Jak źbierahčy zuby

«Dyroł» abaraniaje Vašyja zuby z ranicy da viečaru! A ŭnačy pačynajecca karyjes!» — i ŭsie družna zaśmiajalisia, bo karyjes tyčycca litaralna ŭsich, maje jaho amal kožny —što tolki ni rabi…

Ale isnujuć minimum dva šlachi pazbycca hetaje navały. Pieršy — bolš chutki i nadziejny: chirurhičnym šlacham pazbavicca ŭsich zuboŭ i ŭstavić plastmasavyja, bo navukova dakazana: karyjes plastmasu nia jeść. Prychilniki hetaha sposabu mohuć dalej nie čytać.

Pavialičyć

U krajnim levym słupku padadzienaje tablicy pieraličanyja asnoŭnyja faktary niebiaśpieki dla zuboŭ. Ścisła: kali vy ciaham dziesiacihodździaŭ nie pieraškadžajecie žyćciu mikraarhanizmaŭ u svaim rocie, addajacio pieravahu ježy, składzienaj hałoŭnym čynam z vuhlavodaŭ, nie kłapociciesia pra pastupleńnie dastatkovaje kolkaści ftoru ŭ arhanizm — karyjes vam zabiaśpiečany.

U vierchnim radku — dziejańni, jakija kožny cyvilizavany čałaviek imkniecca supraćpastavić karyjesu. Kali vy jaścio nie čaściej za piać razoŭ na dzień, naležnym čynam čyścicie zuby pastaj z ftoram nia mienš za dva razy na dzień paśla jady (uličvać usie pačastunki, kinutyja ŭ rot cukierački i h.d.), źviartajeciesia da stamatolaha nia tolki pa pieršuju dapamohu ŭ vypadku niaścierpnaha bolu, ale j dziela prafilaktyki — vy amal nie pakidajecie karyjesu šancaŭ.

Razhledzim asobna kožnaje mierapryjemstva.

Čystka zuboŭ. Minimalny nieabchodny inventar — zubnaja ščotka i pasta. Ščotku biarycie syntetyčnuju, siaredniaje mułkaści (miakkija ščotki — dla dziaciej i chvorych na paradantoz), i mianiajcie raz u try miesiacy — nie radziej! Pastu nieabchodna brać z ftoram. Utrymańnie ftoru ŭ paście vymiarajecca ŭ chitrych adzinkach «ppm». Dla dziaciej lepš brać pastu z 500 ppm ftoru, dla darosłych — z 1500 ppm, bolš za 1500 — pa rekamendacyi doktara. Na žal, nie zaŭsiody hetyja samyja «ppm« zhadanyja na ŭpakoŭcy. Tamu nie zabivajcie sabie hałavu, a adrazu parajciesia z specyjalistam. Try asnoŭnyja momanty: zuby nieabchodna čyścić z troch bakoŭ (zvonku, znutry i z pavierchni zmykańnia); vykarystoŭvać try varyjanty ruchu ščotki — vertykalnyja (u napramku ad dziasny da pavierchni zmykańnia), haryzantalnyja (nie zachaplacca, kab nia ścierci emal!), kruhavyja (taksama ad dziasny); nadavać uvahu nia tolki «fasadu», ale i tym zubam, što nia bačnyja padčas uśmieški. Abaviazkova čyścić zuby dvojčy na dzień: paśla śniadanku i paśla viačery — nia mieniej za try chviliny. Eksperty Suśvietnaj arhanizacyi achovy zdaroŭja (SAAZ) ličać, što dadatkova treba karystacca zubačystkami, zubnymi nitkami (dentaflosam). Techniku karystańnia imi taksama lepiej vyvučać pad kantrolem stamatolaha. Hałoŭnaje — nie paranić dziasnaŭ. Pamiatajcie: ani ŭžyvańnie śviežaj sadaviny i harodniny, ani «Dyroł» z «Orbitam» — nie alternatyva čystcy zuboŭ!

Racyjanalnaje charčavańnie. Navukoŭcy z SAAZ rekamendujuć charčavacca piać razoŭ (śniadanak, połudzień, abied, padviačorak, viačera), zbalansavana ŭžyvać miasa, małočnyja pradukty, vuhlavody, sadavinu i harodninu. Najškadniejšymi dla zuboŭ źjaŭlajucca rafinavanyja cukry. Ale nia dumajcie, što kali vy pjacio niesałodžanuju kavu ci harbatu, dyk nia majecie patreby hublać čas na hihijenu zuboŭ. Karyjesaniebiaśpiečnymi źjaŭlajucca amal usie pradukty, aproč syru, miasa i tłuščaŭ, ale i apošnija my zvyčajna ŭžyvajem z chlebam ci čym jašče. Paśla litaralna luboj ježy ŭ rocie stvarajecca niebiaśpiečnaja sytuacyja. A žujučy niešta ciaham cełaha dnia, vy najpraściejšym šlacham kročycie nasustrač nia tolki lišniaj vazie dy aterasklerozu, ale j karyjesu.

Ftor-prafilaktyka. Jana byvaje lakalnaja i systemnaja. Lakalnuju vy robicie, kali čyścicie zuby pastaj albo zubnoj nitkaj z ftoram. Admysłoŭcy-stamatolahi dadaduć siudy jašče vykarystańnie zubnych eliksyraŭ z ftoram, ftor-lakaŭ i ftor-pratektaraŭ. Kali nia chočacie chutka zhubić zuby, metady lakalnaje prafilaktyki daviadziecca vykarystoŭvać ciaham usiaho žyćcia. Efektyŭnaść jaje adnolkavaja i dla dziaciej i dla starych. Kali ž vy kłapociciesia nia tolki pra siabie, ale i pra svaich dziaciej dy chočacie, kab jany nie stracili zuboŭ nikoli, nieabchodna ładzić systemnuju prafilaktyku — užyvać marskija pradukty i ježu, štučna ŭzbahačanuju ftoram: ftaravanyja sol, małako, chleb, mineralnuju vadu, ftorystyja pihułki i syropy... U dziaciej da dziesiaci hadoŭ, a taksama padčas ciažarnaści systemnaja prafilaktyka daje najbolšy efekt.

U Paŭnočnaj Eŭropie jana pravodziłasia arhanizavana, pad dziaržaŭnym kantrolem, i ciapier nia kožny stamatolah moža tam znajści pacyjenta: u ludziej zdarovyja zuby! Metady ftor-prafilaktyki taksama lepš padbirać indyvidualna, razam z specyjalistam. Kali vy ciaham dnia vypivajecie bahata vady, bo tracicie jaje z potam (naprykład, pracujecie ŭ haračym cechu ci biehajecie stometroŭki), vam dastatkova paprostu padabrać pitvo — nakštałt mineralnaj vady «Daryda» — z ftoram. Kali ŭ vas chvoryja nyrki, nia varta zachaplacca ftor-pihułkami. Ftaravanaja sol tut, badaj, samaja biasškodnaja, ale kali doktar paraiŭ vam abmiežavać užyvańnie zvyčajnaje soli, toje samaje datyčyć i jaje ftaravanaje alternatyvy.

Vy majecie realnyja šancy ŭśmichacca da hłybokaj staraści svaimi zubami. Naturalna, kali Vy nia tolki pračytali hety artykuł i pacmokali jazykom, a, uzbrojenyja viedami, aktyŭna pačali baraćbu za svajo zdaroŭje. Ułasnyja zuby šmatkroć lepšyja za lubyja štučnyja i abychodziacca značna tańniej. Pakińcie pratezistaŭ biaz pracy!

Alena Cieraškova, doktarka-stamatolah

• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0