Karta hurtkoŭ Hramady i Tavarystva biełaruskaj škoły ŭ Hrodzienskim paviecie. Šukajcie svajakoŭ i prodkaŭ!
Partał hrodna.life zhadvaje, što niekalki dzion tamu spoŭniłasia 90 hadoŭ, jak savieckija ŭłady pieradali ŭ skład BSSR Homiel i najbližejšyja vakolicy hetaha abłasnoha horada. Tady heta padavałasia jak jaskravaja demanstracyja spraviadlivaj nacyjanalnaj palityki savieckaj ułady.
Siońnia ž my dobra viedajem, što hałoŭnyja zasłuhi ŭ hetym pašyreńni budučaj niezaležnaj Biełarusi naležać nie balšavikam, a dziasiatkam tysiač biełarusaŭ, jakija zmahalisia za svaje pravy ŭ Zachodniaj Biełarusi. Mienavita zachodniebiełarusam, jakija tady žyli ŭ składzie Polščy, savieckaja ŭłada chacieła pakazać: «Pahladzicie, jakija my dobryja, jak strajemsia dla Biełarusi, viartajem joj spradviečnyja biełaruskija ziemli, chutka i Smalensk addamo. Dałučajciesia i vy da nas, zmahajciesia suprać Polščy».
U kancy 1926 hoda pa ŭsioj Zachodniaj Biełarusi isnavali tysiačy hurtkoŭ Biełaruskaj sialanska-rabotnickaj hramady z bolš čym 100 tysiačami siabroŭ. Hrodzienski paviet nie byŭ vyklučeńniem. Hurtki Hramady byli amal u kožnaj vioscy. Polskija ŭłady vielmi bajalisia dalejšaha raźvićcia hetaj arhanizacyi, tamu ŭ pačatku 1927 h. praviali aryšy mnohich jaje lidaraŭ i siabroŭ. Hramada była razahnana palakami i z hetym moŭčki pahadzilisia i savieckija ŭłady, bo tysiačy biełaruskich patryjotaŭ uciakali ad polskich represij ŭ BSSR i tam byli rasstralanyja abo zahinuli ŭ stalinskich łahierach…
1927 hod staŭ časam najbolš intensiŭnaha raźvićcia hurtkoŭ TBŠ u vakolicach Hrodna. Pavodle spravazdačy P. Sieŭruka, naprykancy hetaha hoda ŭ Hrodzienskim paviecie isnavała 54 hurtki arhanizacyi z 1167 členami. Pry hurtkach było adkryta 17 biblijatek-čytalniaŭ. Viasnoj-letam 1927 h. žychary pavieta padali ŭładam bolš čym 1600 dekłaracyj na navučańnie pa-biełarusku prykładna 2200 dzietak, adnak nivodnaja biełaruskaja škoła tak i nie była polskaj administracyjaj adčyniena.
Adnak i Hramada, i TBŠ pakinuli hłyboki śled u pamiaci nacyi i historyi Biełarusi. Siońnia jość mahčymaść pabačyć na karcie, u jakich vioskach Hrodzienskaha pavieta ŭ 1920-ch hh. byli biełaruskija patryjatyčnyja arhanizacyi. Taksama možna pračytać proźviščy i imiony niekatorych siabroŭ hetych arhanizacyj. Kali znojdziecie proźviščy pradziedaŭ i prosta svajakoŭ — možacie imi hanarycca, jany zmahalisia za toje, kab Biełaruś była niezaležnaj.
Kamientary