Były načalnik adździeła archivu KDB Vałachanovič: Raścisłaŭ Łapicki — heta teraryst

 Kandydat histaryčnych navuk, načalnik śpiecyjalizavanaj kafiedry Instytuta nacyjanalnaj biaśpieki Biełarusi Ihar Vałachanovič vystupiŭ z artykułam «Terarystyčnaja dziejnaść antysavieckich padpolnych biełaruskich struktur u druhoj pałovie 1940-ych – pačatku 1950-ych hadoŭ». U hetaj publikacyi Vałachanovič nazyvaje terarystami biełaruskija patryjatyčnyja arhanizacyi, što ŭtvarylisia paśla skančeńnia Druhoj suśvietnaj vajny.

Pavialičyć

Vałachanovič nazyvaje ličbu ŭ 35 tysiač biełarusaŭ, jakija ŭ čas vajny brali ŭdzieł u roznych kałabaranckich arhanizacyjach, jak Sajuz biełaruskaj moładzi, Biełaruskaja narodnaja samapomač, Biełaruskaja krajovaja abarona, Biełaruskaja niezaležnickaja partyja. Na dumku historyka, mienavita siabry hetych arhanizacyj skłali jadro paślavajennych antysavieckich supołak i arhanizacyj.

«U prahramna-statutnych dakumientach antysavieckich biełaruskich arhanizacyj zamacoŭvalisia punkty, jaki praduhledžvali teror jak srodak dasiahnieńnia palityčnych metaŭ. Šmatlikija antysavieckija biełaruskija struktury i ich udzielniki aktyŭna realizoŭvali hetyja punkty na praktycy», — piša Ihar Vałachanovič.

U 1946 hodzie ŭ Baranavičach Hienadziem Kazakom była zasnavanaja arhanizacyja z nazvaj «Sajuz vyzvaleńnia Biełarusi». U statucie arhanizacyi adznačałasia, što adzinym srodkam vyzvaleńnia biełaruskaha narodu ad nacyjanalnaha pryhniotu źjaŭlajecca revalucyja, a adnoj z form padpolnaj dziejnaści – teror.

Apaviadajecca taksama pra antysavieckuju arhanizacyju «Čajka», što ŭtvoranaja ŭ 1946 hodzie Vasilom Suprunom u Słonimskim rajonie.

Nijakich terarystyčnych aktaŭ i zabojstvaŭ ni siabry SVB, ni «Čajki» nie ździajśniali, adnak ich usio adno ŭnieśli ŭ śpis «terarystaŭ».

Toje samaje tyčycca smarhonskaha padletka Raścisłava Łapickaha. Vałachanovič piša, što Łapicki staviŭ pierad saboj zadaču praviadzieńnie antysavieckaj ahitacyi i teraktaŭ u dačynieńni savieckaha-partyjnaha aktyvu.

Pavialičyć

Dzieviać hadoŭ tamu historyk Michaś Čarniaŭski vydaŭ knihu, pryśviečanuju Raścisłavu Łapickamu. Čarniaŭski śćviardžaŭ, što nie viedaŭ u postvajennym biełaruskim padpolli bolš mocnaj asoby za Łapickaha. «U ich byŭ tolki antykamunizm», — kazaŭ Čarniaŭski. Vałachanovič pryvodzić prykład, što hrupoŭka Łapickaha raspaŭsiudziła ŭ Miadzielskim rajonie 20 antysavieckich ulotak z zaklikami ŭzbrojenaj baraćby z savieckaj uładaj. Praź niejki čas kala tysiačy drukavanych ulotak było rasklejana ŭ Smarhoni. Hrupu atrymałasia vykryć praz pravakatara MHB. U vyniku Łapicki byŭ prysudžany da rasstrełu.

«Na vialiki žal, histaryčnyja ŭroki ŭličanyja nie ŭsimi. I siońnia mnohija z ukazanych vyšej padpolnych arhanizacyj i ich kiraŭnikoŭ padymajucca na ščyt asobnymi lidarami palityčnych biełaruskich partyj i arhanizacyj. Robicca sproba hieraizacyi biassłaŭnaha minułaha i ŭjaŭnych hierojaŭ», — prychodzić da vysnovy Ihar Vałachanovič.

I praz 70 hadoŭ paśla zhadanych padziej akcenty nie mianiajucca. Ihar Vałachanovič miarkuje, što hetyja padletki byli terarystami i niebiaśpiečnymi dla hramadstva elemientami, chacia va ŭsich susiednich kranach staŭleńnie da padobnych aktyvistaŭ pierahledžanaje. Hetyja junaki nie ździajśniali zabojstvaŭ i padryvaŭ, jany vostra adčuvali niespraviadlivaść taho, što Biełaruś nie mieła mahčymaści raźvivacca samastojna. U SSSR taho času nie mahło być alternatyŭnych pazicyj, nie mahło być lehalnych patryjatyčnych supołak, tamu moładź arhanizoŭvałasia ŭ padpolnyja. Ich maraj była samastojnaja Biełaruś. Chiba heta žadańni złačyncaŭ i kataŭ?

Ihar Vałachanovič — były načalnik adździeła archivu KDB. Ad 2011 hoda jon pracuje ŭ Instytucie nacyjanalnaj biaśpieki KDB.

• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0