Futboł, valejboł, anaboł...

Futboł, valejboł, anaboł...

Historyja ŭžyvańnia anabolikaŭ pačałasia ŭ 1954 h., kali alimpijskija ciažkaatlety pačali prymać dyjanaboł. U 70—80-ch užyvańnie anabolikaŭ u asiarodździ spartoŭcaŭ nabyło značnyja pamiery. Apytańnie ŭ amerykanskich universytetach u 1970 h. pakazała, što 15% studentaŭ-spartoŭcaŭ užyvajuć anaboliki. U 1984-m hetaja ličba siahnuła 20%. A hodam raniej 19 prafesijnych spartoŭcaŭ byli dyskvalifikavanyja za ŭžyvańnie steroidaŭ.

Z 1967 h. pry Mižnarodnym alimpijskim kamitecie isnuje medyčnaja kamisija, što raspracavała praviły antydopinhavaha kantrolu. Na Alimpijadzie-68 u Mechika jaho pravodzili vybaračna, a z Alimpijady-72 u Miunchienie dopinh-kantrol staŭsia abaviazkovym dla pieramožcaŭ.

Vyjaŭleńnie dopinhu pahražaje spartoŭcu suvorymi karami: złaviŭšy na zabaronienych srodkachpieršy raz, jaho dyskvalifikujuć na 2 hady, druhi — pažyćciova. Kali spartoviec užyvaŭ sympatamimetyki (efedryn i vytvornyja ad jaho), pieršaja dyskvalifikacyja — na 6 miesiacaŭ, druhaja — na 2 hady, treciaja — pažyćciova. Pry hetym pakarańnie taksama tyčycca trenera i doktara, jaki naziraŭ za spartoŭcam.

Užyvańnie dopinhu z metaj dasiahnieńnia vysokich spartovych vynikaŭ karajecca ŭ sudovym paradku ŭ Belhii, Francyi, Italii.

Biełaruskaje zakanadaŭstva stavicca da dopinhu bolš pabłažliva. Našyja spartoŭcy nieadnojčy nie mahli prajści dopinh-kantrol na mižnarodnych spabornictvach. Na ŭžyvańni zabaronienych preparataŭ papalisia byli štanhisty (usioj kamandaj), lohkaatlety Natalla Sałahub, Evelina Źvierava, Taciana Šeŭčyk, Siarhiej Ałaj, Natalla Kaściučenka, viaślarki Natalla Łaŭrynienka i Natalla Stasiuk, futbalist Valancin Bialkievič, chakieist Rusłan Salej. Na Alimpijskich hulniach 2000 h. u Sydnei byŭ dyskvalifikavany kidalnik mołata Vadzim Dzieviatoŭski. Letaś z rovarnaj honki “Tur de Frans” była źniataja čempijonka śvietu Zinaida Stahurskaja.

Sioletnija skandały z šort-trekavičkaj Julijaj Paŭłovič i chakieistam Vasilom Pankovym u Sołt-Łejk-Syty, badaj što, nie byli apošnimi ŭ hetym šerahu. U Biełarusi nabyć steroidy — nie prablema. Polski časopis “Dlaczego” (№38 za krasavik) zaznačaje, što mienavita ź Biełarusi ŭ Polšču jdzie vialikaja kolkaść steroidaŭ, jakija pradajucca ŭ našych susiedziaŭ nielehalna. Ad užyvańnia “padpolnych” steroidaŭ tam užo zahinuli niekalki čałaviek...

Kab spraŭdzić hetyja źviestki j naahuł abmierkavać “zabrudžanaść” biełaruskaha sportu dopinham, karespandent “NN” spatkaŭsia z specyjalistam. Doktar dzionnaha adździaleńnia Respublikanskaha centru spartovaj medycyny Andrej Filimonaŭ ličyć, što ŭłasna biełaruskich steroidaŭ być nia moža:

— Dla vytvorčaści takich preparataŭ patrebnaja dobra raźvitaja farmakalohija, jakoj u Biełarusi paprostu niama. Tamu jany majuć albo amerykanskaje, albo hišpanskaje, albo jakoje-niebudź jašče zamiežnaje pachodžańnie. Naahuł, farmakalahičny biznes u śviecie idzie na druhim miescy pa prybytkovaści paśla handlu alkaholem, tamu tut isnuje značnaja kankurencyja.

“NN”: Ci adpaviadajuć praŭdzie źviestki, niby ŭ sporcie zastalisia tolki dźvie haliny, “čystyja” ad dopinhu, — žanočy chakiej na travie i fihurnaje katańnie?

A.F.: Siońnia sport — spabornictva vysokich chimičnych technalohijaŭ. I, viadoma, tut nichto nia dbaje pra zdaroŭje spartoŭca. Jość navat takoje krajniaje mierkavańnie, jakoje hučała na adnym z pasiedžańniaŭ Mižnarodnaha alimpijskaha kamitetu: dopinh treba dazvolić, bo, maŭlaŭ, dopinh-kantrol i miery, nakiravanyja na baraćbu z dopinham, škodziać zdaroŭju značna bolš, čym preparaty. Zdaroŭje spartoŭcaŭ, maŭlaŭ, palepšycca, bo jany nia buduć šukać šlachi, kab abyści dopinh-kantrol, nia buduć apraboŭvać na sabie niejkija novyja preparaty.

Ale pakolki zachodnija krainy majuć bolš raźvituju industryju, bolš daskanałyja technalohii, im vyhadna zachoŭvać dopinh-kantrol, kab “adsiakać” inšych spartoŭcaŭ — z krainaŭ mienš raźvitych u sensie chimičnych technalohijaŭ. Skandał ź biełaruskimi spartoŭcami na zimovaj Alimpijadzie ŭźnik niejak dziŭna. I firma, jakaja vyrablała hetyja preparaty, i pradstaŭnik, jaki pastaŭlaŭ ich siudy, daŭno pracujuć z nami. Na jakim etapie adbyłasia padmiena rečyvaŭ na tyja, što ŭtrymlivajuć dopinh, — skazać ciažka. Ja nia dumaju, što hetaja akcyja była skiravanaja suprać biełaruskaj alimpijskaj kamandy: my nie byli surjoznaj pahrozaj na Alimpijadzie. Chutčej, akcyja była skiravanaja suprać firmy-vytvorcy. Bo isnuje surjoznaja baraćba na rynku zbytu farmakalahičnaj pradukcyi.

“NN”: A nakolki naahuł mahčymy sport biaz dopinhu?

A.F.: Taki sport jość. Jość ludzi vielmi adoranyja — jany pakazvajuć vyniki, na paradak vyšejšyja za inšych. Inšaja reč, što sport — heta nia tolki prestyž krainy, ale i mahčymaść dla spartoŭcaŭ zarabić hrošy. Viadoma, źjaŭlajecca spakusa. I tamu isnuje nieabchodnaść tłumačyć, jak dopinh škodzić čałaviečamu zdaroŭju. Škodzić, darečy, moža i prostaje niaviedańnie składnikaŭ užyvanych preparataŭ. Spartoŭcy, jakija pakazvajuć vysokija vyniki i pretendujuć na ŭznaharody, pavinny kansultavacca nakont usich lekaŭ, jakija im vypisvajuć daktary. Bo jaki-niebudź składnik, atajasamleny z dopinhavaj dabaŭkaj, moža ŭtrymlivacca ŭ lekach, vypisanych, naprykład, androlaham ci navat terapeŭtam.

Hutaryŭ Adam Voršyč