Žest i źmiest, pa-alimpijsku

Usiudy ŭ hetym śviecie pachnie palitykaj, navat u parfumeryi. Na žal. A što ŭžo kazać pra takija suśvietnyja padziei, jak Alimpijskija hulni. Piša Jan Maksimiuk.

Usie prysutničajuć

Kali zaraz pa śviecie vandruje pachodnia, zapalenaja ŭ Hrecyi, kab padpalić alimpijski ahoń na Pekinskim nacyjanalnym stadyjonie 8 žniŭnia, jaje supravadžajuć płojmy palicyjantaŭ. Na hetym tydni demanstranty sprabavali pieraškodzić estafecie z alimpijskim ahniom ŭ Paryžy i Londanie, pratestujučy suproć parušeńnia čałaviečych pravoŭ Kitajem u Tybecie. Tybet i jaho prablema znoŭ apynulisia ŭ centry suśvietnaj uvahi. Ja za toje, kab tak było. Kab ludzi viedali pra Tybet i pra kitajskuju palityku ŭ hetym padniabiesnym rehijonie. Projduć hulni ŭ Pekinie, i ludzi zabuduć pra Tybet. Jak i pra šmat što inšaje, što zdarycca ŭ mižčasie. Ale siońnia ludzi pomniać i viedajuć. I heta dobra. Palityčnaja vaha niejkaj prablemy vymiarajecca kolkaściu času, jaki kamentatary pryśviačajuć hetaj prablemie na CNN i jašče niekalkich televizijnych stancyjach. Na žal.

Palityka niepaźbiežna źviazanaja z medyjalnaj kryvadušnaściu. Voś, prezydent Sarkazi namiaknuŭ, što Francyja moža padumać pra bajkot kitajskaj alimpijady. A Anhieła Merkiel skazała, što ŭ Pekin nie pajedzie. A znoŭ ža brytanski premjer-ministar i amerykanski prezydent skazali, što pajeduć. Žurnalisty pieradajuć i kamentujuć.

Kali b mahutnyja hetaha śvietu sapraŭdy chacieli dapamahčy Tybetu, jany naŭprost abumovili b rašeńnie davieryć arhanizacyju hulniaŭ Kitaju ad taho, ci buduć šanavacca pravy čałavieka ŭ Tybecie. A tak, jak toj kazaŭ, pozna mianiać koniej na pierapravie. Usie tam buduć, navat kali i nie kupiać kvitka na samalot. Ale da 8 žniŭnia my pabačym na ekranach jašče šmat palityčnych žestaŭ. Naohuł — kryvadušnych.

Žest Kazakieviča

U 1980 hodzie byli sumnaviadomyja letnija alimpijskija hulni ŭ Maskvie. Na znak pratestu suproć savieckaj intervencyi ŭ Afhanistanie bolš za 60 krainaŭ admovilisia pasyłać u Maskvu svaich spartoŭcaŭ (miž inšym, ZŠA, Kanada, Japonija, Zachodniaja Niamieččyna). Jašče inšyja (Francyja, Vialikabrytanija) rašeńnie jechać ci nia jechać pakinuli spartoŭcam.

Ja pomniu hetuju alimpijadu — jak i cełaja Polšča, jakaja była savieckim satelitam i pasłała svaich spartoŭcaŭ na spabornictvy — dziakujučy adnamu niečakanamu epizodu ŭ mužčynskim konkursie skokaŭ z šastom (tady, mabyć, žančyny jašče nie skakali). Pad kaniec u konkursie zastalisia palak Uładzisłaŭ Kazakievič i rasiejec Kanstancin Vołkaŭ. Palak uziaŭ vyšyniu 5.68 m ź pieršaha razu, rasiejec z treciaha. Kali palak rychtavaŭsia da skoku na vyšyni 5.74 m, publika pačała žachliva hołasna śvistać. Kazakievič za pieršym razam nia ŭziaŭ vyšyni. Ale za druhim razam jamu ŭdałosia. Tady jon adviarnuŭsia da publiki i pakazaŭ joj vulharny žest, jaki siońnia paŭsiudna na śviecie viadomy jak „žest Kazakieviča” — sahnuŭ pravuju ruku ŭ łokciu i ŭ zhib pakłaŭ zapiaście levaj. Maŭlaŭ, bačyli „kuźkinu mać”? Vołkaŭ nie adoleŭ vyšyni 5.74. A Kazakievič, pad nieścichany śvist savieckaj publiki, za druhim razam pieraskočyŭ 5.78 m, ŭstanaŭlajučy tadyšni suśvietny rekord. Sprabavaŭ jašče ŭziać 5.82 m, ale biespaśpiachova. Publika ŭvieś čas nie pierastavała śvistać.

Što i kazać, Kazakievič staŭsia polskim nacyjanalnym hierojem, choć nie dla polskaj ułady. Saviecki ambasadar u Polščy zapatrabavaŭ, kab u Kazakieviča zabrali załaty medal za abrazu publiki. Aficyjnaja Varšava apraŭdvałasia, što, maŭlaŭ, ad spartovaha vysiłku ŭ Kazakieviča nastupiła sutarha myšcaŭ. Incydent z Kazakievičam, jaki prosta znervavaŭsia ad śvistu i sprabavaŭ razradzić svaje emocyi takim žestam, nabraŭ dla palakaŭ važnaha palityčnaha značeńnia ŭ epochu savieckaha tatalitaryzmu. Bo byŭ heta pieršy taki vypadak, kab chtoś z „bratniaha lahieru” aśmieliŭsia na mižnarodnym forum — a dziakujučy telebačańni, faktyčna na suśvietnym — vykazać tak jaskrava svaje adnosiny da savieckich tavaryšaŭ.

Sam Kazakievič potym, kali ŭžo było možna svabodna havaryć, pryznaŭsia, što i nia dumaŭ rabić nijakaj palityčnaj demanstracyi ŭ Maskvie — prosta ŭ jaho nia vytrymali nervy, i jon nie paŭstrymaŭsia ad chulihanskaj vychadki.

Dyj na polskaha nacyjanalnaha hieroja Kazakievič nia nadta ciahnuŭ. U 1985 hodzie vyjechaŭ u Zachodniuju Niamieččynu, dzie paprasiŭ palityčnaha prytułku. Paśla atrymańnia niamieckaha hramadzianstva, niekalki razoŭ vystupaŭ na spabornictvach pad niamieckim ściaham, ale ŭžo bieź mižnarodnych pośpiechaŭ.

A mienš za hod tamu Kazakievič „pradaŭ” svoj žest Mamonie. Jaho možna było pabačyć u polskim telebačańni ŭ reklamie leku ad bolu sustavaŭ. Siužet reklamy taki — Kazakievič sprabuje zrabić svoj słavuty žest, ale nia moža, bo jamu dakučajuć sustavy. A voś, vypiŭšy lek — adčuvaje siabie nanava maładym i pakazvaje „kuźkinu mać” z takoj samaj enerhijaj, jak amal 30 hod tamu ŭ Maskvie.

Pytańnie dnia

Ci možna pradać žesty salidarnaści z Tybetam? Mnie ŭžo siońnia strašna dumać pra ŭsie tyja siužety, dzie alimpijski ahoń i budyjskich manachaŭ možna było b vykarystać dla reklamy kremaŭ i šampuniaŭ z Paryžu i Londanu.

• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0