«Байцы ўзялі ў рукі гумовыя дубінкі і рушылі ў бок пратэстоўцаў». Расійскі апазіцыянер Яшын згадаў свой першы арышт — у Мінску ў 2005
Мала хто ведае, але свой першы арышт я атрымаў у Беларусі 15 гадоў таму. Мясцовыя апазіцыянеры рыхтавалі ў Мінску пратэсны марш і запрасілі актывістаў з суседніх краін. Мы прыехалі і ўспрымалі свой удзел як жэст салідарнасці.
Марш павінны быў стартаваць на цэнтральнай плошчы горада, дзе з самай раніцы дзяжурылі аўтазакі і міліцэйскія патрулі. Калі нехта пачынаў кучкавацца, да іх адразу падыходзілі супрацоўнікі МУС.
Ідэя арганізатараў была ў тым, каб людзі масава з'явіліся на плошчы ў прызначаны час, а міліцыя проста не паспела зрэагаваць. Таму ўдзельнікі далазілі да цэнтра малымі групамі па 5-10 чалавек, схаваўшы сцягі ў заплечнікі і пад адзенне.
Памятую, як мы прабіраліся дварамі і выйшлі да невялікага парка. Праз дарогу стаяла бабуля з гаспадарчай торбай-каляскай, якая праводзіла нас журботным поглядам. Праз хвіліну я павярнуўся і ўбачыў, як бабуська выцягвае са сваёй торбы антэну і нешта перадае па рацыі.
«Ну так, КДБ у нас з душой працуе, — пасмяяўся мінскі актывіст, які вёў нашу групу. — Акцёрскае майстэрства на найвышэйшым узроўні».
* * *
Задумка арганізатараў атрымалася. У прызначаны час на плошчу з усіх бакоў высыпалі людзі, якія раней туліліся ў суседніх вулачках і завулках. Не ведаю, колькі нас было — некалькі соцень ці, можа, пара тысяч. Але міліцыю заспелі знянацку: на патрабаванне разысціся ніхто не рэагаваў, мы выбудавалі калону, счапіліся локцямі і рушылі па праспекце Незалежнасці.
Над натоўпам луналі сцягі Расіі, Украіны, Грузіі і, вядома, чырвона-белыя нацыянальныя сцягі Беларусі, якія Лукашэнка забараніў, як толькі прыйшоў да ўлады. Мы крочылі хвілін 20 і адчувалі сябе вольнымі людзьмі. Я дагэтуль помню гэтае натхненне.
А яшчэ я помню, як прыкладна за дзвесце метраў мы ўбачылі шэрагі АМАПаўцаў, якія выбягалі з-за кута дома і выстройваліся ў ланцуг на нашым шляху. Натоўп замарудзіў рух, але працягваў ісці насустрач хлопцам у чорным экіпіяванні.
Калі паміж ачапленнем і пратэстоўцамі заставалася метраў пяцьдзясят, мы спыніліся. З калоны выйшаў святар з вялікім крыжом у руках і рушыў у бок АМАПа. Ён спрабаваў пераканаць міліцыю разысціся і прапусціць мірных грамадзянаў, але байцы глядзелі на яго моўчкі. Беларусы без асаблівага запалу скандавалі: «Міліцыя з народам!» Усе ўжо разумелі, чым скончыцца гэта гісторыя.
У нейкі момант за ачапленнем прагучала каманда: «РРРАЗ!»
АМАПаўцы адначасна з гучным ляскам паднялі шчыты. Натоўп пачаў падавацца назад.
«ДВА!»
Кожны баец у ачапленні рэзка апусціў забрала свайго шлема. Сінхроннасць іх дзеянняў выглядала пужліва, і страх літаральна пракаціўся па натоўпе.
Па камандзе «ТРЫ» байцы ўзялі ў рукі гумовыя дубінкі і, б'ючы імі ў такт па металічных шчытах, павольна рушылі ў бок пратэстоўцаў.
«ПРАЦУЕМ», — загарлапаніў у мегафон камандзір, і хлопцы з АМАПа рэзка пабеглі на актывістаў апазіцыі.
Першым зламалі святара, які спрабаваў весці перамовы. Яго збілі з ног шчытом, а група затрымання, якая выбегла з-за спіны АМАПа, выламала яму рукі і павяла да аўтазака. Калі бацечку цягнулі міма камандзіра, той з пагардлівай усмешкай патузаў яго за бараду.
Частка пратэстоўцаў змагла ўцячы, але многіх людзей байцы даганялі і збівалі з ног. Потым іх скручвалі і выносілі ў аўтазак, пакідаючы на асфальце плямы крыві.
Мы стаялі ў счэпе з хлопцам з Масквы, у якога была прыроджаная кульгавасць: ён у прынцыпе не мог бегаць. Я не хацеў яго кідаць, і мы сустрэлі гэту хвалю ўдвух. Пасля ўдару шчытом закруцілася галава, і я ўжо няясна памятую, як мяне занеслі ў аўтазак. Затое нехта з журналістаў паспеў гэта зняць, і на наступны дзень фота майго затрымання было апублікавана ў газеце «МК», якую тады выпісвалі мае бацькі. Так яны і даведаліся, што я арыштаваны ў суседняй краіне.
* * *
Суд доўжыўся роўна тры хвіліны, і мне прызначылі 10 сутак арышту. Так я трапіў у знакаміты спецпрыёмнік «Акрэсціна». Нас усіх падзялілі па камерах: асобна беларусаў, асобна ўкраінцаў, асобна рускіх. Не было ні ложкаў, ні пасцельнай бялізны, ні ацяплення. Халодная камера, драўляная падлога і дзірка ў куце, якой можна бы скарыстацца пры патрэбе.
У Маскве тым часам пачаліся акцыі пратэсту, ля амбасады Беларусі штодня стаялі пікеты з патрабаваннем выпусціць нас на волю. І ўрэшце Лукашэнка махнуў рукой: праз тыдзень нас пагрузілі на цягнік і дэпартавалі з краіны.
* * *
Я веру ў стойкасць беларусаў і зычу ім удачы.
Каментары