«Biełpoł»: Z maja 2020 hoda ŭ Biełarusi represavana paŭmiljona čałaviek

Sa spasyłkaj na pravaabarončuju inicyjatyvu Dissidentby adznačajecca, što ŭ 2020 hodzie było zafiksavana 190 novych vypadkaŭ palityčna matyvavanaha kryminalnaha pieraśledu hramadzian (vyzvaleńniaŭ nie było), u 2021‑m — 1.595 (75), 2022‑m — 2.363 (258), 2023‑m — 1.582 (618), 2024‑m — 1.761 (813), 2025‑m — 1.346 (606), u pieršym kvartale 2026‑ha — 314 (309).

U dakładzie adznačajecca, što ŭ 2024 hodzie ŭłady «pačali chavać źviestki pra sudovyja pasiadžeńni i prysudy, što ŭskładniła dostup pravaabaroncaŭ da infarmacyi», tamu pryviedzienaja statystyka za apošnija hady niapoŭnaja.

«Infarmacyja z kolkasnymi pakazčykami taksama paćviardžaje, što ni pra jakoje «pasłableńnie» represiŭnaj palityki režymu i pra jaho «humanizacyju» havorki nie idzie. Kolkaść novych vypadkaŭ palityčna matyvavanaha kryminalnaha pieraśledu pieravyšaje kolkaść vyzvalenych i asob, jakija adbyli pakarańnie», — padkreślivajuć aŭtary.

«Biełpoł» adznačaje, što samo zakanadaŭstva z 2020 hoda źmianiłasia «nie tak istotna», ale jaho traktoŭka ŭładnymi strukturami «istotna pamianiałasia». U pryvatnaści, «dziejańni, jakija raniej ličylisia całkam biaskryŭdnymi albo drobnym pravaparušeńniem, raptam pieratvarylisia ŭ złačynstvy, u tym liku ciažkija».

«Paniaćci «teraryzmu» i «ekstremizmu» paśla prezidenckich vybaraŭ 2020 hoda stali istotna adroźnivacca ad ahulnasuśvietnaj praktyki. U aficyjny Pieralik fizičnych asob i arhanizacyj, jakija majuć dačynieńnie da terarystyčnaj dziejnaści (śpisy «terarystaŭ») KDB Biełarusi ŭklučaje pa roznych padstavach, u tym liku pry asudžeńni pa 28 artykułach Kryminalnaha kodeksa.

Važnaja akaličnaść: u chodzie palityčnych represij minskim režymam niaredka ŭžyvajecca «zvarotnaja siła zakona». Heta značyć hramadzianie karajucca za «pravaparušeńni» i «złačynstvy», jakija takimi nie źjaŭlalisia zhodna z normami zakanadaŭstva, jakija dziejničali na momant ździajśnieńnia inkryminavanych im dziejańniaŭ (naprykład za padpiski na internet-ŚMI albo danaty arhanizacyjam, jakija na toj momant nie byli pryznanyja «ekstremisckimi»)», — havorycca ŭ dakładzie.

Siońnia, jak adznačaje «Biełpoł», faktyčna pad vyznačeńnie «ekstremizm» stała padpadać «lubaja apazicyjnaja dziejnaść i «inakadumstva», a za lubuju suviaź z «ekstremizmam» idzie kryminalnaje pakarańnie».

Akramia taho, aŭtary źviartajuć uvahu na prablemy, ź jakimi sutyknulisia byłyja palitviaźni. Da hetaj katehoryi asob u Biełarusi čaściakom užyvajucca miery pa «previentyŭnamu nahladu» albo «prafiłaktyčnamu nazirańniu», u suviazi z čym mnohija ź ich istotna abmiežavanyja ŭ pravach.

U pryvatnaści, takija hramadzianie abaviazany: stać na ŭlik u milicyi i niekalki razoŭ na miesiac źjaŭlacca dla pravierki; paviedamlać «orhany ŭnutranych spraŭ» pra źmienu miesca žycharstva; nie naviedvać peŭnyja miescy (naprykład, kulturna-masavyja i spartyŭnyja mierapryjemstvy); nie pakidać svajo žyllo ŭ peŭny čas sutak (naprykład, z 19 da 6 hadzin); nie vyjazdžać za miežy rajona (horada) pa słužbovych i asabistych spravach biez zhody orhana ŭnutranych spraŭ; nie vyjazdžać za miažu.

Za nievykanańnie patrabavańniaŭ previentyŭnaha nahladu albo za ŭchileńnie ad jaho praduhledžana kryminalnaje pakarańnie ŭ vyhladzie pazbaŭleńnia voli (art. 421 i 422 KK).

Heta značyć, robiać vysnovu aŭtary, mnohija byłyja palitviaźni «znachodziacca pad pahrozaj znoŭ apynucca ŭ miescach pazbaŭleńnia voli». Akramia taho, «da ich užyvajucca i miery cisku, nie praduhledžanyja zakanadaŭstvam». Naprykład, vyklik u milicyju na «prafiłaktyčnyja hutarki», nakiravańnie na prymusovyja pracy, jakija źnievažajuć čałaviečuju hodnaść — uborku vulic, zbor kamianioŭ na sielskahaspadarčych palach.

Hetyja mierapryjemstvy aśviatlajucca prapahandysckimi ŚMI, jakija zajaŭlajuć, što takim čynam palitviaźni «ŭśviedamlajuć i vypraŭlajuć svaju vinu pierad dziaržavaj».

Jašče adnym vidam represij u dakładzie nazyvajecca «vydvareńnie hramadzian Biełarusi za miežy krainy», pakolki takaja pracedura «nie praduhledžana nijakimi nacyjanalnymi pravavymi normami i supiarečyć pałažeńniam Kanstytucyi». Pravavy status «pamiłavanych» palitviaźniaŭ niezrazumieły — aficyjnych aktaŭ pamiłavańnia niama.

«Tamu ŭ dadzieny pieryjad pierśpiektyvy, navat u vyzvalenych palitviaźniaŭ, jakija pakinuli Biełaruś, zusim nie radasnyja. Mnohich ź ich čakaje nie hodnaje i biaśpiečnaje žyćcio, a vyžyvańnie i niavyznačanaść u čužoj krainie», — robić vysnovu «Biełpoł».

U chodzie prezidenckich vybaraŭ 2020 hoda sotni tysiač hramadzian padpisvalisia za ŭsich kandydataŭ adnačasova, ale byli i tyja, chto padpisaŭsia tolki za adnaho ci dvuch apazicyjnych.

Tamu, havorycca ŭ dakładzie, «kali ličyć pa podpisach, zdadzienych u CVK, režym atrymaŭ dadzienyja prykładna 400 tys. apazicyjna nastrojenych da dyktatara asob».

«Hetaja katehoryja hramadzian taksama padvierhłasia represijam. Usie «padpisanty» za apazicyjnych kandydataŭ byli zvolnienyja ź dziaržaŭnaj i vajennaj słužby, a taksama z pravaachoŭnych i siłavych struktur. Mnohija ź ich byli zvolnienyja ź dziaržpradpryjemstvaŭ i arhanizacyj, albo im nie padoŭžany čarhovyja pracoŭnyja kantrakty. Tyja, chto nie byŭ zvolnieny (bo ŭsich i adrazu zamianić akazałasia niemahčyma), znachodziacca pad pastajannym kantrolem i maralnym presinham z boku kiraŭnictva, ich karjerny rost pad zabaronaj», — padkreślivajuć aŭtary.

Jość i inšyja, mienš šmatlikija katehoryi hramadzian. Naprykład, jak adznačajecca, ludzi, jakija «nie byli zatrymanyja, ale fizična i psichična paciarpieli ŭ chodzie razhonu mirnych pratestaŭ siłavikami, a taksama z-za zatrymańnia siabroŭ, svajakoŭ i h.d.».

Nazvanaja ličba ŭ 500 tys. represavanych «moža vyraści ŭ razy», kali da ich dadać blizkich svajakoŭ, na jakich taksama «raspaŭsiudzilisia niehatyŭnyja nastupstvy», adznačaje «Biełpoł».

• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 7
• 0