Rasijski žurnalist: Biełaruski nacyjanalizm — heta sučasnaja i prahresiŭnaja źjava

Tryccać intelektuałaŭ, uklučajučy Biernara Anry-Levi, Śviatłanu Aleksijevič i Miłana Kunderu, napisali manifiest ab tym, što Jeŭropie pahražajuć papulisty, jakija ekspłuatujuć rytoryku nacyjanalnaj identyčnaści. Aŭtary ličać, što praz 30 hadoŭ paśla padzieńnia Bierlinskaj ściany nacyjanalisty budujuć jaje nanova. Na dumku aŭtaraŭ, Jeŭropa pavinna nahadać sabie, u imia čaho jana stała adzinaj, i adviarnucca ad papulistaŭ. Tym bolš što za mnohimi ź ich staić Uładzimir Pucin, ličać aŭtary.

Čytajcie taksama: Aleksijevič, Kundera, Pamuk dy inšyja zaklikali abaranić Jeŭropu ad palitykaŭ-papulistaŭ i Pucina 

Jakoje dačynieńnie hety manifiest maje da Biełarusi?

Adnaznačna nijakaha. Nacyjanalizm u sučasnaj Biełarusi i nacyjanalizm u sučasnych Polščy i Vienhryi — heta roznyja źjavy, ni razu nie padobnyja adna da adnoj.

Zahadka stahodździa.

Vienhierskaja i polskaja nacyi daŭno adbylisia. Na dadzieny momant etničnyja, moŭnyja, relihijnyja, palityčnyja identyčnaści hramadzian Vienhryi i Polščy nadziejna abaronieny.

Nichto nie zamachvajecca na polskuju movu ŭ Polščy i na vienhierskuju — u Vienhryi. Bahasłužby ŭ carkvie, debaty ŭ parłamiencie, mieniu ŭ kafe, naviny na telekanałach, vystupy advakataŭ u sudzie, kamandy ŭ armii i lekcyi va ŭniviersitecie iduć na rodnych dla palakaŭ i vienhraŭ movach.

I ŭ Polščy, i ŭ Vienhryi dziaržaŭnyja miežy stroha vyznačany i znachodziacca pad abaronaj i ich armij, i armij ich sajuźnikaŭ. Pravy polskaj i vuhorskaj etničnych mienšaściaŭ u susiednich krainach harantavanyja mižnarodnymi damovami.

U abiedźviuch krainach jość svaje humanitarnyja daśledčyja instytuty.

Kali vuhorac zachoča aznajomicca ​​z historyjaj Vienhryi jak z historyjaj raźvićcia vuhorskaha naroda, u jaho budzie takaja mahčymaść. Mierkavańnie Aŭstryi, svajoj byłoj mietrapolii, jon moža ihnaravać. Užo sto hadoŭ nie Aŭstryja raspaviadaje vienhram pra toje, chto takija vienhry. Vienhry havorać pra siabie sami. Heta pryncypovy momant.

Ni palaki, ni vienhry nie viedajuć nacyjanalnaha pryhniotu. Upieršyniu za apošnija dźvieście hadoŭ palakaŭ nie prymušajuć być rasiejcami, a vienhraŭ — aŭstryjskimi niemcami.

Nacyjanalny daŭhabud.

U adroźnieńnie ad Polščy i Vienhryi, raspad SSSR nie zrabiŭ Biełaruś volnaj. Jana zastyła na vychadzie ź impieryi, la ŭvachodu: byccam by syšła, a byccam by i nie.

Da hetaha času nichto dakładna nie viedaje, kamu słužyć biełaruskaja armija: Miensku ci Maskvie? Kali maładyja biełarusy dajuć prysiahu, jany prysiahajuć na viernaść tolki Minsku abo i Maskvie taksama? 

Samaje važnaje: biełaruskaja mova pavolna źnikaje, jak byccam pracedury asimilacyi tak i nie admianili. Namahańniaŭ, jakija prykładajuć hramadzianskija aktyvisty, vidavočna niedastatkova, kab vypravić stanovišča.

Na dadzieny momant Biełaruś — apošniaja nacyja Jeŭropy, jakaja jašče budujecca. I choć jaje budaŭnictva viadziecca ŭžo paŭtara stahodździa i jość adčuvalnyja vyniki, da zaviaršeńnia budaŭničych rabot jašče doŭha.

Norma vs zahadka.

Biełarusam jak nacyi patrebien pakiet univiersalnych pravoŭ i svabodaŭ u pierakładzie na ich rodnuju movu.

U čystym vyhladzie ŭniviersalnyja pravy i svabody isnujuć tolki ŭ śviecie idej. Kali sprava dachodzić da praktyki, nieabchodny pierakład na łakalnyja movy, adaptacyja da łakalnych kultur.

U vienhraŭ i palakaŭ taki pierakład užo jość. U našy dni pravam i svabodam vienhraŭ i palakaŭ mohuć pahražać tolki vienhry i palaki. Pryčym vienhram — mienavita vienhry, a palakam — mienavita palaki.

Nacyjanalizm u sučasnaj Biełarusi — heta madernovaja, prahresiŭnaja źjava. Biełarusy patrabujuć taho, čaho ŭ ich niama. Heta zrazumieła, łahična i čakana, bo da ich dziasiatki narodaŭ patrabavali taho ž.

Nacyjanalizm sučasnych Polščy i Vienhryi — absalutnaja zahadka.

Vienhierskija i polskija nacyjanalisty patrabujuć toje, što ŭ ich jość. Jak jany, žyvučy ŭ svaich ščasnych nacyjanalnych dziaržavach, pryjšli da pierakanańnia, što im treba druhi raz pačynać nacyjanalna-vyzvalenčuju baraćbu — adnamu bohu viadoma.

Vidać na ŭsim, najbližejšyja hady humanitaryi ŭsich krain buduć vyvučać dośvied palakaŭ, a nie biełarusaŭ. Vypadak biełarusaŭ, paŭtarusia, prosty i da askomy sumny: jašče adna byłaja kałonija choča viarnucca ŭ Jeŭropu — kaho hetym ździviš?

A voś historyja pra toje, jak niekalki narodaŭ, majučy poŭny pakiet svabod, pierakanali siabie ŭ svaim biaspraŭi — heta carski padarunak dla daśledčykaŭ iracyjanalnych pavodzin.

Nie adzin i nie dva dziasiatki mižnarodnych ekśpiertnych instytutaŭ załaciacca, tłumačačy, jak heta ŭ ich atrymałasia.

Palitołah Ivan Kraścieŭ, da prykładu, ličyć, što pryčyna iracyjanalnych pavodzin u novych miedyja: sacyjalnyja sietki zhuščajuć farby macniej, čym radyjo, televizar i papiarovyja haziety. Tamu naviny ab «napłyvie mihrantaŭ z krain treciaha śvietu», trapiŭšy ŭ sacsietki, zmahli tak napałochać vienhraŭ i palakaŭ.

U kožnym razie, navucy pakul nieviadoma, što treba rabić, kab, znachodziačysia na piku pośpiechu, adčuć siabie prynižanym i abražanym. Ale adno my viedajem dakładna: ničoha padobnaha i blizka niama ŭ Biełarusi.

Kab biełaruskija nacyjanalisty zhubili hałavu, jak nacyjanalisty Polščy, im treba pieravieści Biełaruś na biełaruskuju movu, abahnać Estoniju pa tempach ekanamičnaha raźvićcia i jak śled zabudavać Minsk chmaračosami. To bok, u manifieście havorka idzie pra niebiaśpieku, jakaja budzie čakać biełarusaŭ užo paśla taho, jak u ich usio ŭdasca.

• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0