiej Łaŭroŭ. Padčas vizytu baki damovilisia ab sumiesnych dziejańniach i ahulnaj źniešniepalityčnaj stratehii. Na praktycy takoje pahadnieńnie vyhladała jak harantyi z boku Maskvy aficyjnamu Miensku ab biezumoŭnaj strachoŭcy apošniaha pierad demakratyzujučymi pamknieńniami Zachadu.

Narešcie, prezydent Biełarusi A.Łukašenka atrymaŭ biesprecedentnuju (kali ŭličyć amal hadavuju adsutnaść kantaktaŭ pamiž pieršymi asobami pierad śniežniem 2007) aŭdyjencyju ŭ Sočy ŭ lutym 2008 h, padčas jakoj vyšejšyja kiraŭniki Rasiei i imavierny budučy prezydent RF Dźmitry Miadźviedzieŭ nie saromielisia na znaki ŭvahi prezydentu Biełarusi.

Sytuacyja, adnak, pačała atrymlivać novy abarot u kancy studzienia 2008 hodu ź niečakanym pačatkam pracesu vyzvaleńnia palityčnych źniavolenych – pracesu, lohika jakoha nie adpaviadała tamu, što adbyvałasia va ŭnutranaj palitycy Miensku z časoŭ śniežańskaha samitu.

Jašče bolš niečakanaj stała sustreča biełaruskaha lidera z pasłom FRH Hiebchardtam Vajsam pry kancy śniežnia 2007 hodu. Vyzvaleńnie adnaho z najbolš viadomych palitźniavolenych Artura Fińkieviča (prysud jakomu ŭ śniežni 2007 h. syhnalizavaŭ, zdavałasia b, kaniec “paciapleńniu” u biełaruska-eŭrapiejskich adnosinach) kančatkova paćvierdziŭ imaviernaść surjoznaha handlu pamiž Biełarusiaj i EZ, što padniało pytańnie, jakim čynam na čas pačatku i źmiest hetaha handlu paŭpłyvali novyja pavaroty ŭ biełaruska-rasiejskich adnosinach i jakaja mahła b być pryroda hetych pavarotaŭ.

Łukašenkaŭcy pryznali vidavočnaje

Raspaŭsiudžanyja aficyjnym ahienctvam navinaŭ BIEŁTA dadzienyja sacyjalahičnaha apytańnia, zroblenaha infarmacyjna-analityčnym centram Administracyi prezydenta RB, śviedčać ab niečuvana nizkaj padtrymcy siarod biełarusaŭ idei abjadnańnia z Rasiejaj u adzinuju dziaržavu (tolki kala 3 %). Bolšaść respandentaŭ (43,7 %) ličać, što Biełaruś pavinna zastacca niezaležnaj dziaržavaj i budavać svaje adnosiny z Rasiejaj na asnovie mižnarodnych damovaŭ, i tolki 42 % vystupajuć za sajuz niezaležnych dziaržavaŭ. Pry hetym NIVODNY aspekt biełaruska-rasiejskaha abjadnańnia nia maje bolšaści ŭ biełarusaŭ. Tak, za supolnuju systemu abarony vykazalisia tolki 21,2% apytanych, za adzinuju valutu — 20,4%, za adzinaje hramadzianstva — 17,8%, za stvareńnie supolnaj systemy sacyjalnaha zabieśpiačeńnia — 11,8 %, za adzinaje padatkovaje zakanadaŭstva — 6,5 % i za adzinuju infarmacyjnuju prastoru — 6,4 %. Dadzienyja aficyjnaha analityčnaha centru – samaja nizkaja acenka ŭzroŭniu padtrymki biełaruska-rasiejskaha sajuzu ZA ŬVIEŚ ČAS i siarod usich analityčnych centraŭ, razam ź niedziaržaŭnymi. Faktyčna, biełaruskija ŭłady pajšli na pryznańnie taho faktu, što ŭ biełaruskim hramadztvie realna dasiahnuty kansensus ab nieabchodnaści zachavańnia biełaruskaj dziaržavy.

Na naš pohlad, publikacyja dadzienych apytańnia – nieabvieržnaje śviedčańnie taho, što tema referendumu ab kančatkovym abjadnańni Biełarusi i Rasiei sapraŭdy ŭzdymałasia Kramlom padčas niadaŭnich pieramovaŭ. Taksama vidavočna, što aficyjny Miensk abaznačyŭ svajo niepryniaćcio takoha abjadnańnia.

Pasłaŭšy syhnał ab svajoj hatoŭnaści pravalić referendum, navat kali jon budzie naviazany Maskvoj, Miensk faktyčna pastaviŭ kryž na palityčnym sajuznym prajekcie, bo praviadzieńnie referendumu maje sens dla Kramlu tolki ŭ vypadku nieasprečnaj lehitymnaści apošniaha.

Čarhovaje palapšeńnie adnosinaŭ z ES vyhladaje jak sproba z boku aficyjnaha Miensku minimizavać mahčymyja niepažadanyja nastupstvy svajoj pazycyi ŭ pytańni dalejšaha losu sajuznaha prajektu. Biełaruska-rasiejskija adnosiny, takim čynam, pa-raniejšamu raźvivajucca pa zvyčnym kole – abiacańnie stratehičnaha partnerstva i bolš ščylnaj intehracyi – niezadavolenaść Kramla canoj ekanamičnaj padtrymki Biełarusi – kanfliktnaja sytuacyja ŭ biełaruska-rasiejskich dačynieńniach – reveransy ŭ bok aficyjnaha Miensku Eŭrasajuzu – zakłapočanaść u Kramli mahčymaj “strataj Biełarusi”.

Maskva nia moža, a Miensk nie žadaje

Toje, što Maskva nia moža, a Miensk nie žadaje vyjści z hetaha koła, vyklikana hłybinnymi pryčynami, jakija nia zvodziacca da palityki albo intaresaŭ kankretnych palityčnych lideraŭ.

U svajoj palitycy adnosna Biełarusi Kreml pieraśleduje dźvie mety, što adna druhuju vyklučajuć, – pa-pieršaje, heta maksymalnaje tarmažeńnie pracesu afarmleńnia Biełarusi jak nacyjanalnaj dziaržavy z ułasnaj identyčnaściu i hieapalityčnymi intaresami, pa-druhoje – heta maksymalnaje źnižeńnie koštu ŭtrymańnia Biełarusi ŭ svajoj arbicie. Ale adnu z hetych metaŭ niemahčyma dasiahnuć, nie admoviŭšysia ad druhoj. «Pahonia za dvuma zajcami» z boku Kramlu stvaraje sytuacyju, jakuju pa-majstersku vykarystoŭvaje aficyjny Miensk dla vyrašeńnia svaich zadač.

Pry hetym palityka Biełarusi ŭ adnosinach da ES zastajecca pieravažna funkcyjaj taho, što adbyvajecca ŭ biełaruska-rasiejskich dačynieńniach.

Advarotny efekt

Padrychtoŭka da novaj pieramoŭnaj fazie ŭ biełaruska-eŭrapiejskich dačynieńniach aznačaje dla aficyjnaha Miensku nie vykanańnie ŭmovaŭ ES (vykładzienych u non-paper Eŭrapiejskaj Kamisii a naadvarot, u adychodzie ad ich. U jakaści žestu dobraj voli potym vykarystoŭvajecca admiena albo źmiakčeńnie pryniatych napiaredadni represiŭnych mieraŭ.

Akramia taho, ES pa-raniejšamu nia maje mahčymaści pravodzić całkam uzhodnienuju zamiežnuju palityku ŭ ramkach Źviazu. Bolš za toje, asobnyja krainy-siabry kirujucca ŭłasnymi intaresami ŭ praviadzieńni “uschodniaj palityki” (što i było prademanstravana padčas sustrečy sp. Vajsa z Alaksandram Łukašenkam, a taksama padčas pres-kanferencyi z ambasadarkaj Francyi ŭ Biełarusi spadaryniaj Miuso). Sproba nadać dziejańniam niamieckaha ambasadara bačnaść kansalidavanaha padychodu eŭrapiejskich krainaŭ (albo, prynamsi, Francyi i Niamieččyny) moža tłumačycca jak prajavaj salidarnaści ź Niamieččynaj, tak i intaresami Francyi, naprykład, jaje zacikaŭlenaściu ŭ budaŭnictvie biełaruskaj AES.

Analizujučy dziejańni ES u adnosinach da Biełarusi, nielha zabyvać i jašče ab adnym niemałavažnym faktary – praces adkryćcia ŭ Biełarusi delehacyi Eŭrapiejskaj Kamisii znachodzicca na etapie zakančeńnia i ad dziejańnia i rytoryki eŭrapiejskich čynoŭnikaŭ u dadzieny kankretny peryjad zaležyć, kali kiraŭnik Biełarusi daść dabro na padpisańnie damovy pamiž uradam Biełarusi i Eŭrakamisijaj.

Takim čynam, čarhovaja imitacyja zbližeńnia Biełarusi z Eŭropaj dała eŭrapiejskim palitykam mahčymaść skarystacca z takoj sytuacyi dla vyrašeńnia ŭłasnych nadzionnych prablemaŭ. U realnaść pieraaryjentacyi Biełarusi na Zachad va ŭmovach isnujučaj palityčnaj systemy nichto, vidać, užo nia vieryć. Zastajecca, adnak, pytańnie – ci nie źjaŭlajucca apošnija zachady niamieckaha i francuskaha ambasadaraŭ adzinaj mahčymaściu dziela taho, kab znajści choć niejkija ryčahi ŭździejańnia na aficyjny Miensk, navat kali imaviernaść pośpiechu ich dziejańniaŭ minimalnaja.

Dzianis Mieljancoŭ i Vital Silicki — analityki Biełaruskaha instytutu stratehičnych daśledavańniaŭ.

• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0