Padarunak za toje, što havoryš pa‑biełarusku

— Spadaryńka, pakirujcie kiroŭcam, — prosić mužčyna ŭ mašynie. — Pahladzicie, kali łaska, kab ja ščylna padjechaŭ da aŭtamabila, što staić napieradzie, ale nie zakranuŭ jaho.

— Što? Kudy? Jašče raz.

Ja, biełaruskamoŭnaja biełaruska, słupianieju, kali da mianie raptam na vulicy źviartajucca na rodnaj movie, i hublajusia, jak pieršakłasnica. Nie razumieju ź pieršaha razu, čaho ad mianie chočuć. Biełaruskaja mova maje paradaksalnaje ŭździejańnie na mianie: z adnaho boku, patrabuje lubovi i abarony, z druhoha — pałochaje. Ja adna takaja?

Tak zručniej

Pajsci ŭ horad ź biełaruskim słovam na vusnach — heta podzvih. Kali ŭ kaviarni ja zamaŭlaju harbatu — prynosiać chleb, prašu rachunak — prynosiać mieniu. Kali ŭ kramie prašu padabrać mnie pantofli biez abcasaŭ — pakazvajuć biez šnurkoŭ. Kali nabyvaju bułku z razynkami — adkazvajuć: «S riezinkami nie byvajet».

Čaściakom, kali nie chapaje siłaŭ i času na tłumačeńnie, ja pačynaju razmaŭlać pa‑rasiejsku. Rabotniki luboj ustanovy stanoviacca ad hetaha viesialejšymi, maŭlaŭ, naša ŭziała. A čyja heta ŭziała?

Adzin moj biełaruskamoŭny znajomy nikoli nie «chadziŭ u horad pa‑biełarusku», z rasiejskamoŭnymi znajomymi razmaŭlaŭ «na ich movie». «Tak zručniej», — kazaŭ Dzima. U vyniku jon sam vielmi chutka pierajšoŭ na rasiejskuju movu.

Ščyraja biełaruska Ŭllana stała rasiejskamoŭnaj, kali pajechała žyć u Polšču.

«Usio ž taki rasiejskuju razumieje bolšaje koła ludziej, — apraŭdvajecca jana. — Tak zručniej».

Maja siabroŭka Alona pierastała havaryć pa‑biełarusku, kali pierajšła na novuju pracu.

«Mianie pačali padazravać u apazicyjnasci. I choć mova i palityka ŭ maim žycci nijak nie źviazanyja, ja sastupiła. Tak zručniej».

Mnie taksama šmat razoŭ u roznych asiarodkach i roznych situacyjach nie dazvalali razmaŭlać pa‑biełarusku: chto prasiŭ admovicca, a chto i prosta zabaraniaŭ. Ja tak i nie sastupiła. Nie z‑za škodnasci. Prosta MNIE TAK ZRUČNIEJ. I byli momanty, kali biełaruskaja mova mianie vyratoŭvała.

Słova na «dziasiatku»

Na ekzamienach va ŭniviersitecie ja nie ekśpierymientavała. Na jakoj movie vykładaŭsia pradmiet, na takoj i zdavała, kab nie zabłytacca ŭ terminałohii.

Daviałosia budučym žurnalistam dla ahulnaha razvićcia zdavać ekanomiku. Ja ŭ joj, skažu ščyra, płavała. Na ekzamienie, zaručyŭšysia krasamoŭstvam, «liła vadu». I voś nastaŭ momant, kali moj mozh vykarystaŭ usie rasiejskija słovy, jakija viedaŭ, i ja vydała:

— Vabić… vabić… Nie padkažacie, jak pa‑rasiejsku hučyć heta słova — «vabić»?

— Vabić? Heta pa‑biełarusku? Vy farmulujecie dumki pa‑biełarusku?

A skažycie što‑niebudź jašče. Ja tak daŭno nie čuŭ hetaj miłahučnaj movy.

Da kanca ekzamienu my z vykładčykam abmierkavali historyju i sučasnaje stanovišča biełaruskaj movy, i ja, biezumoŭna, atrymała «vydatna» pa ekanomicy.

Słova lečyć

Za niekalki miesiacaŭ ja zapisałasia na pryjom da adnaho doktara. Voś narešcie padyšła maja čarha. Ale la kabinieta čakała jašče adna, na hety raz «žyvaja», čarha. Prajšło niekalki hadzin. A pacyjentaŭ, achvotnych trapić na pryjom, nie stanaviłasia mienš. Kala vaśmi hadzin viečara na parozie kabinieta źjaviłasia sama doktar.

— Zaraz prymu apošniaha čałavieka, i ŭ mianie zakančvajecca pracoŭny dzień.

Stomlenyja čakańniem pacyjenty pačali aburacca, a ja pacikaviłasia pa‑biełarusku:

— Skažycie, kali łaska, a što rabić astatnim — tym, chto nie paśpieŭ?

— Z astatnimi my raźbiaromsia, a vy prajdzicie ŭ kabiniet, — adkazała mnie doktar.

Tam my abmierkavali modu na biełaruskaść i miłahučnaść rodnaj movy, a paśla płaŭna pierajšli da maich skarhaŭ na zdaroŭje.

Słova ŭ padarunak

Ja zaskočyła ŭ abutkovy adździeł vialikaha ŭniviermaha.

— A ŭ vas tolki vialikija łyžački dla abutku ci jość małyja? — pytajusia.

Na mianie azirnułasia ŭsia čarha. Niešta nie tak? Što sa mnoj? A, heta tamu, što ja pa‑biełarusku razmaŭlaju! Nu, to, słuchajcie ŭsie: ja razmaŭlaju pa‑biełarusku! Pavisła paŭza.

— Dyk što nakont łyžački?

— Pačakajcie, kali łaska, chvilinku, — pradavačka vyjšła z‑za pryłaŭka i pajšła ŭhłybiniu zały.

Jana viarnułasia ź dźviuma maleńkimi abutkovymi łyžačkami roznaj formy.

— U nas u prodažy tolki vialikija. A heta padarunak. Za toje, što pa‑biełarusku.

Dyk jak zručniej?

— Jašče krychu… Bližej… Bližej. Stop, — kiruju ja kiroŭcam.

— Dziakuj vialiki, ja b adzin nie pryparkavaŭsia. Moža, pa kubačku harbaty?

Čamu b i nie! Ja ŭpeŭniena, što jon zaprašaje mianie nie na łustu chleba. Bo my razmaŭlajem na adnoj movie. I tak zručniej.

Taćciana Sałdacienka, Źviazda

• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0