Sacrum et profanum

Nam, biełarusam, pamiatnaja haładoŭka 1903 h. u znakamitaj pieciarburhskaj turmie «Kriesty», bo ŭ joj braŭ udzieł adzin z pačynalnikaŭ našaha nacyjanalna‑vyzvalenčaha ruchu Ivan Łuckievič. Niekatoryja schilajucca da dumki, što mienavita ŭ «Kriestach» Ivan Łuckievič padarvaŭ svajo zdaroŭje i što mienavita heta abumoviła jaho rańniuju — u 38 hadoŭ — śmierć.

Nam viadomyja haładoŭki indyjskich patryjotaŭ, jakija pad kiraŭnictvam Machandasa Karamčanda Handzi zmahalisia suproć brytanskaha panavańnia. U pavajenny čas my byli śviedkami trahiedyi paŭnočnairłandskaha patryjota Robierta (Bobi) Sendsa (jon pamior na 65‑ia sutki haładoŭki) i 9 jahonych tavaryšaŭ. Pa «hałasach» my čuli pra haładoŭku akademika Andreja Sacharava, sasłanaha ŭ h. Horki (Nižni Noŭharad), i pra toje, jak jaho hvałtam karmili pry dapamozie šłanhu.

Biełaruskaja rečaisnaść łukašenkaŭskaha pieryjadu prymusiła trymać haładoŭku viaźniaŭ Juryja Chadyku i Viačasłava Siŭčyka. Hetaja akcyja pratestu była paśpiachovaja: abodva viaźni «vaładarki» vyjšli na volu. Kab praduchilić haładoŭku hrupy deputataŭ Viarchoŭnaha Savieta Biełarusi CHII sklikańnia, Łukašenka i jaho pamahatyja ŭžyli hvałt da narodnych abrańnikaŭ. My viedajem, što 1999 hodzie ŭ izalatary na vulicy Akreścina trymaŭ haładoŭku i supraciŭlaŭsia hvałtoŭnamu karmleńniu Viktar Hančar. Niama sumnievaŭ, što mužnyja pavodziny V. Hančara šmat u čym pradvyznačyli jaho trahičnaje «źniknieńnie». Svajoju 53‑dzionnaju haładoŭkaju Alaksandr Kazulin damohsia taho, što ab prablemie pravoŭ čałavieka ŭ Biełarusi zahavaryli na ŭzroŭni Rady Biaśpieki AAN.

Usie vyzvolnyja ruchi stavilisia da haładoŭki jak da śviatoha (sacrum). Haładoŭki pačynalisia z surjoznymi metami i namierami; jany, jak praviła, byli praciahłyja. Haładoŭki čaściej za ŭsio pravodzilisia ŭ viaźnicach abo ŭ publičnych miescach. Heta praduchilała ŭsiakuju mahčymaść insinuacyjaŭ u dačynieńni da haładoŭščykaŭ z boku uładaŭ. Heta prymušała ŭłady abo jści na sastupki ŭdzielnikam akcyj, abo ŭžyvać da ich hvałt. Heta nie davała miaščanam mahčymaści kpić z haładoŭščykaŭ i raspaŭsiudžvać pra ich usiakija bajki.

U 2006 h. my sutyknulisia z novaj źjavaj. Niechta (heta byli, zdajecca, maładyja palityki z sacyjał‑demakrataŭ) prydumaŭ estafietnuju haładoŭku. Čałaviek kolki tam dzion haładaje, za im druhi, za druhim treci…

Ja viedaju haładoŭki, raźličanyja na niekalki dzion (čaściej za ŭsio na try). Ich praktykujuć chryścijanie, asabliva pierad Paschaj. I nazyvajucca jany ščyrym postam. Post hety dapaŭniajecca malitvami. Byvaje, što chryścijanie pa niekalki dzion žyvuć na adnoj vadzie, pościačy ŭ niejkaj intencyi. Tak, maci biełaruskaj patryjotki Nadziei Dziemidovič niekalki hadoŭ ničoha nie jeła pa sieradach i piatnicach, maliłasia, kab jaje dačka viarnułasia z HUŁAHu, i Boh daŭ joj pabačyć dačku na voli.

Chryścijanie, pościačy i molačysia, u adpaviednaści z Chrystovym prykazańniem nie robiać heta publična. Našy ž estafietnyja haładoŭščyki vystaŭlajuć siabie na pakaz.

Sioleta znoŭ abvieščana estafietnaja haładoŭka. Mety hetaj estafietnaj haładoŭki zajaŭlenyja surjoznyja, ale forma i terminy jaje praviadzieńnia anijak nie tryvožać uładu, dajuć uładzie i hramadzianam (nie abaviazkova mieščanocie) padstavy dla kiepikaŭ. Miescy praviadzieńnia estafietnaj haładoŭki («kala chaładzilnikaŭ», jak žartujuć daścipniki) taksama nie nadajuć joj hramadskaj vahi. Estafietnym haładoŭščykam vidavočna niestaje mužnaści Juryja Chadyki i Viačasłava Siŭčyka, Viktara Hančara i Alaksandra Kazulina. Ale samaje hałoŭnaje toje, što forma, terminy i miescy praviadzieńnia estafietnaj haładoŭki źnižajuć sacrum da profanum.

Treba ŭ vietlivaj formie paprasić estafietnych haładoŭščykaŭ spynić prafanacyju haładoŭki jak srodku mirnaha pratestu i supracivu tyranii.

• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0