Załataja mumija

Pierachodzić na asobu aŭtara ŭ publičnym abmierkavańni mastackich tvoraŭ — prykmieta niavychavanaści i kiepskaha tonu. Toje, dzie ty žyvieš i za jakija srodki, u hetym kantekście taki ž arhumient, jak u kolišnim Brylovym abrazku, dzie dźvie viaskovyja kabiety svaracca-svaracca, a kali ŭžo słovy skančajucca, zadzirajuć spadnicy i śvieciać adna adnoj hołym azadkam.

Patrabavać ad časopisa nie drukavać kahości, bo ja jaho nie lublu — taksama adznaka kiepskaha tonu, a da taho ž — tatalitarnaha myśleńnia, što ŭłasna i jość chunvejbinstva.

Ale heta anturaž.

Što da sutnaści sprečki, dyk voźmiem jaje «čystuju reštu».

Bacharevič stvaryŭ mocny i trahičny vobraz Kajana Łupaki. Praściej kažučy, skazaŭ pra Kupału niešta novaje i pa-svojmu. Bolš u dyskusii nichto ničoha novaha ci pa-svojmu nie skazaŭ.

Kali pra Kupału nie kazać čahości novaha i pa-svojmu, Kupała pamiraje, a miortvy Kupała nikomu niecikavy.

Možna kolki zaŭhodna ciahać jahonuju mumiju pa škołach i kolki zaŭhodna kryčać, što jon žyvy, ale chto pavieryć, kali ŭsie bačać trup?

Łupaka — vobraz udały i trapny, bo jon padymajecca nad kankretykaj i vychodzić za miežy biełaruskaj litaratury, stanovicca ŭniviersalnym. Heta mietafara stračanaha natchnieńnia, atrafavanaha kreatyvu, z čym sutykajecca, mabyć, bolšaść litarataraŭ, «žyćciovy šlach prajšoŭšy da pałovy».

Kupału niemahčyma «źmienšyć» nijakim vobrazam ci, kali zaŭhodna, prysudam, abrazaj, łajankaj, pierakreślivańniem. Paśmiarotnaje vyprabavańnie, pra jakoje piša Michaś Skobła, moža być tolki adno — vyprabavańnie zabyćciom. Kupału možna tolki zabyć, stracić da jaho cikavaść. Kali ž kazać pra jaho niešta novaje i pa-svojmu (navat absalutna niavažna što), jon budzie realna žyć, być patrebnym, vyklikać cikavaść.

Nichto nie maje na jaho manapolii i abaroncy jamu niepatrebnyja, jamu patrebnyja kreatyŭnyja interpretatary, dakładniej, heta im jaho treba ŭvieś čas «budzić». Jon daje im na toje padstavy.

Treba mocna niedaaceńvać Kupału, kab dumać, što jon «nie vytrymaje» Łupaki.

Kupała tolki ciešycca na niabiosach, što daje natchnieńnie sučasnym tvorcam na takija vobrazy.

Što da nacyjanalnaj jednaści i słabaści, dyk

słabaść jakraz ad niekreatyŭnaści, ad zaklikaŭ usim dudzieć u adnu dudku, a chto nie dudzić — toj čužak.

Tekst Michasia Skobły zbudavany na chibnych pasyłach.

Čamu dla piśmieńnika samaje ciažkaje vyprabavańnie — paśmiarotny poŭny zbor tvoraŭ? Chiba heta nie śviedčańnie zapatrabavanaści tvorcy, kali naščadkam patrebny ŭvieś jahony śviet? Pamyłki vialikich stanoviacca mietafarami i ciełam kultury hetaksama, jak i ich zdabytki.

Čamu, kamu i ad kaho treba baranić Janku Kupału? Ci chacieŭ by Kupała sabie takoj abarony?

Čamu inšapłanietnaja hidota ŭžo nie hidota?

Čamu radki pra «hluhu źviesiŭ» i «zhniŭšuju kałodu», napisanyja, kab vyklikać ahidu, nie musiać jaje vyklikać?

Čamu paraŭnoŭvać łukašyzm sa stalinizmam niekarektna?

Chiba rasiejskija piśmieńniki nie zazirajuć u «ciomnyja kamory» svaich kłasikaŭ?

Kolki razoŭ naščadki «pierakreślivali» Dastajeŭskaha! I chiba ad Dastajeŭskaha z-za hetaha niešta advaliłasia?

Čamu nielha pierastaŭlać składy ŭ psieŭdanimie, kali heta mastacki pryjom?..

Słovam, što ni śćvierdžańnie, to pytańnie. A hałoŭnaje pytańnie — ci heta sprečka za manapoliju na Kupału? Adkaz — tak. I voś što samaje važnaje.

Manapalizavać Kupału možna tolki ŭ vyhladzie załačonaj mumii. Tym časam Kupała jak sonca — u kožnaha svoj i adzin dla ŭsich, jaho nie manapalizuješ.

Toje, što biełarusy ŭsio mienš viedajuć Janku Kupału, — nie dobra i nie drenna. Heta naturalna. Jak naturalna prachodzić mima «ciomnaj kamory», u jakoj manapalisty trymajuć svaju załačonuju mumiju biaskonca darahoha im paeta.

• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0