Traskoŭščyna. Ciažkija nastupstvy vizytu Łukašenki

U viosku Traskoŭščyna, što pamiž Mienskam i Rakavam, ja jechaŭ z metaj pabačyć unikalny młyn panoŭ Śvientažeckich.

Krajaznaŭcy kazali, što heta niezvyčajny i vielmi redki architekturny pomnik. Dy jašče atočany pryhožym landšaftam. Traskoŭščyna lažyć siarod pahorkaŭ, parosłych hustym lesam. Jana niby schavałasia ad šumnaha rakaŭskaha traktu. Na ŭjeździe ŭ viosku ŭ vočy kinuŭsia dziŭny zabaranialny znak. Niejki žartaŭnik namalavaŭ u kruzie ličbu «37». Asacyjacyja bolš čym prazrystaja.

U centry vioski — nievialiki panyły skver, dvuchpaviarchovy budynak byłoj škoły biaz dachu i adnapaviarchovy cahlany damok pošty.

Na hanku siadzić para kabiet pensijnaha vieku. Adna mažnaja, čyrvanatvaraja, druhaja chudzieńkaja. Abiedźvie pad lohkim šafe. Ja nakiravaŭsia da ich, kab spytacca ŭsiaho tolki darohi da młyna. Ale daviedaŭsia značna cikaviejšych rečaŭ.

— Młyn? Vam treba taki młyn? Moža, restaran chočacie zrabić?

— Ja padobny da čałavieka, jaki moža zrabić restaran?

— Padobny. Čamu nie?

— A našto vam młyn naš?

— Tam vielmi pryhoža.

— Panski sad pa siońniašni dzień staić.

Bolš za ŭsio ja caniu ŭ našych ludziach umieńnie i žadańnie pierachodzić na movu surazmoŭcy.

Heta značyć — na biełaruskuju.

Toje, čaho niemahčyma dabicca ad čynoŭnikaŭ i aficyjantaŭ staličnych restaracyjaŭ, ja časta naziraju ŭ zakinutych vioskach. I hetyja dźvie padpityja kałhaśnicy dla mianie — bolšyja eŭrapiejki, čym fanaberystyja haradzkija «ženščyny».

Hetaja jakaść, moža, i nia robić z kałhaśnicy vysakarodnuju łedzi, ale adnaznačna ŭzdymaje jaje ŭ maich vačach nad usimi načalnikami, uklučajučy samaha hałoŭnaha. Taja, što mažniejšaja, raspaviała mnie strašnuju lehiendu hetych miaścin. Pryčym z takoj ślazoj, byccam historyja adbyvałasia litaralna ŭčora.

— Tam žyła pani. I pani svaju słužanku, što karmiła śvińni... Jana była sirata. I jana myła pani ŭ małace. U karovinym kupała pani. I sirata hetaja papiła hetaha małaka. A pani za heta jaje pakarała. I pasadziła jaje ŭ pohrab, a tam jaje źjeli pacuki. Vy tolki nie padumajcie, što ja jakaja durnaja. Zamučyli dzievačku! Pani kupałasia, a dzicia taho małaka papiła.

Tym časam da nas padyšła intelihientnaha vyhladu babula. Byłaja nastaŭnica tutejšaj škoły. I zacikaviłasia maimi dakumentami.

— A vy z zaležnaj hazety ci ź niezaležnaj?

— Ź niezaležnaj.

— Ja kožny dzień słuchaju Radyjo Svaboda. Jany ničoha nia viedajuć. Ich Łukašenka zaduryŭ tak, što jany tolki jamu vierać. A na mianie tut abzyvajucca — «apazycyja».

— Vam Łukašenka valonki kupiŭ!

Tolki tut ja zaŭvažyŭ u kancy vulicy ablicavany bezavaj plitkaju trochpaviarchovy pałac. Dom-internat dla veteranaŭ vajny i pracy «Śvitanak». Kudy napiaredadni Novaha 2011-ha hodu pryjaždžaŭ asabista Alaksandar Łukašenka. I jahony vizyt tut uzhadvajuć ź nia mienšymi emocyjami, čym strašny los panskaj pakajoŭki.

— Vy viedajecie, adkul płaty? Łukašenka jechaŭ.

— Kazali fortki ŭ chacie nie adčyniać, na vulicu nie vychodzić.

— A vy jaho bačyli?

— Nam skazali ŭ chacie začynicca i nie vysoŭvać nosu.

— Tut ža było milicyi stolki. Stolki sahnali hetych snajperaŭ. Jany byli va ŭsich lasach. U takich valonkach. A ludziej... Nivodnaha čałaviečka nie padpuścili. U mianie ŭ dvary, moža, piać čałaviek stajała.

Idu ŭ tualet. «Babusia, ty kudy?» «Ja ŭ tualet idu». Karaciej, było stolki. I nivodnaha čałavieka nie puścili. A pryvieźli niejkich svaich u aŭtobusie, padstaŭnych. Jakija tam i pieli, i tancavali. Čaj pili tam.

— Dyk što, navat nie vypuskali ŭ tualet schadzić? U siabie na padvorku?

— Pytalisia. «Kudy?» «Schadzicie da dvanaccaci. A potym kab nie vychodzili nikudy!» A ja ŭsio roŭna išła.

— Nu, narodu spadabaŭsia vizyt?

— Aburalisia. Što navat nie pakazali. Što nichto nia bačyŭ jaho.

Pra padstaŭnych viaskoŭcaŭ ja čuŭ užo nia raz. U tych miescach, dzie byvaje kiraŭnik dziaržavy, zaŭždy źjaŭlajucca ščaślivyja pasialanie i pasialanki.

Jak u kazcy pra kata ŭ botach. Cikava, u jakich teatrach jany nabirajuć hetuju masoŭku? Jak prachodzić kastynh? Ci vialikija tam hanarary? Za markizam Karabasam jeździć pastajannaja trupa ci aktory mianiajucca?

Chto ličyć hałoŭnym symbalem łukašenkaŭskaj epochi biblijateku, chto — ladovyja pałacy. Ale čamuści niezasłužana abminajucca ŭvahaju betonnyja płaty.

Jakija paŭstali za apošnija hady ŭzdoŭž daroh i vulic. I, jak praviła, tam, dzie adbyvalisia «Dažynki» ŭsich maštabaŭ i dzie prajechaŭ choć jaki načalnik. Napeŭna, kali skłaści ŭsie hetyja płaty ŭ adzin, to jon razharodzić saboj usiu planetu. Ale ž da śviatoj spravy staŭleńnia płatoŭ pryciahvajucca nia tolki płatovyja specyjalisty, ale i cyvilnaje nasielnictva. Naprykład, u chałodnym śniežni 2010-ha traskoŭščynskich ludziej prymušali prybirać suchuju travu.

— Vas prymušali stavić?

— Kaniečnie. Nie płaty stavić. A dziorci travu, paradak navadzić. Ja invalidka druhoj hrupy. Što tut rabiłasia! Ludziej spytajcie. Usich prymušali travu dziorci.

Pa betonnych płatach možna adsačyć maršruty hałoŭnaha biełaruskaha načalnika.

Aŭhuściejšyja płaty, jak praviła, robiacca aŭrałam, aby z ruk, i hatovyja ŭpaści adrazu paśla adjezdu borta numar 1. Darečy, za toje, što maja surazmoŭnica nie pasłuchała zahadu i nia stała źbirać travu, jaje chacieli pakarać.

— Hetyja słupy pastavili, skazali, što zacementujuć. I da siońniašniaha dnia. Niekatorym zacementavali. A mnie tak i kinuli. Ja zvaniła, zvaniła.

— I na vas chacieli jašče nakłaści štraf?

— Kaniečnie, vyklikali. Ja ŭžo tyja papierki parvała.

— Vy im nie zapłacili?

— Nie.

— Maładziec.

— Navat i nie pajechała.

Pensijaner Raman Ramanavič žyvie, na svajo niaščaście, jakraz nasuprać taho doma sastarełych, kudy i pryjaždžaŭ Łukašenka. I taje ranicy nie zabudzie nikoli.

— Ja pračynajusia ranicaj, hadzinie a dziaviataj. Dumaju — što tam traščyć? A heta płot łamajuć. Rukami, nahami.

— Navat biez dazvołu.

— Nichto ničoha nie pytaŭ. Pryjšli, pałamali. Voś i ŭvieś dazvoł.

Haspadar pakazvaje miesca, dzie byŭ jahony narmalny draŭlany płot. I dzie ciapier pustka.

— Tak. Jaho pałamali siłami MNS. Jany skazali, što pastavim druhi.

— I prajšło bolš za hod.

— I ŭsio jon stavicca. Pisaŭ u rajvykankam. Toj spasłaŭsia na sielsaviet. A sielsaviet skazaŭ, što my jaho stavili, my jaho i źniali. A chto jaho staviŭ? Sielsaviet jaho nia staviŭ. Voś tak i pa siej dzień.

Kali ja ŭsio heta słuchaju, mianie nie pakidaje dumka, što niechta z atačeńnia prezydenta tonka pracuje pa jahonaj dyskredytacyi.

Bo ŭsio heta — i snajpery ŭ lesie, i milicyjanty na padvorkach, i pałamanyja płaty nahadvajuć kadry niamieckaj kinachroniki pra abłavu na partyzan.

— Voś kupiŭ dom čałaviek. A tut ź sietki aharodža była. I stajała z došak źbitaja pavietka z drovami. Pavietku razabrali, spalili, a drovy źvieźli. I z kancami. Voś jak cikava atrymlivajecca.

— Praniesłasia stychijnaje biedctva.

Ja mahu zrazumieć, navošta staviać novyja płaty. Heta danina pryhažości. Heta kab było «krasiva». Ja navat mahu zrazumieć časovy chatni aryšt viaskoŭcaŭ. A raptam skažuć prezydentu niešta nia toje. Ale našto i kudy ŭ mužyka źvieźli drovy? Nu nie ŭ Drazdy ž!

Karaciej, choć ty vypuskaj instrukcyju dla tych, kaho aščaślivić svaim vizytam hałava dziaržavy. Vykasić travu pad śnieham, kab nie naryvacca na štraf. Kupić bijatualet kab nia trapić časam u pryceł snajpera. I, hałoŭnaje, schavać drovy.

A młyn u Traskoŭščynie sapraŭdy pryhožy. U maŭrytanskim styli. Na bierazie lasnoj sažałki.

Jon jašče prastaić nie adno stahodździe. I pierastaić lubyja žalezabetonnyja płaty.

• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0