Školnaja reforma: što majem i što šukajem

Pra niamieckich nastaŭnikaŭ XIX stahodździa kazali, što mienavita jany, a nia kancler Bismark, stvaryli hiermanskuju nacyju. A biełaruskija nastaŭniki XXI stahodździa? Piša Andrej Pavač.

Vučań-šaściklaśnik z Voršy plunuŭ u nastaŭnicu. Plunuŭ prosta tak, bo viedaŭ – učynak nia budzie mieć nijakich nastupstvaŭ, aproč razmovy z zavučam škoły. Zatoje jon značna padymie jaho aŭtarytet siarod vučniaŭ i kančatkova «apuścić» nastaŭnicu. Ale hety ŭčynak symbaličny, bo pakazvaje, što aŭtarytet nastaŭnika ŭ biełaruskim hramadztvie amal nulavy.

U vačach vučniaŭ – a časta i ich baćkoŭ – nastaŭnik bačycca hetakim niaŭdačnikam, jaki nie znajšoŭ sabie lepšaha žyćciovaha prystanišča, aproč taho jak siadzieć u škole. Dla dziaržavy škoła – heta miesca, dzie trymajuć moładź, pakul taja nie dasiahnie 17–18 hadoŭ, i nastaŭnik zajmajecca nia stolki navučańniem, kolki vykonvaje rolu pastucha. Jon abaviazany vyłoŭlivać svaich vučniaŭ pa kamputarnych klubach paśla 23-j, zmahacca z narkamanijaj, šukać vučanic u dobra viadomych i miascovaj administracyi, i milicyi prytonach, nia majučy pry hetym nijakich paŭnamoctvaŭ dziela hetaha.

Nastaŭnik staŭ čymści nakštałt miačyka, jaki pierakidvajuć adno adnamu administracyja škoły i ŭłady, baćki i dzieci. Nastaŭnik staŭ abjektam usialakich refarmatarskich školnych eksperymentaŭ i, napeŭna, samym pieršym zakładnikam stanovišča ŭ našaj krainie. Da ŭsiaho, nastaŭniku padrychtavana niezajzdrosnaja rola pasłuhača najnižejšaha ranhu na vybarach i referendumach. Chto jak nie nastaŭniki naźbirali 2 młn podpisaŭ za Baćku, chto jak nie nastaŭniki arhanizoŭvali pracu vybarčych učastkaŭ i pryniali najbolš aktyŭny ŭdzieł u dasiahnieńni zapavietnaj ličby 83%.

Darečy, pry ŭsich abdymačkach-pacałunačkach našaj ułady z kiraŭnictvam Biełaruskaj Pravasłaŭnaj Carkvy, jakija demanstrujucca pa telebačańni, biełaruskaja ŭłada praciahvaje zaciata abaraniać śvieckaść našaj škoły. Demakratyja? Nie. Papulizm? Tak. Duchoŭna razbeščanaj moładzi nie patrebna relihija, ułady heta cudoŭna viedajuć i ničoha nia chočuć joj naviazvać, kab nie abudzić źviera, jaki dremle ŭ hałovach padletkaŭ. Bo tady ŭsio palacić dahary nahami. Znajomy pravasłaŭny śviatar raspavioŭ, što dyrektar škoły dazvoliŭ jamu sustreču z vučniami tolki tady, kali ajciec budzie biaz ryzy, kryža i ničoha nia budzie havaryć pra Boha.

Vysnova z usiaho skazanaha prostaja. Systema maje adzin intares – na jak maha daŭžejšy čas zachavać isny stan rečaŭ, nijakich zachadaŭ u systemie adukacyi, raźličanych na daŭžejšuju perspektyvu, niama i nia moža być. Takim čynam, pad nacyju zakładajecca mina zamarudžanaha dziejańnia, imia jakoj –biaźvierje i ehaizm. Robicca heta šmat u čym z maŭklivaj zhody i rukami našych nastaŭnikaŭ.

Moładź padśviadoma adčuvaje łžyvaść systemy. Najlepšyja z maładych pačynajuć zmahacca, niekatoryja z samaha dziacinstva śpiašajuć pradacca, bolšaja častka pahłyblajecca ŭ nihilizm.

Što ž moža paabiacać i pavinna paabiacać nastaŭniku Novaja, pa-sapraŭdnamu biełaruskaja Biełaruś? Novuju školnuju reformu, metaj jakoj budzie vyklučna palapšeńnie ŭmovaŭ pracy vučniaŭ i nastaŭnikaŭ, a taksama ŭzmacnieńnie materyjalnaha stanu nastaŭnika. Dziela hetaha dastatkova tolki radykalna pamienšyć kolkaść vučniaŭ u klasach, zrabić staŭku nastaŭnika apłačanaj u takim abjomie, kab toj pracavaŭ mienavita 18, a nie 24 i nie 30 hadzinaŭ na tydzień, uvieści vyzvalenyja ad navučańnia i taksama dobraapłačanyja pasady klasnych kiraŭnikoŭ. Na heta treba hrošy, skažacie vy. A jak ža?! Heta nie budzie reforma ŭ spravazdačach načalstva, heta budzie reforma z ščyrym kłopatam ab budučyni, na jakuju nie škada nijakich hrošaj, bo budučynia i jość toje, dziela čaho žyvie nacyja.

Materyjalnaje stymulavańnie – heta tolki pieršy krok na šlachu da mety. Nieabchodna debiurakratyzavać škołu, źmienšyć niaspynnuju płyń dakumentacyi, jakoj uvieś čas zajmajecca nastaŭnik. Treba taksama źmienšyć cisk na nastaŭnika z boku RANA i HarANA, inspektaraŭ, jakich nastaŭniki časta nienavidziać, pavysić rolu prafsajuzaŭ, uvieści ŭ škołach vybarnaść zavučaŭ. I hałoŭnaje – treba padniać hodnaść nastaŭnika ŭ vačoch vučnia, zrabić tak, kab nie nastaŭnik byŭ abaviazany vučniu, što toj prychodzić da jaho na zaniatki, a naadvarot. Vučań pavinien viedać – škoła nia jość miescam, dzie jaho abaviazkova pratrymajuć 11 hadoŭ, kab toj tolki nie siadzieŭ u chacie i nia švendaŭsia pa vulicach. Škoła pavinna vychoŭvać i vučyć, a nie pieratvaracca ŭ pijanerski lahier. Chto nia choča vučycca, toj u škole nie patrebny. I što rabić z takim vučniem-abibokam – sprava dziaržavy, a nie nastaŭnika.

Da hetaha jašče daloka. Ale nakolki daloka – zaležyć taksama i ad biełaruskaha nastaŭnictva. Nielha pradavacca systemie, nielha za kapiejku i dziela ŭłasnaha strachu ryzykavać budučyniaj nacyi. Treba brać prykład z słaŭnych biełaruskich nastaŭnikaŭ pačatku XX st., jakija, achviarujučy zdaroŭjem i žyćciom u rasiejskich i polskich turmach i lahierach, adkryvali moładzi Biełaruś, zmahalisia za rodnuju movu i maryli ab niezaležnaści. Jany svaju spravu zrabili. Ci budziecie vy, biełaruskija nastaŭniki, vartyja ich pamiaci?

Horadnia

• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0