Zmahary sa skleromaj

Narod pavinien viedać svaich hierojaŭ. Mnie jak byłomu medyku kryŭdna za byłych kalehaŭ. Niachaj choć by ŭ jubilei adznačali nia niejkaje efemernaje «čutkoje vnimanije» słužkaŭ medycyny, a ichny realny ŭniosak u palapšeńnie zdaroŭja narodu.

A za heta narod im zaŭsiody ŭdziačny i nie zabyvaje. Prykładam tamu — dziejnaść lekara Stanisłava Narbuta na Brasłaŭščynie, jakomu tutejšyja žychary za svaje hrošy pastavili abelisk. I chacia paśla śmierci hetaha lekara prajšło bolš za 80 hadoŭ, brasłaŭčanie dobrym słovam paminajuć jaho i siońnia.

Prapanuju natatku pra dvuch prafesaraŭ‑otalarynholahaŭ, u jakich sioleta byli jubilei i jakim biełarusy abaviazanyja značnym palapšeńniem svajho zdaroŭja.

A što takoje skleroma? Kali siońnia pra heta spytać minakoŭ na vulicy, moža, adzin z sotni adkaža. A hetaja chvaroba ŭ pieršaj pałovie XX st. ličyłasia nacyjanalnaj chvarobaj biełarusaŭ (jak dla anhielcaŭ — branchit). U toj čas siarod kožnaj tysiačy žycharoŭ na terytoryi Biełarusi było niekalki chvorych skleromaj.

Skleroma naležyć da endemičnych (ad hreckaha «endemas» — miascovy, ułaścivy hetaj miascovaści) chvarobaŭ. Chvarejuć na jaje ŭ značnaj bolšaści žychary viosak u zabałočanaj miascovaści. U chvorych na skleromu, akramia ahulnych prykmietaŭ chvaroby (słabaść, stomlenaść, sanlivaść, parušeńni apetytu), uźnikajuć puchlinapadobnyja razrastańni tkanak nosa i vierchnich dychalnych šlachoŭ. U vyniku źniaviečvajucca tvary chvorych, parušajucca dychańnie, hłytańnie, źmianiajecca hołas.

Na hetyja akaličnaści źviarnuŭ uvahu prafesar Samuił Burak, kali ŭ 1925 h. pryjechaŭ z Charkava ŭ Miensk zahadvać tolki što stvoranaj katedraj vucha, horła, nosa medycynskaha fakultetu BDU.

S.Burak prykłaŭ niemałyja namahańni, kab abjadnać u dośledach skleromy lekaraŭ samych roznych specyjalnaściaŭ (ad otalarynholahaŭ i terapeŭtaŭ da ftyzyjataraŭ i dermatolahaŭ). Najbolš ciesna prafesar supracoŭničaŭ z pracaŭnikami Biełaruskaha sanitarna‑bakteryjalahičnaha instytutu, ź jakimi ŭdzielničaŭ u ekspedycyjach u skleromnyja ačahi.

S.Burak vioŭ i aśvietnickuju rabotu siarod nasielnictva, davodziŭ da viedama lekaraŭ‑specyjalistaŭ vyniki svajoj dziejnaści. Jon vydaŭ manahrafii pa prablemach skleromy, u jakich byli vykładzienyja najbolš poŭnyja śviedčańni na toj čas pra hetuju chvarobu, vypuściŭ niekalki navukova‑papularnych brašuraŭ dla nasielnictva, a taksama pieršy fundamentalny daviednik «Chvaroby vucha, nosa i horła» (usie na biełaruskaj movie).

Pradaŭžalnikam spravy S.Buraka, pierajemnikam jahonaj katedry staŭ Mikałaj Kniha, jaki paśla zakančeńnia vučoby na medfaku BDU ŭ 1929 h. užo ŭ 1940 h. apublikavaŭ pieršyja vyniki lačeńnia skleromy. Jon adnym ź pieršych u SSSR skarystaŭ streptamicyn dla lačeńnia hetaj chvaroby.

Pry kancy XX st. u Biełarusi na praciahu hodu rehistravalisia ŭžo adzinkavyja vypadki zachvorvańnia skleromaj.

Plonnaści namahańniaŭ prafesaraŭ S.Buraka i M.Knihi i ichnych supracoŭnikaŭ paspryjali praviedzienaja ŭ tyja časy melijaracyja i inšyja sacyjalna‑pobytavyja źmieny ŭ žyćci biełarusaŭ. Ale tolki paspryjali, nia bolš. Mienavita dziakujučy starannaści hetych medykaŭ my atrymali mahčymaść zabyć na takuju chvarobu.

Hienadź Šeršań, Miensk

• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0