Mierkavańni

Jak nam pisać dyktoŭku

Sioleta, u druhi raz, da napisańnia prapanujecca toj samy tekst. Heta niapravilna. Piša na naviny.by Siaržuk Vituška.

24 studzienia ŭ Litvie pisali ahulnanacyjanalnuju dyktoŭku. Zajzdrosna robicca, jak našy braty‑litoŭcy šanujuć svaju rodnuju movu. Arhanizujuć dyktoŭku salidnyja ŭstanovy: Dziaržaŭnaja Moŭnaja Kamisija, Akademija navuk, Encyklapedyčnaje vydaviectva i mnohija inšyja. Dla napisańnia abstalavanyja miescy ŭ kožnym samakiravańni.
Za miežami Litvy achvotnych napisać dyktoŭku zaprašali ambasady, naprykład, u Miensku, u litoŭskaj ambasadzie sioleta pisała šasnaccać čałaviek. Tekst dyktoŭki hučaŭ praz Nacyjanalnuju televiziju, radyjo i interniet. I heta byŭ tolki pieršy tur. Pieramožcy ŭ druhim tury buduć pisać bolš składany tekst, i chtości atrymaje pryz — šmattomnuju nacyjanalnuju encyklapedyju. Ale pryz — nie hałoŭnaje. Hałoŭnaje — udzieł. Dyktoŭka zadumanaja jak śviata rodnaj movy, mahčymaść sustrecca i paznajomicca tym ludziam, jakim asabliva rupić los svajoj movy. Pryčym, da ŭdziełu ŭ dyktoŭcy prafesijanały movaznaŭcy nie dapuskajucca, jana raźličana na ludziej paspalitych.

A što ž u nas, u Biełarusi? Letaś entuzijasty pasprabavali i ŭ nas štoś takoje arhanizavać. Žurnalisty, pradstaŭniki hramadzkich arhanizacyjaŭ źviartalisia da dziaržaŭnych ustanovaŭ, kab tyja padtrymali — puścili ŭ biblijateki, škoły, universytety. Na žal, adnosiny našych uładaŭ da rodnaj movy — viadoma jakija. Nie puścili. Ale entuzijasty nie zdalisia i naładzili dyktoŭku ŭ pamiaškańniach svaich hramadzkich arhanizacyjaŭ. Choć i ścipła, ale atrymałasia śviata. Jak u ludziej.

Sioleta Tavarystva Biełaruskaj Movy znoŭ źviarnułasia da ŭładaŭ z prapanovaj padtrymać ahulnanacyjanalnuju dyktoŭku. Jašče nieviadoma, jaki budzie vynik, moža sioleta i pieramienicca na lepšaje, chutka pabačym. Ja chacieŭ začapić inšuju temu. Pra sam tekst dyktoŭki.

Daviałosia mnie pahavaryć sa spadarom Aleham Trusavym, staršyniom TBM, i vielmi jon mianie ździviŭ.

Sioleta, u druhi raz, da napisańnia prapanujecca toj samy tekst.
Tekst vydatny, ničoha nia skažaš, — pradmova Macieja Buračka da knihi «Dudka biełaruskaja». Kožnamu biełarusu jaho varta viedać na pamiać. Tym, chto letaś nia braŭ udziełu ŭ dyktoŭcy, biezumoŭna, varta jaho napisać. A što rabić astatnim, chto ŭžo pisaŭ?

Nie, ja b zrabiŭ nia tak. Pakolki my, patryjoty biełaruskaj movy, pakul nia majem dziaržaŭnaj padtrymki, to i dyktoŭka naša moža być nie zusim dyktoŭkaj.
Ja b zrabiŭ jaje tekst zahadzia viadomym i pastaraŭsia maksymalna šyroka praz hazety, praź internet hety tekst raspaŭsiudzić. A sam tekst ujaŭlaŭ by saboju tłumačalny artykuł, albo instrukcyju. Temy kožny hod mianialisia b. Naprykład, «Biełaruskija proźviščy», «Tradycyjnaja kuchnia», «Nazvy našych viosak» i t.d.

Kožny achvotny napiša tekst dyktoŭki i pakinie jaho sabie, a arhanizataram pašle druhuju častku, nievialičkaje sačynieńnie na hetuju samuju temu — pra svajo proźvišča, pra daŭniejšy kulinarny recept, jaki źbierahajecca ŭ jahonaj siamji, pra nazvu rodnaj vioski i vakolicaŭ… Najcikaviejšyja dopisy možna było b dalej publikavać.

Moža, chto‑niebudź prapanuje lepšuju ideju? Davajcie havaryć, da 21‑ha lutaha, Mižnarodnaha dnia rodnaj movy, kali ŭsio pavinna pačacca, času jašče trochi jość.

Siaržuk Vituška, Biełaruskija naviny

Kamientary

Ciapier čytajuć

Pamiatajecie Asol Śliviec? Žyćcio frystajlistki źmianiłasia da niepaznavalnaści, ciapier jana Abihal7

Pamiatajecie Asol Śliviec? Žyćcio frystajlistki źmianiłasia da niepaznavalnaści, ciapier jana Abihal

Usie naviny →
Usie naviny

Hetaj nočču tempieratura nie apuskałasia nižej za 10 hradusaŭ

Francyja i Kanada adkryli konsulstvy ŭ Hrenłandyi

Adstaŭny padpałkoŭnik milicyi adsudziŭ kvateru ŭ svajoj dački. Hučnaja siamiejnaja historyja z Bresta14

Hałoŭnaha sudmiedekśpierta Mazyra asudzili pa spravie Hajuna6

Dziaržaŭnyja ŚMI paviedamili pra adnaŭleńnie čyhunačnaha złučeńnia z Polščaj. Ci praŭda?11

«Jon jašče svajo słova skaža». Cichanoŭskaja — pra Cichanoŭskaha11

«Niešta moža zdarycca»: Tramp zrabiŭ novuju zajavu nakont mirnych pieramoŭ ab Ukrainie1

Na Alimpijadzie izalavali žanočuju zbornuju pa chakiei

Siońnia na Alimpijadzie buduć razyhranyja pieršyja miedali. Biełaruski voźmuć udzieł u dvuch spabornictvach2

bolš čytanych navin
bolš łajkanych navin

Pamiatajecie Asol Śliviec? Žyćcio frystajlistki źmianiłasia da niepaznavalnaści, ciapier jana Abihal7

Pamiatajecie Asol Śliviec? Žyćcio frystajlistki źmianiłasia da niepaznavalnaści, ciapier jana Abihal

Hałoŭnaje
Usie naviny →

Zaŭvaha:

 

 

 

 

Zakryć Paviedamić