Pra lampački i vialikuju palityku

Pabitaja lampačka nikoli nia budzie nahodaj dla revalucyi. Niekalki dumak nakont kampanii miascovych vybaraŭ. Piša Vital Silicki.

Nazirajučy za padrychtoŭkaj da miascovych vybaraŭ, analityk adnaho ź niezaležnych internet-vydańniaŭ paraiŭ apazycyi, što «lepiej lampačku ŭkrucić, čym daremna havaryć!», majučy na ŭvazie biessensoŭnaść prasoŭvańnia bujnych idejaŭ i nieabchodnaść skancentravacca na sacyjalnaj tematycy. Zdajecca, usio pravilna, ale ŭzhadałasia voś što.

Zychod u sacyjałku

Ja asabista viedaju nie adzin dziasiatak apazycyjaneraŭ, jakija sprabavali i sprabujuć iści ŭ narod mienavita hetkimi srodkami i łajalisia z tymi apazycyjanerami, chto imknuŭsia zmahacca tolki «za svabodu», jak kazaŭ Michał Siarhiejevič, «u cełym». Što vyjšła? Tych, chto bolš uparta za inšych krucić lampački, chutčej za ŭsich zdymuć ź pieradvybarnaj dystancyi. A potym pasprabuj dakazać, što lampačku ŭkruciŭ mienavita ty, a nie, prynamsi, Paŭłaŭ (a chutčej, navat vyšej). Čyścinia ŭ padjezdach i ŭtulnaść u domie ŭ nas zabiaśpiečvajucca, jak kaža plakat na płoščy Banhałor, «choziainom, kotoryj vsio eto sozdał». Sučasnaja palityka, i nia važna, pra jaki my režym kažam, heta reč našmat bolej virtualnaja, čym realnaja. Sens ukručvańnia lampačak albo jakoj pasadki drevaŭ pierad Nacyjanalnaj biblijatekaj – nie ŭ samich lampačkach ci drevach, a ŭ tym, kab heta pakazali pa televizaru. A toje, što pakazvaje televizar, zaležyć ad taho, chto jaho kantraluje.

Nie, ja nie zaklikaju da taho, kab rabić dobryja spravy tolki na pakazuchu. Prosta čaściakom składajecca ŭražańnie, što tyja, chto imkniecca pakrytykavać apanentaŭ ułady (a krytykavać ich jość šmat za što), prosta imknucca zaśviacicca, što jany ich krytykujuć, nie žadajučy krytyčna acanić svaje ŭłasnyja zaŭvahi i prapanovy. Rabić dobryja spravy treba zaŭždy i navat jašče bolš tady, kali hetyja spravy inšym, darujcie za kalambur, da lampački. Ale heta – nie palityčnaja dziejnaść, heta maksymum toj vid dziejnaści, jaki moža pryvieści chiba što da lakalnych mini-vynikaŭ, da jakich treba prykłaści zvyšvysiłki. Prosta kažučy, zychod u sacyjałku – heta svojeasablivaja forma narodnictva. Pamiatajecie, z urokaŭ historyi, byli takija razumnyja dziadźki ŭ carskaj Rasiei, jakija sprabavali damahčysia pieramienaŭ, zychodziačy ŭ vioski i zajmajučysia drobnymi dobrymi spravami? I nichto nia skaža, dobryja byli dziadźki i ciotki ci nie. Tolki hnali ich u šyju nia tolki žandary, a sami sialanie. A praz paru dziesiacihodździaŭ, kali «vyśpieli» ŭmovy, pajšli tyja ž samyja sialanie za idejnymi admarozkami ŭsich koleraŭ. Što z hetaha vyjšła – vy viedajecie. Ratuj Boža Biełaruś ad takich voś «pieramienaŭ», ale, jak viadoma, historyja časam paŭtarajecca...

Usiudy pastka

Samyja lakalnyja pytańni zaŭždy majuć bolš šyroki składnik. Prosty prykład ź lampačkami pakazvaje, što kudy ni tknisia – dla apazycyi ŭsiudu pastaŭlena pastka. Šlacham prostaha praktykavańnia farmalna kankurentnych vybaraŭ režym Łukašenki padtrymlivaje peŭny hramadzki intares i čakańni što da palityčnych pracesaŭ. Heta taksama zabiaśpiečvaje, u niejkaj stupieni, padtrymańnie popytu na zbolšaha małasensoŭnyja ŭ dadzienych abstavinach formy dziejnaści.

Naprykład, ad apazycyi patrabujuć prahramaŭ, jakich jana nia zmoža vykanać (zrazumieła, što pytańnie pieramienaŭ u Biełarusi – nia siońniašniaha dnia, a, skažam, u 2015 h. prahramy, što napisanyja ŭ 2006-m, bieznadziejna sastarejuć), albo vykanańnia niejkich sacyjalnych funkcyjaŭ (tyja ž samyja lampački ŭ padjezdach), vykanańnie jakich naŭprost viadzie da likvidacyi pazastałych apazycyjnych aktoraŭ (lampačka ŭ padjeździe – heta ŭsio ž taki podkup vybarščyka).

Pa sutnaści, my majem spravu z majstravita skanstrujavanym suisnavańniem supiarečlivych realij i ŭjaŭleńniaŭ, jakija adno adnamu nie adpaviadajuć, a taksama praktyki i jaje ŭsprymańnia. Nazvać rečy svaimi imionami, zajavić, što palityki niama i pakul nia budzie, dla apazycyi jašče daražej – tady jana sama raśpisvałasia b u tym, što jaje isnavańnie nia maje sensu.

Pierafarmatavańnie elektaratu

Raźličvać na niejkija źmieny ŭ ramkach asobna ŭziatych miascovych vybaraŭ – heta hłupstva, zrazumieła. Prablema, adnak, nia tolki ŭ miascovym farmacie, ale i ŭ samoj sacyjalnaj tematycy, jakaja niepaźbiežna budzie daminavać, i jakaja, jak ni kruci, słužyć demabilizacyi hramadztva.

Palityčnyja pieramieny va ŭmovach preventyŭnaha režymu i karparatyŭnaj dziaržavy mahčymyja tolki ŭ režymie vybuchu – pryčym nia tolki sacyjalnaha, ale i maralnaha – toj samaj revalucyi duchu, jakaja adbyłasia ŭ sakaviku ŭ miežach adnoj asobna ŭziataj płoščy. «alnyja ludzi na abardaž nie iduć – jany prystasoŭvajucca da taho, što jość, i realizujuć svaje žyćciovyja pamknieńni, u tym liku i prahu da peŭnaj stupieni svabody, u miežach mahčymaha. Na abardaž lezuć ludzi, apantanyja vieraj i kaštoŭnaściami, tyja, chto hatovy zmahacca za Boha i Baćkaŭščynu.

Haładoŭka pratestanckich viernikaŭ tolki paćvierdziła tezu, jakuju aŭtar hetych radkoŭ prapanavaŭ byŭ paśla sakavickich padziejaŭ, – što niebiaśpiečnymi dla ŭładaŭ na siońniašni dzień mohuć być nia niejkija palityčnyja dy sacyjalnyja technalohii (inšymi słovami, prajavy «alnaha dziejańnia i myśleńnia), a i»alnyja, samaachviarnyja ŭčynki adzinak i hrupaŭ. U toj ža čas, abmiežavańni na padobnyja ŭčynki nakładvajucca daloka nia tolki žorstkaściu represijaŭ.

Za apošnija hady ŭ hramadztvie adbyłasia «alizacyja dačynieńniaŭ pamiž režymam i hramadzianami. Z adnaho boku, padtrymka ŭłady i jaje kiraŭnika pazbaviłasia niejkaj ekzaltavanaści jaje prychilnikaŭ, jakaja była charakternaja ŭ inšyja časy.

Lubaja babcia siońnia moža lahična i paśladoŭna rastłumačyć, čamu jana za Łukašenku. A voś adkazy tych, chto suprać, čaściakom hetaj lahičnaści i paśladoŭnaści brakujuć – tamu što apanenty, chočaš nia chočaš, a vymušanyja pryznavać, što ŭ Biełarusi ŭ niejkim sensie, z žyćciovaha hledzišča, nia ŭsio tak drenna (a kali nia ŭsio drenna, to čamu być suprać? My ž sami sabie na hetaje pytańnie adkažam, a što skazać tym, chto nie padzialaje našaj viery, kaštoŭnaściaŭ i pamknieńniaŭ).

Ź inšaha boku, hetaja samaja «alizacyja pryviała da pašyreńnia koła padtrymki režymu ŭ hramadztvie – prosta tamu, što peŭnyja sacyjalnyja hrupy, jak toj kazaŭ, pierafarmatavalisia, uvajšli ŭ kantrakt ź dziaržavaj i vyznačajuć svaje adnosiny vyklučna adpaviedna stupieni i peryjadyčnaści apłaty hamburskich rachunkaŭ.

U čym sens dziejnaści

Dadamo da hetaha, što na palityčny vynik u blizkaj užo vybarnaj kampanii raźličvać taksama nie prychodzicca. Ryzykuju zrabić prahnoz, što my nieŭzabavie pabačym daviaršeńnie stvareńnia systemy tatalnaha kantrolu za vybarami. Hetaja systema troški prabuksavała ŭ 2003 h., kali niekalki dziasiatkaŭ apazycyjaneraŭ usio ž taki zdoleli damahčysia deputackich mandataŭ. Što ich samich nie źbierahło, a mabyć, tolki padkinuła mnohim ź ich, naprykład, Alesiu Čyhiru z Babrujsku ci Jurasiu Hubareviču ź Biełaaziorsku, žyćciovych niepryjemnaściaŭ.

Šmat chto ź ich budzie iznoŭ zmahacca, tak by mović, na perspektyvu – sens udziełu ŭ vybarach, niezaležna ad stadyi, na jakoj ŭdasca finišavać, šmat dla kaho budzie prosta nahodaj zaśviacicca siarod vybarščykaŭ, raźličvajučy na hipatetyčnuju paru, kali vybary stanuć bolš źmiastoŭnyja, a mandaty – bolš važkija. Ale heta, chutčej, indyvidualnyja stratehii, a nie kalektyŭnyja. Na hety raz, prahnazuju, usio budzie, jak na praspekcie Niezaležnaści paśla subotniku. Što ŭ takim razie rabić apanentam ułady na miascovych vybarach, dy na vybarach naahuł?

Zbolšaha, iznoŭ paŭstaje pytańnie, jakoje nieadnarazova zadavałasia ciaham hetaha hodu: a ŭ čym naahuł sens palityčnaj dziejnaści va ŭmovach karparatyŭnaj dziaržavy. Kaliści ja vykazaŭ mierkavańnie, što takaja dziejnaść nia maje šmat sensu. Ale ž...

Ahulnanacyjanalnyja lampački

Kali my nastojvajem na tym, što palityčnaja apazycyja musić zachavacca, to varta niešta pasprabavać. Tolki rabić heta apazycyi treba nia ŭciahvajučysia ŭ farmat hulni, zaprahramavany ŭładami, a sprabujučy hulać u svaju hulniu. Faktyčna, hutarka idzie pra toje, kab vykarystać kožnuju mahčymaść, navat kožnuju datu ŭ aficyjnym palityčnym kalendary dla realizacyi bolš šyrokich metaŭ prychilnikaŭ pieramienaŭ. Što tut majecca na ŭvazie?

Pa-pieršaje, u apazycyi siońnia katastrafičny niedachop efektyŭnych miascovych palitykaŭ. Nia «krepkich chaziajśćvieńnikaŭ» i nie narodnikaŭ, a tych, chto sapraŭdy ŭmieje razharnuć miascovyja, žyćciovyja, sacyjalnyja prablemy ŭ palityčnuju roŭnicu. Bo palityk – heta nia toj, chto ŭkručvaje lampački (hety čałaviek zaviecca elektrykam), a toj, chto zdolny mabilizavać hramadu, u padjeździe ci ŭ vioscy, na rašeńnie svaich ułasnych prablemaŭ, zrabić štości karysnaje ci damahčysia praŭdy razam. Takija prykłady siarod našaj apazycyi jość.

Prablema nia tolki ŭ tym, što takich ludziej niašmat, ale i ŭ tym, što na ich čas ad času, miakka kažučy, kosa pahladajuć navat tearetyčna svaje. A škada. Nie nazyvajučy imionaŭ (chto viedaje, toj viedaje), ja b hruntoŭna paraiŭ našym palityčnym lideram vykarystać hetych ludziej prynamsi dla treninhaŭ patencyjnych kandydataŭ. Dośviedu, jak zarhanizavać i zmabilizavać ludziej na miescy, u nas mała, i dziela hetaha jon jašče bolš kaštoŭny.

Pa-druhoje, miascovaja kampanija jość prosta dobraja nahoda, dla taho, kab pavysić paznavalnaść i palitykaŭ z ahulnanacyjanalnymi ambicyjami. Spadar Milinkievič padaŭ dobry prykład, vyrašyŭšy pryniać udzieł u kampanii nie na karyść sabie, a na karyść inšych kandydataŭ. Usie astatnija lidery musiać zrabić toje ž samaje. Vas zdymajuć z dystancyi – navat lepš. U vas raźviazanyja ruki pracavać na bolš šyrokuju aŭdytoryju.

Pa-treciaje, navat samoj miascovaj kampanii śled imknucca nadavać ahulnanacyjanalnaje adcieńnie. Adzin z takich kirunkaŭ – infarmacyjnaja praca z vybarščykami. Jość nahoda prosta prainfarmavać peŭnuju častku hramadztva ab tym, što nasamreč adbyvajecca ŭ krainie. Druhi napramak – bolš šyroki.

«alizacyju adnosinaŭ pamiž dziaržavaj i hramadztvam, ab jakoj kazałasia vyšej, taksama možna pasprabavać vykarystać jak peŭnuju mahčymaść dla vypracoŭki i daniasieńnia pazytyŭnych pasłańniaŭ.

Štodzionnyja prablemy biełaruskich vybarščykaŭ naŭrad ci radykalna adroźnivajucca ŭ roznych kutkach Biełarusi. A heta značyć – i prostym rečam, takim, jak tyja ž samyja lampački, varta nadavać bolš šyrokaje, ahulnanacyjanalnaje adcieńnie.

Źbirać kamiani

Bolej za toje, pierad hramadztvam paŭstajuć absalutna kankretnyja pytańni i prablemy, na jakija palityki musiać reahavać. Miascovaja kampanija – heta prosta nahoda, kab danieści nakont ich toj samy pazytyŭny mesydž. Naprykład, što varta rabić u ekanomicy ŭ śviatle blizkaha ŭžo padvyšeńnia cenaŭ na haz? Jak vyrašyć pytańnie imklivaha ŭźlotu koštaŭ na žytło, jakoje stanovicca hałaŭnym bolem dla cełaha pakaleńnia biełarusaŭ? Ci jak, naprykład, skarystać z prapanovaŭ ab narmalizacyi adnosinaŭ, vyłučanymi niadaŭna Biełarusi Eŭrasajuzam, i što hetyja prapanovy niasuć siaredniestatystyčnamu biełarusu?

Viadoma ž, kandydaty buduć razmaŭlać i impravizavać, ale, kab hetaja impravizacyja była źmiastoŭnaja i mieła choć niejkija doŭhaterminovyja nastupstvy, treba, pakul nia pozna, admovicca ad bačańnia miascovaj kampanii jak prosta sumy kampanijaŭ indyvidualnych.

Nadzvyčaj palityzavać miascovyja vybary było b taksama niedarečna. Palityčnaha zapału, nastroju, uzbudžanaści, jakija byli padčas sakavickich padziejaŭ, ciaham nastupnych dvuch miesiacaŭ nia budzie. Pabitaja lampačka nikoli nia budzie nahodaj dla revalucyi. A kali tak, to lepš vykarystać nahodu, kab pakazać, što apazycyja moža i zdoleje nia tolki raskidvać kamiani, ale i źbirać ich. Urešcie, maleńkaja sproba ŭ hetym napramku budzie lepšaj, čym vychad z čarhovaha aficyjnaha mierapryjemstva z nulavym vynikam.

• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0