Etykiet pa-biełarusku: spaźniacca, ihnaravać paviedamleńni, žalicca i «tykać»?
My raspytali ŭ Aksany Zareckaj, kulturołaha, aŭtara błoha pra historyju i mastactva, śpiecyjalista pa etykietu i kiraŭnicy škoły etykietu, jakija ŭ biełarusaŭ jość «lubimyja hrabli» u etykiecie, jakija pieraškadžajuć im być paśpiachovymi ŭ žyćci i biznesie.
«Ja šmat pracuju ŭ biznes-nakirunku i, na žal, biełaruskija biźniesmeny pakazvajuć nie vielmi dobruju padrychtavanaść da pieramovaŭ, nie zadumvajucca nad važnaściu taho, jak pravilna vieści pierapisku. Navat abmien vizitkami moža pakazać vašyja adnosiny da partniora! I kožny raz paŭtarajucca adnyja i tyja ž hrubyja i niedaravalnyja pamyłki.
Pieršaja — heta spaźnieńni biez papiaredžańnia.
Asnoŭnaje praviła etykietu: kali vy spaźniajeciesia na 10 chvilin — patelefanujcie i papiaredźcie pra heta. Kali na 30 — pieraniasicie sustreču, patłumačcie pryčynu i budźcie hatovyja da taho, što svaju vinu daviadziecca niejkim čynam zahładzić.
Try dziełavyja resursy, jakija ceniacca bolš za ŭsio: hrošy, dobryja adnosiny i čas. Hrošy možna zarabić, dobryja adnosiny pasprabavać viarnuć, a čas nie viernieš nikoli.
Jašče adno parušeńnie etykietu — nie adkazvać na paviedamleńni i ihnaravać listy dy zvanki.
Kali havorka idzie nie pra rassyłku spama, nieabchodna adkazvać na zapyty i listy, jakija vy atrymlivajecie. Asabliva kali ŭ ich jość prośba abo pytańnie. Adkazvać abaviazkova. Navat kali vaš adkaz «nie» — heta adkaz, a nie niezrazumiełaja cišynia.
Skarhi naohuł nie mohuć być pradmietam razmovy ŭ dziełavych kołach ci sa znajomymi. Nikoha nie cikavić, čamu ŭ vas nie atrymałasia niešta, nikomu nie cikava słuchać, što vy biednyja i niaščasnyja, što ŭ vas niama hrošaj. Razmova pavinna być lohkaj. Nie pahłyblajciesia ŭ vir piesimizmu i nie ciahnicie ŭ jaho svajo atačeńnie.
Biełarusy nie vykonvajuć damoŭlenaściaŭ. Spačatku biazdumna abiacajuć ci metanakiravana niedahavorvajuć, a potym admaŭlajucca ad svaich słoŭ ci robiać vyhlad, što ničoha nie było.
I jašče adzin «hrech» biełarusaŭ — panibractva. Časta davodzicca čuć, što ludzi ŭ dziełavych kołach biez dazvołu pierachodziać na «ty», vykarystoŭvajuć prastamoŭnuju leksiku dy i naohuł pavodziać siabie tak, byccam z surazmoŭcam źjeli nie adzin pud soli, chacia vas pradstavili adzin adnamu hadzinu tamu. Heta vielmi źnižaje jakaść dyjałoha. Paradu tut možna dać prostuju: trymajcie marku, pavažajcie svajho surazmoŭcu. I navat kali pačynajuć «tykać» vam, adpaviadajcie svajmu ŭzroŭniu, nie «tykajcie» ŭ adkaz.
Adnak etykiet — heta daloka nie zbor praviłaŭ dobraha tonu na śvieckich pryjomach ci ŭ vialikim biźniesie. Etykiet — heta toje, što adbyvajecca z vami kožny dzień.
Etykiet — heta pavaha da samoha siabie. Pahadziciesia, vialikaja roźnica, jadzicie vy z kastruli, abo nakryvajecie navat sabie adnamu stoł ź videlcam i nažom, z survetkaj i pryhožym kubkam».
Padčas razmovy Aksana Zareckaja pryviała prykłady niekalkich pobytavych situacyj, jakija nikoli nie pavinny adbyvacca z kulturnym čałaviekam.
Telefon nie pavinien vykładvacca na stoł, kali vy abiedajecie z kimści
«Pahladzicie na prykłady sierviroŭki stała: tam jeść miesca dla videlcaŭ, survetak, chleba. Dla telefona miesca ŭ sierviroŭcy niama. Značyć, na stale jaho być nie pavinna. Adzinaje vyklučeńnie: kali vy vybačajeciesia i papiaredžvajecie surazmoŭcu, što vy čakajecie vielmi važny zvanok, naprykład, ad doktara, jaki ŭ hetyja chviliny robić apieracyju vašamu blizkamu čałavieku. Vy ŭ stresie i pavinny kantralavać hetuju situacyju. Tolki tady telefon moža lažać na stale».
Pry znajomstvie z hrupaj da 9 čałaviek, pradstaŭlajcie kožnaha
«Takaja situacyja, dumaju, zdarajecca z kožnym, kali vy razmaŭlajecie z kampanijaj svaich znajomych, a da vas padychodzić jašče niechta. Pa-pieršaje, toj čałaviek, što padyšoŭ da vas, pavinien pavitacca pieršym. Vy spačatku pradstaŭlajecie kampanii jaho, potym pradstaŭlajecie jamu ŭdzielnikaŭ razmovy (kali ich razam z vami nie bolš za 9 čałaviek) i ŭ dvuch słovach uvodzicie ŭ kurs taho, pra što idzie havorka. Prykład: «Heta Ihar, moj kaleha. A heta Volha, Iryna i Alaksandr. My abmiarkoŭvajem artykuł, jaki siońnia ranicaj vyjšaŭ na «Našaj Nivie». Kali ŭdzielnikaŭ bolš, pradstaŭlać kožnaha pa imieni biessensoŭna».
Navat kali ŭ vašaj damskaj sumačcy lažać hanteli — nasicie jaje sama
«Kali ja baču, jak mužčyna niasie damskuju sumačku, mnie ad hetaha stanovicca sumna. Heta vyhladaje niedarečna. Naohuł žanočaja sumka ŭ mužčynskich rukach — tabu. Ni pry jakich abstavinach sumačka nie pavinna akazacca ŭ mužčynskich rukach».
Aksana pryhadała vypadak, kali kupiła ŭ mahazinie knihi i pajšła na sustreču ź siabrami. I navat viedajučy, što ŭ sumcy try vializnyja knihi, nie pieradała jaje nieści mužčynie.
U taksi pobač z taksistam nie sadzimsia
«Samaje «pačesnaje» miesca ŭ taksi — heta pa dyjahanali zzadu ad kiroŭcy. Kali vyklikajem taksi — siadajem tolki tam. Kali ž vas na prahułku na mašynie zaprašaje haspadar mašyny, to sadziciesia tolki pobač na piaredniaje kresła. Inakš vy prademanstrujecie niepavahu da haspadara mašyny. A jašče mnohija žančyny nie ŭmiejuć sadzicca ŭ mašynu. Absalutna. I hetamu taksama treba vučycca. Naprykład, niekatoryja zaniatki ŭ majoj škole my pačynajem z taho, što spačatku vučymsia chadzić pa leśvicy».
Voś jak pravilna? Mužčyna pavinien iści napieradzie ci sastupić damie?
«Adkaz prosty. Nielha žančynie padymacca pierad mužčynam pa leśvicy. Inakš jaje «piataja kropka» budzie akurat la jaho vačej usiu darohu. Dama padymajecca z boku parenčaŭ. Mužčyna, kali dazvalaje šyrynia leśvicy, moža prapanavać joj ruku dla apory».
Kamientary