Pa toj bok Karatkieviča: «1813»

Kniha Uładzimira Sadoŭskaha «1813» (adnajmiennaja navieła i nizka apaviadańniaŭ) stała padziejaj.

Jana vyjšła letaś dziakujučy tałace, uvajšła u karotkija śpisy asnoŭnych biełaruskich litaraturnych premij i — samy važny pakazčyk! — zastajecca ŭ śpisie najlepšych pa prodažach na kniharnia.by.

Heta histaryčny tvor, z mocnym fentezijnym składalnikam. Zmaharom z žyvymi mierćviakami vystupaje nie aby-chto, a Michał Kleafas Ahinski.

Taki siužet navat vyklikaŭ nievialikuju palemiku na staronkach haziety «Kultury». Biełaruski kanon usio jašče zaciata baroniać ad maskultu, u jakim bačać marhinalizacyju i desakralizacyju.

Sam Sadoŭski piša dla biełaruskich miedyja, pieravažna pra mižvajennuju Biełaruś. Choć temy roznyja, ale histaryčnaja technika vidać. Naprykład, u naviele niama słovaŭ Biełaruś, biełaruski. Pratahanisty adčuvajuć i kažuć pra svaju prynaležnaść da Kraju i Litvy, — jak heta i rabiła šlachta XIX stahodździa.

Mahčyma, kniha adlustroŭvaje novuju tendencyju ŭ biełaruskaj histaryčnaj prozie. Dahetul jaje asnoŭnym kirunkam byŭ histaryčny ramantyzm, efiektyŭna zasnavany Karatkievičam. U 1990-ja hady biełaruskija histaryčnyja ramany stali bolš publicystyčnyja, u ich uzmacniłasia dačynieńnie da sučasnaści. Sadoŭski znachodzić mahčymaści ŭ staroj postmadernovaj tradycyi, jakaja tvorča spałučaje nacyjanalny kanon i dramaturhiju pop-kultury.

Usio pačynajecca ŭ pastaralnym «zabranym Krai», dzie arystakraty za viačeraj uspaminajuć paŭstańni i pahardliva reahujuć navat na ŭzhadku impieryi. U finale zamak Ahinskich traplaje ŭ abłohu francuzaŭ-zombi.

Jak na maju dumku, aŭtar niedaaceńvaje svajho čytača. Knihu možna i varta było rabić składaniejšaj, šmatsłojnaj.

Siužet «1813» zvodzicca da pačatkovaj rasstanoŭki pratahanistaŭ (Ahinski vs zombi) i dalej raźvivajecca da standartnaha ŭ svaim žanry finału. Takija ž praścieńkija siužety zmahańnia i vajny možna adšukać u niekatorych apaviadańniach (asabliva vyrazna — u «Zabi heta!»).

Miž tym u repiertuary sučasnaj pop-kultury jość prykłady taho, jak ahulnaviadomyja «čatyry historyi» možna rašyć nanoŭ. U manahrafijach pa postmaderniźmie, naprykład, upaminajecca «Šrek» — uzorny prykład postmadernovaj estetyki. Tuju ž łohiku možna znajści ŭ filmie «Ja, lehienda», dzie pačatkovaja rasstanoŭka siłaŭ vielmi blizkaja da siužetu Sadoŭskaha. Ale halivudski film u kancy akazvajecca pierafrazam Edvarda Saida.

Pamknieńnie pajści dalej za Karatkieviča ŭ biełaruskaj histaryčnaj prozie, biezumoŭna, vartaje ŭžo samo praź siabie. Jano chavaje ŭ sabie šmat mahčymaściaŭ. 

• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0