Da 600-hodździa Hrunvaldzkaj bitvy

Zvarot kulturna‑aśvietnaha kłuba «Spadčyna» da Savieta Ministraŭ, Ministerstva abarony Respubliki Biełaruś,Ministerstva kultury, Akademii navuk Respubliki Biełaruś, tvorčych sajuzaŭ, palityčnych partyj i hramadskaści krainy.

15 lipienia 2010 hoda spaŭniajecca 600 hod samaj vialikaj bitvie Siarednieviečča – Hrunvaldskaj, u jakoj vojski pad kamandavańniem Vialikaha kniazia VKŁ Vitaŭta i Karala Polščy Jahajły razhramili šmattysiačnuju armiju Teŭtonskaha ordena. Na baku uschodnich słavian, jakija ŭziali ŭdzieł u razhromie teŭtoncaŭ, bilisia vajary z bolš čym 30 haradoŭ i ziemlaŭ, jakija terytaryjalna naležać da etnična biełaruskich. Mnohija biełaruskija charuhvy zrabili nieacenny ŭkład u razhrom ordena. Pra što śviedčać šmatlikija archiŭnyja dakumienty taho času i bolš paźniejšyja daśledavańni Hrunvaldskaj bitvy. U ich padkreślivajecca, što ŭ vyniku razhromu Teŭtonskaha ordenu pad Hrunvaldam było źniščana 40 tysiač kryžakoŭ, a 15 tysiač zachoplena ŭ pałon. Ale hetaja pieramoha była zdabyta vialikimi achviarami: biełaruskaje vojska na poli bitvy straciła zahinuŭšymi kala 20 tysiač vajaroŭ.

Siońnia chod bitvy pad Hrunvaldam i vyniki razhromu Teŭtonskaha ordenu vyvučajucca ŭ starejšych kłasach biełaruskich škołaŭ pa padručnikach kursa «Historyja Biełarusi». A vyraz «…dziakujučy pieramozie pad Hrunvaldam, bolš za 500 hadoŭ naha niamieckaha sałdata nie stupała na ziamlu Biełarusi» staŭ vyznačalnym dla losu našaj krainy. Ciapier u vyniku histaryčnych pieramien słaŭnaja pieramoha ŭ Hrunvaldskaj bitvie naležyć palakam, litoŭcam, rasijanam, čecham. U hetych krainach urady i hramadskija arhanizacyi płanujuć adznačyć vialikuju histaryčnuju datu razam ź dziaržaŭnymi ŭstanovami.

Ale, u pieršuju čarhu, naščadkami hetaj pieramohi źjaŭlajucca biełarusy. Tamu vielmi važna, kab pamiać pra čyn mužnych vajaroŭ‑biełarusaŭ była naležnym čynam adznačana i ŭ niezaležnaj Biełarusi. Hetaha asabliva patrabuje histaryčnaja spraviadlivaść, bo niekatoryja tahačasnyja polskija chranisty značna skažali rolu našych suajčyńnikaŭ u pieramozie pad Hrunvaldam, kab potym pieratłumačyć chod bitvy na karyść palakaŭ. Biełarusy nie źbirajucca pamianšać rolu sajuźnikaŭ u razhoromie teŭtoncaŭ, ale pamiać pierad našymi praščurami patrabuje, kab my addali naležnaje, pierš za ŭsio, biełaruskim hierojam Hrunvalda!

Zychodziačy z hetaha, siabry kulturna‑aśvietnaha kłuba «Spadčyna» ličać, što 600‑hodździe pieramohi pad Hrunvaldam – nacyjanalnaje vajskovaje śviata, jakoje treba adznačać na dziaržaŭnym uzroŭni. Siabry kłuba šmat robiać, kab uznavić dziaržaŭny status hadaviny pieramohi pad Hrunvaldam. Naprykład, u Muziei vyjaŭlenčaha mastactva ŭ Starych Darohach nazapašana i vystaŭlajecca šmat mastackich tvoraŭ, pryśviečanych Hrunvaldskaj bitvie i jaje hierojam. Da taho ž, na siadzibie Muzieja ŭpieršyniu ŭ Biełarusi ŭstalavany pomnik «Hierojam Hrunvalda», na jakim źmieščany partrety pałkavodcaŭ, jakija viali vajaroŭ na pole bitvy – kniazia Vitaŭta Vialikaha i karala Jahajły, pieraličany nazvy charuhvaŭ ź biełaruskich ziemlaŭ, jakija brali ŭdzieł u hetaj siečy. Tam ža možna pračytać słovy himna‑malitvy «Baharodzica», ź jakimi išli ŭ boj našyja praščury, pabačyć rekanstrukcyju tahačasnaj zbroi, pračytać dajšoŭšyja da nas imiony hierojaŭ Hrunvalda. U stalicy pravodzicca muzyčny «Hrunvaldski fest»…

Ale ŭ 600‑iu hadavinu pieramohi ŭ vialikaj bitvie, hetaha nie dastatkova. Tamu siabry kłuba «Spadčyna» źviartajucca da Savieta Ministvaŭ i jaho staršyni sp. Siarhieja Sidorskaha z prapanovaj adznačyć hetuju vialikuju datu ŭ historyi krainy na dziaržaŭnym ŭzroŭni. Dla hetaha my prapanujem ažyćciavić stvareńnie i ŭstanoŭku pomnika «Hierojam Hrunvalda» u stalicy Biełarusi – horadzie Minsku, žychary jakoha skłali na poli bitvy adnu z samych mužnych vajarskich charuhvaŭ. Zaklikajem u adrestaŭravanym Kreŭskim zamku stvaryć muziej Hrunvaldskaj bitvy, nakštałt Baradzinskaj ci Sievastopalskaj panaramy. Takuju ž panaramu metazhodna było b stvaryć u adnoj z załaŭ adnaŭlajemaha Haradzienskaha zamka, ad muroŭ jakoha i pačynaŭsia pachod vojskaŭ VKŁ na Hrunvaldskaje pole. U haradach, ad jakich u bitvie taksama brali ŭdzieł charuhvy (Hrodna, Viciebsk, Niaśviž, Słuck, Lida i inš.) nazvać vulicy ŭ honar pieramožcaŭ – «Hrunvaldskaja». Ministerstvu finasaŭ da 600‑j hadaviny Hrunvaldskaj bitvy adčakanić pamiatnuju manietu, a Ministerstu suviazi RB – vydać pamiatnyja paštovyja marki i kanvierty.

Zaklikajem kiraŭnictva Nacyjanalnaj Akademii navuk Biełarusi i jaje instytut historyi vydać sborniki histaryčnych materyjałaŭ, pryśviečanych hetaj bitvie, pravieści navukovyja kanfierencyi, vydać papularnyja knihi, u jakich była b abjektyŭna padadziena naša nacyjanalnaja kancepcyja hetaj vieličnaj bitvy Siarednieviečča i toj roli, jakuju VKŁ adyhrała ŭ joj.

Siabry kulturna‑aśvietnaha kłuba «Spadčyna» zaklikajuć Ministerstva abarony Respubliki Biełaruś i ministra abarony sp. Leanida Malcava sadziejničać tamu, kab da 600‑hodździa Hrunvaldskaja pieramohi ŭ vajskovych častkach Uzbrojennych Sił RB byli praviedzieny ŭroki patryjatyčnaha vychavańnia, na jakich by maładym sałdatam raspaviadałasia pra Hrunvaldskuju bitvu, pra jaje stratehičnyja i taktyčnyja asablivaści, pra vyniki pieramohi nad teŭtoncami dla biełaruskich ziemlaŭ. Da hetaj daty prapanujem arhanizavać konkurs tvoraŭ batalnaha žanru, a pa ich vynikach – vystavy tvoraŭ biełaruskich mastakoŭ‑batalistaŭ, pryśviečanych 600‑hodździu Hrunvaldskaj pieramohi.

Kłub «Spadčyna» zaklikaje zacikaŭlenyja hramadskija struktury, palityčnyja partyi i tvorčyja sajuzy zrabić usio nieabchodnaje, kab pamiać pra hierojaŭ Hrunvalda stała častkaj śviadomaści biełaruskaha hramadstva. Dziela hetaha biełaruskim navukoŭcam prapanujem bolš abhruntavana i hłyboka vyvučać historyju bitvy, dziejačam vyjaŭlenčaha mastactva i piśmieńnikam stvaryć mastackija i litaraturnyja tvory na hetuju tematyku, kab spryjać ušanavańniu pamiaci vialikaj daty. Vialikaja rola ŭ śviatkavańni pieramohi ŭ Hrunvaldskaj bitvie mahła b naležyć ijerarcham Biełaruskaj pravasłaŭnaj i katalickaj carkvaŭ, kali b tyja dabrasłavili praviadzieńnie paminalnych malitvaŭ u pamiać hierojaŭ Hrunvalda 15 lipienia 2010 hoda. Toje ž možna kazać i pra musulman Biełarusi…

Źviartajemsia da ŭdzielnikaŭ biełaruskich rycarskich kłubaŭ, asabliva tych, chto pracuje nad rekanstrukcyjaj epochi Vialikaha kniastva Litoŭskaha, i zaklikaje zrabić usio, kab pad čas śviatkavańnia hetaj daty na Hrunvaldskim poli ŭ 2010 hodzie biełaruskija charuhvy pad śviatymi nacyjanalnymi simvałami z honaram pradstavili našu histaryčnuju pamiać i pašanu hierojam Hrunvalda.

Zaklikajem nacyjanalnych biełaruskich bardaŭ, vykanaŭcaŭ siaredniaviečnaj muzyki, rok‑muzykantaŭ stvarać muzyčnyja tvory, pryśviečanyja pamiaci hierojaŭ Hrunvalda, a vydavieckuju supołku BMA group skłaści i vydać dysk‑pryśviačeńnie hetaj vydatnaj histaryčnaj dacie. Zaklikajem udzielnikaŭ «Biełaruskaha dudarskaha kłuba» stvaryć «Hrunvaldskuju dudarskuju kapełu» (dla čynnaha ŭdziełu biełaruskich dudaroŭ va ŭračastaściach na Hrunvaldskim poli), padrychtavać prahramu, pryśviečanuju 600‑hodździu pieramohi pad Hrunvaldam, a «Dudarski fest‑2010» pryśviacić hetaj histaryčnaj dacie. Źviartajemsia aktyva i kiraŭnictva hramadskaha abjadnańnia «Kreva» u asobie paeta Uładzimira Niaklajeva prapanavać dziaržaŭnym strukturam i hramadskaści svoj płan restaŭracyi Kreŭskaha zamka i jaho vykarystańnia ŭ metach prapahandy Ajčynnaj historyi na prykładzie Hruvaldskaj bitvy. Ažyćciavić inšyja kulturna‑aśvietnyja mierapryjemtsvy, zhodna z raspracavanym płanam.

Siabry kulturna‑aśvietnaha kłuba «Spadčyna» spadziajucca, što data 600‑hodździa pieramohi pad Hrunvaldam budzie spryjać uzmacnieńniu histaryčnaj pamiaci biełaruskaha naroda i kansalidacyi nacyi ŭ budaŭnictvie niezaležnaj i volnaj Biełarusi.

Staršynia kulturna‑aśvietnaha

kłuba «Spadčyna» A.Ja.Bieły

• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0