Dakumenty paŭstańnia
UCHVAŁA BIEŁARUSKAHA ŹJEZDU SŁUČČYNY
Słuck, 14-ho CHI.1920 hodu.
Pieršy Biełaruski Źjezd Słuččyny, sklikany ŭ ličbie 107 delehataŭ, vitaje Radu Biełaruskaj Narodnaj Respubliki i śviedčyć, što ŭsie svaje siły addaść na adbudovu svajej Baćkaŭščyny.
Źjezd katehoryčna pratestuje proci akupacyi rodnych ziamiel čužackim najezdam i proci samazvannaj Savieckaj ułady jak urad Knoryna i inšyja, jakija paŭtvaralisia na Biełarusi. Baćkauščyna naša zrujnavana čužyncami, jakija niščać jaje i dahetul, i my, addajučy spravie adbudavańnia našaj Baćkauščyny ŭsie našy siły i žyćcia, źviertajemsia da ŭsiaho śvietu i Sajuzu Narodaŭ ab dapamozie ŭ stvareńni našaj vajskovaj siły.
Ščyra vitajem našu siastru Polšču.
Pryniaćcie ŭchvały było pakryta voklikami:
Niachaj žyvie volnaja, niezaležnaja, demokratyčnaja Biełaruskaja Narodnaja Respublika ŭ jaje etnohrafičnych hranicach!
Niachaj žyvie Biełaruskaja armija!
Niachaj žyvie biełaruski narod!
Niachaj žyvie braterstva ŭsich słavianskich narodaŭ!
Niachaj žyvie Biełaruski Ŭstanoučy Sojm!
PRATEST SŁUCKAJ BIEŁARUSKAJ RADY
DA ŬRADU SAVIETAŬ
Druhaja pałova listapada 1920 h.
U časie suśvietnaj vajny, jakaja zburyła adny mahutnyja dziaržavy i vyzvaliła inšyja, abudziłasia Biełaruś da dziaržaunaha žyćcia. Paśla 350 hadoŭ niavoli ŭznoŭ na ŭvieś śviet čucien hołas Biełaruskaha Narodu ab tym, što jon žyvie i žyć budzie. Vialikaje Nacyanalnaje Sabrańnie — Usiebiełaruski Konhres 5—17 śniežnia 1917 hodu, dbajučy ab losie Biełarusi, ustanaviŭ na jaje ziemlach respublikanski ład i abvieściŭ niezaležnaść i niepadzielnaść Biełaruskaj Narodnaj Respubliki.
Stojačy na hetym hruncie, źjezd sielanskich predstaŭnikoŭ Słuččyny ŭ liku 107 asobaŭ vybraŭ Biełaruskuju Radu Słuččyny, jakoj daručyŭ časova usiu cyvilnuju ŭładu ŭ paviecie.
Biełaruskaja Rada Słuččyny, paviedamlenaja ab namierach savieckich vojskaŭ, jakija paśla vyjścia polskich adziełaŭ chočuć zaniać Słuck i paviet, źnievažajučy hetym volu narodu, — enierhična pratestuje proci ahresyŭnych namieraŭ Savieckaha Ŭradu z Knorynym na čale, ličučy, što hetaja akcyja Savietaŭ spriečna taksama z pastanovami miravoj konferencyi.
Adnačasna Biełaruskaja Rada Słuččyny svaju ŭładu pieradaść tolki Ŭradu, stvoranamu Ŭsiebiełaruskim Konhre[s]am 1917 hodu. U miesiacy listopadzie 1920 h.
Padpisali: Staršynia Biełaruskaj Rady Słuččyny Prakulevič: členy Rady: Žaŭryd, Rusak, Sasnouski, Radziuk.
Deklaracyja Biełaruskaje Rady Słuččyny
Kopija z čarnavika, składzienaja ŭ m.Siemiežova.
(Z zapisaŭ Vasila Rusaka).
U moment samaadznačeńnia ŭsich narodaŭ i baraćby ich za svaju samastojnaść i svabodu Biełar. Rada Słuččyny, vypaŭniajučy volu sialanstva, pasłaŭšaha jaje i davieryŭš[a]ha joj abaronu niezaležnaści našaj Baćkaŭščyny Biełarusi, padymaje ściah baraćby za svabodnuju niezaležnuju Biełaruś i zajaŭlaje ŭsiamu miru:
1. Biełaruś pavinna być Volnaj Niezaležnaj Narodnaj Respublikaj u jaje etnahrafičnych miežach.
2. Asnoŭnyja zakony Biełaruskaj Narodnaj Respubliki buduć vypracavany Bieł. Ustan. Sojmam, sazvanym na asnovie ahulnaha, roŭnaha, prostaha, patajemnaha i praparc. vybarčaha prava.
3. Pryznavajučy, što ziemla pavinna naležać pracoŭnamu narodu i što pryvatnaja ŭłasnaść na ziamlu kasujecca, Rada [S]łuččyny dumaje, što normy ziemlekarystańnia (ziemlepolzovanije) majuć być vypracavany tolki Bieł. Ust-mi zborami. Da raźviazańnia ž hetaha pytańnia ŭ Ust. Sojmie ŭsie pastanovy Časovaj Uła[d]y pavinny zhadžacca z vyšejpakazanym pryncypam. Usie ž lasy i nutra ziamli pavinny być ułasnaściu Respubliki.
4. Da sazyva Ustan. Sojmu pavinny być pryniaty samyja šyrokija miery dla abarony pravoŭ i intaresaŭ pracaŭnikoŭ, jak, naprykład, uviadzieńnia najbolšaha 8-mi hadzin. dnia, kantrola nad dabrabytam, minim. zarab. płaty i h.d.
5. U metach baraćby z vyrastajučaj spekulacyjaj i ŭparadkavańnia tavaraabmienu pamiž miestam i vioskaju Rada Słuččyny prymie miery k raźvićciu na šyrokich pačatkach usich vidaŭ kooperacyi.
6. Upierad da skončańnia raźviazvańnia hetaha pytańnia ŭ Ust-m Sojmie pryznajem na teryt. Bieł. svabodu słova, druku, schodaŭ, zabastovak, chaŭrusaŭ, relihij, niezačepnaść asobnaści i pamiaščeńniaŭ.
7. Prydajučy pieršastepiennaje značeńnie narodnaj praśviecie, RS budzie staracca k ahulnamu abučeńniu ŭ samym šyrokim maštabie.
8. U rubiažoch BNR pryznajucca pravy ŭsich mienšaściaŭ na nac. persan. aŭtanomiju.
Abviaščajučy ab hetym i źjaŭlajučysia vyrazicielnicaj voli naroda, Rada Słuččyny daklaruje ćviorda stajać za niezaležnaść i svabodu rodnaje Biełarusi i baranić intaresy sialanstva ad nasillaŭ z boku čužaziemnych zachvatčykaŭ, u vypadku patrebnaści navat siłaju aružža, niahledziačy na ličebnuju pieravahu praciŭnika, dumajučy, što naša sprava — sprava praŭdzivaja, a praŭda zaŭsiody zakrasuje.
Adlustravańnie padziejaŭ 1920 h. u tahačasnaj presie.
Biełaruskija partyzany
Na abšarach Mienščyny pačałasia novaja stranica ŭ historyi Biełarusi. Z roznych krynic dachodziać da nas bolš-mienš peŭnyja viestki, što ludnaść, aburanaja proci ŭłady balšavikoŭ ź jaje bieskaniečnymi rekvizicyjami, hrabiežstvam i ź niečuvanym teroram, paŭstaje proci panavańnia maskoŭcaŭ i kamunistaŭ, surova raźličajučysia ź imi za ŭvieś ździek i hora, pryniesienyja imi ŭ kraj. Heta paŭstańnie proci dzikaj navały pryjmaje štoraz bolšyja raźmiery.
Pačatak usiaho hetaha adnosicca da taho času, jak balšaviki letam hetaha hodu ŭvarvalisia na Mienščynu. Hrabiežstvy, jakija jany pravodzili ŭ vioskach, zrazu ž stavili biełaruskich sialan proci hałodnaj balšavickaj ardy. U vioskach stali arhanizoŭvacca abaronnyja družyny. Viaskovaja moładź, aružnaja, vartavała viosku ad niespadziavanych najezdaŭ i ŭnačy. Pa syhnału vartavych źbiahalisia sialanie i, jak mahli, abaranialisia ad niaprošanych haściej. Z małymi balšavickimi atradami sialanie spraŭlalisia dosyć lohka, i niamała balšavikoŭ złažyła hałavu ŭ hłuchich vioskach. Praŭda, šmat i viosak zhinuła potym ad ahniu, ale baraćba proci prybłudaŭ z uschodu nie spyniałasia, niahledziačy navat na toje, što balšaviki pakiravali na “buntujučyjasia” vioski karajučyja atrady.
Kab lahčej zabrać u svaje ruki biełaruskuju moładź ź viosak, balšaviki abvieścili mobilizacyju i sami zaraz ža stali raśpisyvać, što mobilizacyja idzieć nadta pamysna. Na samym ža dziele moładź kinułasia ŭ lasy, jakija i raniej chavali [ich] prodkaŭ u svaich huščaroch ad lutaha voraha, i adkul jany niaśli pomstu svaim kryŭdzicielam. Vialikija lasnyja abšary na Pinščynie ažyvilisia luckimi hałasami, u pavietach Barysaŭskim, Mienskim, Babrujskim pa lasoch stali arhanizoŭvacca adździeły “zialonych”. Jany, pavialičajučysia śviežaprybyvajučymi, užo nia tolki abaraniali siabie i rodnyja vioski, ale pačali sami napadać na čyrvonaarmiejcaŭ, adbivać ad ich abozy, amunicyju, aružža...
Uciakajučy śpiarša ad mabilizacyi ŭ Čyrvonuju armiju i hurtujučysia dla abarony spačatku tolki svajoj vioski, a potym i vołaści, paŭstancy ŭ dalejšym źbirajuć bolš mocnaje jadro ŭ adnym miejscy, rassypajučy drobnyja atrady na ŭsim paviecie i ŭstanaŭlajučy pamiž imi i saboj ciesnuju łučnaść.
Najbolš zarhanizavanym vyjaŭlaje siabie Słucki paviet, dzie centralnaje jadro biełaruskich paŭstancaŭ maje da 4000 dobra vaaružanych ludziej. Hety atrad chutka i stała nabyvaje formy rehularnaha vojska. Arhanizacyja praviedziena duža razumna, i heta vyhadna vyznačajecca ŭ bajavoj čynnaści atrada.
Hety atrad roźnicca ad druhich jašče i tym, što bolš šyrejšyja zadańnia pastaviŭ jon pierad saboj. Dziakujučy tamu, što ŭ svaich radoch heta hrupa maje i bolš śviadomy biełaruska-nacyjanalny element — Słucki paviet u hetym i raniej značna vydzialaŭsia ź liku inšych pavietaŭ na Mienščynie— Słuckaja hrupa pačała svaju procibalšavickuju akcyju pad devizam damahańnia biełaruskich palityčnych i nacyjanalnych ideałaŭ — niezaležnaści Biełarusi.
Atrymanyja nami z peŭnych krynic viestki śćviardžajuć, što abvieščanaja na Słuččynie ŭ apošni čas pradstaŭnikami Biełaruskaha Narodnaha Ŭradu mobilizacyja dała značnyja skutki. Ludnaść pryzyŭnych hadoŭ cełymi hramadami achvotna pajšła na zbornyja punkty. Farmavańnia novych vajskovych adździełaŭ adbyvajucca šybka; kirujuć hetym ludzi, majučyja sami ŭžo značny vajskovy staž.
Partyzanskija biełaruskija atrady, raskinutyja amal ni pa ŭsiej Słuččynie, stała abaraniajuć svaju centralnuju hrupu, dajučy hetym jej mahčymaść pravieści planovuju arhanizacyju i ŭstalić łučnaść i padparadkavać sabie partyzanskija atrady ŭ druhich pavietach.
Zmahańnie za svoj kut, za svaju chatu, za dabrabyt i svoj ułasny žyćciovy paradak na biełaruskaj ziamli adbyvajecca. Baraćba z maskoŭskim najezdcam idzieć, kroŭ synoŭ biełaruskaj ziamli ljecca. Narod paŭstajeć; jon padniaŭsia da najvyšejšaha aktu ŭ abaronie volnaści svajej ziamli — da samaachviaraŭ. Heta — najvialikšy moment u žyćci kožnaha narodu, heta — histaryčny moment.
Mahčyma, što ŭ baraćbie z ahramadnymi balšavickimi siłami biełaruskim paŭstancam nie ŭdasca na razie ździejśnić svaje ideały — vyhnać balšavikoŭ za etnohrafičnyja biełaruskija miežy, ale samy fakt aružnaj baraćby z voraham dakazyvaje, što hety narod užo daros da svajho niezaležnaha dziaržaŭnaha žyćcia.
S. R. (Symon Rak-Michajłoŭski)
Biełaruskaje Słova. 1920.
27 listapada.
Ciažkija bai Pieršaj biełaruskaj bryhady
z balšavikami
Ź Lidy nadyjšła da nas viestka: u rajonie Siemiežovo adbyvalisia apošnimi dniami kryvavyja bai pamiž biełaruskimi adździełami i bolšavikami. Častka biełaruskich adździełaŭ raźbita i pierajšła polska-bolšavickuju hranicu 7 śniežnia ŭ rajonie vioski Vietčycy. Adździeły hetyja ciapier razaružajucca palakami. Da hetaha času razaružana 30 aficeraŭ i 400 žaŭnieraŭ.
Heta sumnaja viestka, atrymanaja nami z krynic nieoficyjalnych, patrabuje jašče padćvierdžańnia.
Paŭstańni na Mienščynie
Ahienty pieršaj bryhady padyjmajuć na tyłoch u bolšavikoŭ sialanskija paŭstańni. Paŭstancy źniščajuć čyhunačnuju, telehrafnuju i telefonnuju kamunikacyju, adbivajuć abozy, adbirajuć aružža. Paŭstančyja atrady pavieličajucca z kožnym dniom. Zabiezpakojenyja balšaviki, ściahivajučy siły, užyvajuć surovyja represii ŭ adnosinach da zachvačanych u pałon paŭstancaŭ, a taksama i da ludnaści, im spačuvajučaj.
Pieršaja bryhada vojsk BNR z advahaj i mužnaściu bjecca
Ź miesta novaha pabytu Štabu pieršaj bryhady vojsk Bieł. Nar. Resp. nami atrymana viest[ka] ad 9 hetaha śniežnia, što bryhada z mužnaściu adbivajecca ad napirajučych u pieravažajučym liku balšavickich adździełaŭ i što 2 roty, składaŭšyja asobny ad 1 bryhady adździeł, prymušany byli pad naporam vialikich sił praciŭnika adstupić da linii polskich vojsk, dzie byli razaružany.
Biełaruskaje Słova. 1920.
14 śniežnia.
“Paŭstańni prociŭ balšavikoŭ”.
Nam nia raz prychodziłasia čytać u našych hazetach ab tych cebrach hrazi, jakoju ŭvieś buržuazny druk ablivaje raboča-sialanskuju ŭładu dziele taho, kab trymać svaich sialan i rabotnikaŭ u ciemry i davać im falšyv[yja] viestki. Tak, naprykład hazeta “Novoje Varšavskoje Słovo” ad 25 listapada z krynic Biełaruskaho biuro druku paviedamlaje: “Z roznych kancoŭ paviedamlajuć, što va ŭsim Mienskim vokruzie pačalisia prociŭbalšavickije paŭstańni. Arhanizatarami paŭstańnia źjaŭlajucca levyje biełaruskije elementy, vystupajučyje pad lozunham niezaležnaj Biełarusi i sklikańnia biełaruskaha nacyjanalnaha schodu. Paŭstancy zaniali miastečki Hajna i Łahojsk na poŭnač ad Miensku”.
Była časta niekalki dzion tamu nazad, kali bieły druk pisaŭ ab tym, što i Miensk zaniaty paŭstancami. Heta vidać z dalejšych słoŭ:
“Viestki ab zaniaćci Mienska nie paćvierdžajucca.”
Miali Jamiela, tvaja niadziela.
Nie za harami taja časina, kali pracoŭnaja biednata Zachadu, uziaŭšy ŭładu ŭ sva[je] ruki, zrobić svajo drukavanaje słova praŭdzivym i česnym.
S. B. (Ściapan Bułat)
Savieckaja Biełaruś. 1920.
12 śniežnia.
Vytrymki z kamunikataŭ štabu Pieršaje Słuckaje bryhady Vojskaŭ BNR
Śniežań 1920 h.
[...]
4.CHII.1920 h. Rota stralcoŭ našych vojsk pry nacisku čyrvonych na Siemiežava była akružana ŭ zaścienku Vialiki i Mały Strapiń.
Rota prarvałasia praz rady čyrvonych i adyšła ŭ napramku na Vialiki Rožyn. U hetym miescy rota ŭnačy natknułasia na balšavicki karacielny atrad. Zabili kamisara i 15 čyrvonaarmiejcaŭ uziali ŭ pałon. Zachoplena kancylaryja atradu i zabrany hurt skaciny i koniaj, što zrekvizavali balšaviki ŭ sialan v. Vialiki Rožyn (u siemjaŭ dezerciraŭ). Usio zrekvizavanaje było addadziena sialanam.
5.CHII. Adbylisia ciažkija bai pad Kapylom i Siemiežavam. Bieł[aruskaja] rota ceły dzień baraniła m. Vyznu prociŭ cełaha balšavickaha bataljonu, majučaha niekalki kulamiotaŭ. Za niedachopam patrebnych srodkaŭ abarony adździeł prymušany byŭ adstupić na zachad. Balšaviki panieśli značnyja straty. Z boku biełarusaŭ taksama šmat ranienych. U bieł[aruskim] vojsku adčuvajecca niedachop aružža i amunicyi.
Unačy z 9 pa 10.CHII. vyviadoŭčy adździeł stralcoŭ zrabiŭ nalot na vioski Kryvasiołki j Navasiołki, dzie zabrali 28 pałonnych.
10.CHII. Źjavilisia da štabu 1-aj Biełar[uskaj] Bryhady 18 čałaviek “zialonych” z aružžam i nabojami. “Zialonyja” prarvalisia praz rady vorahaŭ i pryłučylisia da vojsk B.N.R.
Unačy z 11 na 12.CHII. bieł[aruski] adździeł raźviedki zaatakavaŭ viosku Staryn. Uziata ŭ pałon 10 čyrvonych i adabrany transpart [z zabranym] u miasc[ovaj] ludnaści zbožžam. Usio źvierniena ŭłaśnikam.
Unačy z 13 na 14.CHII. kamandzir vyviadoŭčaha adździełu Pieršaha Słuckaha Pałku Strelcoŭ pry pomačy kavaleryjskaha adździełu zblizilisia da m. Siemiežava, jakoje było zaniata karacielnym balšavickim atradam i paśla kryvavaha boju zaniali miastečka. Karacielny balšav[icki] atrad zusim źniščany. Vorah straciŭ zabitych i ranienych 50 čał[aviek].
Z našaha boku 3-ch ranienych.
Z 17 na 18.CHII. my zaniali m. Pilipavičy, Bajčacin, Strachin i m. Siemiežava. Uziata 25 pałonnych i zdabyta 1 kulamiot z nabojami, šmat strelbaŭ, nabojaŭ, hranataŭ, palovaja kuchnia, transpart z końmi.
Z 18 na 19.CHII. my zaniali Vyznu. 50 čyrvonaarmiejcaŭ zabita i šmat raniena, a taksama zachoplena značnaja vajennaja zdabyča.
19.CHII. a 10-j hadz[inie] ranicy bieł[aruskija] adździeły pad naciskam voraha adyšli na staryja pazycyi.
Z 19 na 20.CHII. adstupili my na liniju Kołki — Morač — Uznoha.
20.CHII.1920 h. U rajonie Siemiežava pačali adychodzić pa skančeńni evakuacyi Siemiežava na linii Łubieniec — Urviedź, dzie my złučylisia z rezervami. [...]
30.CHII.1920 h. Bryhada pierajšła raku Łań i była razzbrojena polskim vojskam. Adnak peŭnyja bajovyja hrupy, zasnavaŭšy paŭstanskuju arhanizacyju, dastalisia na tyły balšavikoŭ, dzie i dalej pravodziać bajovuju dziejnaść. Razzbrojenyja adździeły 1-aj Bryhady Vojsk BNR časova internovanyja ŭ vakolicach Siniaŭki (na ŭschod ad Baranavič).
Materyjalnaje stanovišča tych adździełaŭ ciažkaje. Patrebnaja jość skoraja pomač hramadzianstva.
Par[učnik] Arcyšeŭski za Šefa Štabu Vojsk B.N.R.
“Nowy Šlach”. 1937. 25 listapada. № 3 (24).
VYPISKA Z PRATAKOŁU PLENARNAHA PASIADŽEŃNIA BIEŁARUSKAJ RADY SŁUČČYNY.
30 studzienia 1921 h.
Słuchali: Zamietki u polskich hazietach ab rožnych uradach na Biełarusi, jakich naličyvali 8 štuk.
Uchvalili: Padćvierdzić, što Rada Słuččyny ŭvieś čas ličyła i ličyć adzinym pravamocnym dziaržaŭnym Uradam BNR Urad, na čale z V.Łastouskim, vybrany 13 śniežnia 1919 hodu. Usielakije inšyje Urady, katoryje nazyvajuć siabie dziaržaŭnymi, ci biaruć na siabie častki dziaržaŭnych funkcyj bez zhody na toje Ŭradu Respubliki, ličym samazvanymi i zdradnymi.
Słuchali: Ab adnosinach da Polščy.
Uchvalili: Prymajučy pad uvahu, što Ŭrad Polščy za ŭvieś čas paŭstančeskaha ruchu na Słuččynie, pabačyŭšy, što heta jość zapraŭdy nacyjanalny ruch, nia tolki nie padtrymlivaŭ zmahaŭšujusia z Savieckim Uradam pieršuju bryhadu BNR i Radu, ale jen navat umyslna rabiŭ usielakije pieraškody i pravacyravaŭ spravu, bajučysia pašyreńnia ruchu, što pahetamu ŭsie sproby dabicca ad Polščy dapamohi aružžam, zbožžam ci hrašmi, nia zhubiŭšy svajej samastojnaści, kančalisia ničym i astavalisia tolki abiecankami; što za ŭvieś hety čas iźniemahaŭšym u baraćbie ź pieravažnymi siłami savieckich akupantaŭ, hałodnym, nieadzietym, azbrojenym tolki trafiejami, zdabytymi ŭ bojkach, vajskam biełaruskim była atrymlena ad ich padačka: 100 pudoŭ zbožža ad cyvilnaj ułady i 300 karabinaŭ z patronami i 3 kuchni ad vajskovych čaściej; miž inšym, jak zdradnika Biełarusi hienierał[a] Bułak-Bałachoviča Polšča padtrymlivała i dapamahała jamu;
Rada Słuččyny padrachovyvaje pieršyje try miesiacy paŭstańnia (ad 1 listapadu 1920 h. da kanca studnia 1921 h.), prychodzić da pierakanańnia, što i u papiarednija časy pry vyzvaleńni Baćkaŭščyny nia možna spadzievacca na ščyruju dapamohu Polščy, što supolnaja ź joj praca moža być duža škodliva dla dziaržaŭnaści.
Słuchali: Ab hienierału Bułak-Bałachoviču.
Uchvalili: Pryjmajučy pad uvahu, što hienierał Bałachovič viadzie baraćbu nia tolki supraciŭ zdabytkau martaŭskaj revalucyi i jaje dał'niejšych zdabytkaŭ, a tak sama supraciŭ rožnych sacyjalistyčnych partyj;
što nie tolki nie vyznaje zakonnaha Ŭradu B.N.R., ale-ž navat viadzie ź im baraćbu i ŭtvaraje pry sabie štučnyje Ŭrady, kampramituje dziaržaŭnuju spravu: Rada Słuččyny ličyć jaho tolki avanturnikam, a nie narodnym i nacyjanalnym pavadyram, jak jaho nazyvajuć jaho najmity — palityčny kamitet; usia-ž jaho praca jeść vielmi zdradnaja dla Biełarusi.
Słuchali: Ab zamietkach u hazecie “Narod” 5.I i “Rabotnik” 12.1.1921
Uchvalili: Zasłuchaušy ab tym, što ŭ polskich hazetach nadrukovana: 1) interv́ju (Orijenta) ź siabrom hetak zvanaha palityčnaha kamitetu Sieńkievičam, katory zajaviŭ, što hienierała Bałachoviča pryznaje Słuččyna;
2) deklaracyja ab arhanizacyi “Zialenaha Duba”, u jakoj tak sama značycca ab pryznańni hetaj arhanizacyi i Bałachoviča Słuččynaj;
3) što ad imieni Słuččyny z deklaracyjaj vystupaŭ siabr Rady par[učnik] Macelli, uchvalili: Rada, demakratyčna vybranaja na źjeździe Słuččyny 15 listapada 1921 hodu i reprezentavanaja ŭsimi vałaściami i miestam Słuckam, daručyušym joj usiu hramadzianskuju i vajskovuju spravy, kateharyčna pratestuje supraciŭ hetych zajaŭ, jakija jeść tolki falsyfikacyja voli žycharoŭ Słuččyny, bo ni raniej, ni ŭ hety čas nikoli nie pryznavali Bałachoviča, palityčny kamitet pry im i arhanizacyju “Zialenaha Duba”. Siabru Rady par. Macelli, katory vystupaŭ ad imieni Słuččyny z hetymi zajavami, Rada abjaŭlaje vyhavar.
(Padpisana ŭsimi prysutnymi siabrami — 9 čałaviek).
Staršynia Rady Słuččyny Ŭ. Prakulevič.
Pratakoł padpisali: U. Prokulevič, B. Rusak, Ju. Radziuk, U. Dubina, Ju. Listapad, Ja. Kaŭpak, P. Babarieka, C. Miašočak, S. Busieł.
Rezalucyja ab Słuckim paŭstańni, pryniataja na Biełaruskaj Palityčnaj naradzie ŭ Prazie
28 vieraśnia 1921 h.
Sialanskaja Biełaruś, pračnuŭšajasia ad letarhičnaha snu viekavoj niavoli, raspačała zmahańnie za svajo volnaje i roŭnaje žyćcio siarod inšych volnych narodaŭ.
Čaćviorty ŭžo hod zmahajecca Biełaruś z nasilstvam roznych akupantaŭ. U hetym zmahańni biełaruski narod dobra sabie ŭśviadomiŭ, što sprava vyzvaleńnia i adradžeńnia jaho baćkaŭščyny jość sprava jaho ŭłasnych ruk. Biełaruski narod pierakanaŭsia, što ni ad Maskvy, ni ad Varšavy jamu niama čaho čakać dla palepšeńnia svajoj doli.
Cełym radam paŭstańniaŭ, u praciahu hetych čatyroch hadoŭ, biełaruski narod jasna pakazaŭ, kudy jon imkniecca i na kaho pakładaje ŭsie svaje nadziei.
Najiaskraŭšym momantam u hetym hieraičnym zmahańni, aprača paŭstańniaŭ u Vilenščynie, Vitebščynie, Ašmianščynie i h. d., źjaŭlajecca paŭstańnie ŭ Słuččynie, kali sam siarmiažny narod, stychijna paŭstaŭšy z aružžam u rukach za niezaležnaść i niepadzielnaść svajoj baćkaŭščyny, napisaŭ na svaim štandary: ni polskich panoŭ, ni maskoŭskich kamunistaŭ.
Biełaruskaja Nacyjanalna-Palityčnaja Narada kanstatuje, što hetaje paŭstańnie było zadušana pieravažajučymi siłami abodvuch bakoŭ.
Słava paŭšym zmahańnikam!
Biełaruskaja Nacyjanalna-Palityčnaja Narada pieraścierahaje biełaruski narod, kab nie było niepatrebnaha pralićcia kryvi, ustrymacca ad niearhanizavanych vystupleńniaŭ, ale mocna abjadnać svaje siły k tamu momantu, kali prabje čas ahulnanarodnaha revalucyjnaha zmahańnia kožnaha narodu być haspadarom u svaim krai.
Praha-Českaja, 28 vieraśnia 1921 h.
Dakumenty ŭziatyja z knihi “Słucki Zbrojny čyn: Dakumenty i matarjały”, jakaja padrychtavanaja historykami Ŭładzimieram Michniukom, Alaksandraj Hieś, Uładzimieram Lachoŭskim. Kniha maje vyjści ŭ biblijatečcy “Biełaruskaha Histaryčnaha Ahladu”.
Ciapier čytajuć
Maksim Znak pra pres-kanfierencyju va Ukrainie: My damovilisia nie ŭzdymać najbolš balučyja temy — katavańniaŭ, sankcyj, vajny. Moža, musili my pa-inšamu zrabić
Kamientary