Fakt mo i viadomy, ale mnie ŭ papularnaj litaratury nie traplaŭsia. Havorka pra pieršuju fiksacyju bulby ŭ VKL. A mo i nie pieršuju, ale prynamsi rańniuju, piša ŭ fejsbuku Andrej Skurko.
Znajšoŭ vypadkova, u knižcy Siedziby Kiszków i Radziwiłłów na Białorusi w XVI-XVIII wieku. Opisy z zasobu Archiwum Głównego Akt Dawnych (Opracował Jarosław Zawadzki, Warszawa 2002).
U knižku ja palez pačytać pra Januša Kišku (1586—1654), vialikaha hietmana litoŭskaha. Jon uspadkavaŭ miastečka Kryvičy i mieŭ tam siadzibny dom. (Ja vyras u Kryvičach i pasprabuju nakłaści źviestki invientara 1611‑ha na sučasnuju tapahrafiju: siadziba Kiški stajała ŭ centry, niepadalok ad sučasnaha mosta praz Servač, na ŭzvyššy za mahazinam «Rodny kut»).
Cikava zaŭždy za dakumientami pabačyć žyvoha čałavieka. Naprykład, ź invientarnych apisańniaŭ možna zrabić vysnovu, što Januš Kiška zachaplaŭsia sadoŭnictvam. U pryvatnaści, lubiŭ sadovyja łabirynty — u falvarkach u Iŭi mieŭ až dva. A ŭ jaho daniušaŭskim sadzie była kłumba z kvietkami, vysadžanymi ŭ formie hierba Kiškaŭ «Dubrova» (padkova z tryma kryžykami).
Ale samy efiektny sad hietman mieŭ u Vilni: i łabirynt (a jak ža!), i łaźnia, i darožki, absadžanyja kustami i drevami. Raśli tam, miž inšaha, artyšoki, šparahi, dyni i navat — uvaha — ekzatyčny bulbos americanos, czyli ziemniaki, jak adznačaje polski navukoviec.
Toj sad Januš Kiška pradaŭ udavie Radziviłavaj u 1623-m, vyjazdžajučy na niekalki hod u Italiju, vučycca ŭ Paduanski ŭniviersitet. Heta była druhaja vyšejšaja adukacyja ŭ Januša. U maładości jon skončyŭ Vilenski ŭniviersitet. A ŭ pramiežku byli bitva pad Kirchholmam, abłoha Smalenska, rejd na Staradub i Chocinskaja bitva.
Što stała ŭ jaho adsutnaść z ekzatyčnaj raślinaj — nieviadoma. Ale čamu b nie ŭjavić, što Kiška razvodziŭ bulbos i ŭ inšych svaich falvarkach? U Iŭi, Daniušavie, Kryvičach? Padčas apisańnia kryvickaha siadzibnaha doma ŭ dvary byŭ invientaryzavany miadźviedź na łancuhu. Niešta ž jon musiŭ achoŭvać!
Moh stary vajavoda častavać ekzatyčnym bulbosam i svaich haściej — naprykład, polnaha hietmana Januša Radziviła, jaki zajazdžaŭ da jaho ŭ Kryvičy pa darozie ź Vilni na Połacak (zachavalisia dva listy, tam pisanyja). Choć u tyja časy bulbos vyroščvali, badaj, dziela kvietak.
A jašče Januš Kiška — adzin ź niešmatlikich mahnataŭ, jaki moža pachvalicca nasielenym punktam, nazvanym u svoj honar. U jaho časy niedaloka ad Kryvičoŭ byŭ zakładzieny falvarak Janušova. Mnie padajecca imaviernym, što i nazvali jaho ŭ honar haspadara.
Ciapier heta vioska, u joj užo ŭ XX stahodździ naradziŭsia hienieralny prakuror Aleh Bažełka. Ale heta, jak kažuć, zusim inšaja historyja.
Ciapier čytajuć
Zamiest pareštkaŭ Vitaŭta za ścianoj Vilenskaj katedry znajšli tolki kuču kamianioŭ. Ale ŭłady Litvy hatovyja vydatkavać na praciah pošukaŭ jašče 1,5 miljona jeŭra3232
Kamientary