Pramova pieršaha prezydenta Rasiei Barysa Jelcyna ŭ Ryžskim zamku 22 žniŭnia pry atrymańni Ordena Troch Zorak. Uručajučy vyšejšuju dziaržaŭnuju ŭznaharodu prezydent Łatvii Vajra Vikie-Frejberhie padziakavała Jelcynu “za rašučyja dziejańni padčas putču, jakija dazvolili Łatvii adnavić svaju niezaležnaść”.
Pramova pieršaha prezydenta Rasiei Barysa Jelcyna ŭ Ryžskim zamku 22 žniŭnia pry atrymańni Ordena Troch Zorak. Uručajučy vyšejšuju dziaržaŭnuju ŭznaharodu prezydent Łatvii Vajra Vikie-Frejberhie padziakavała Jelcynu «za rašučyja dziejańni padčas putču, jakija dazvolili Łatvii adnavić svaju niezaležnaść».
Spadaryni i spadaryni!
Šanoŭnyja siabry!
Sapraŭdy, usio pačałosia z kanca 1980-ch, kali ŭsie stali razumieć, što imperyj ŭ śviecie bolš nie isnuje, aproč adnoj – Savieckaha Sajuzu, i što hetaj imperyi być nie pavinna. My abjadnalisia z demakratyčna nastrojenymi deputackimi hrupami Rasiei, Prybałtyki i, kaniečnie, Łatvii, dy stali ŭ adkrytuju apazycyju da Harbačova. Tamu što Łatvija dy inšyja respubliki stali stavić pytańnie pra svaju niezaležnaść. I pieršym, chto ich padtrymaŭ na trybunie, byŭ ja. Heta, kaniečnie, było niečakanaściu dla Harbačova. My stvaryli mižrehijanalnuju deputackuju hrupu, jakaja pastajanna abmiarkoŭvała hetyja pytańni na Viarchoŭnym Saviecie SSSR.
Dalej. Kali ŭ vas na vulicu vyjšaŭ narod, Harbačoŭ zrabiŭ vialikaje hłupstva: jon uziaŭ i vyvieŭ vojski i AMONaŭcaŭ suprać mirnaha nasielnictva z metaj zachopu cyvilnych abjektaŭ [majucca na ŭvazie padziei studzienia 1991 h. – «NN»]. Heta było treba, kab nie dapuścić pracesu ŭstalavańnia niezaležnaści ŭ bałtyjskich respublikach. Ja jamu patelefanavaŭ z mašyny i skazaŭ: «Heta vaša najhrubaja pamyłka. Kali vy nieadkładna nie paabiacajecie advieści vojski i AMONaŭcaŭ u kašary, ja vyleču samalotam u Prybałtyku, stanu pierad hetymi vojskami, i chaj jany pasprabujuć stralać u svajho Prezydenta!». Praz paŭtary hadziny ja ŭžo byŭ tut. A za paŭhadziny da hetaha Harbačoŭ advioŭ vojski. Heta byŭ kulminacyjny momant. Jon byŭ padobny da putču 21 žniŭnia, bo, kali b tut demakratyčnyja siły prajhrali, my b znoŭ skacilisia ŭ savieckaje bałota.
Tady pačaŭsia cyvilizavany praces afarmleńnia niezaležnaści respublik. Adnoj za druhoj. I prykład padali mienavita prybałtyjskija respubliki. Ale jany ŭsio jašče čaplalisia. KDB zastałosia. Sistema ŭsia zastałasia. I jany vyrašyli arhanizavać putč, uvieści nadzvyčajnaje stanovišča pa ŭsioj krainie, adkinuć znoŭ usiu krainu ŭ tatalitaryzm, uvieści vojski, tanki ŭ Maskvu. Vy ŭsio heta viedajecie. Spadarynia Prezydent tut vielmi pryhoža pra ŭsio heta raspaviała.
U nas sa spadaryniaj Prezydentam ciapier adbyłasia praciahłaja i vielmi cikavaja razmova. I paśla hetaj sustrečy ja bolš aptymistyčna hladžu na palapšeńnie našych dvuchbakovych stasunkaŭ. My vyrašyli nia mienš za dziasiatak pytańniaŭ, zastałosia dva-try. I prezydent mnie skazała, što my vyrašym hetyja pytańni. Heta ŭsim viadomyja pytańni: pra našych suajčyńnikaŭ, pamiežnaje pytańnie, dy, napeŭna, usio. Tolki dva pytańni. I abodva pytańni nie patrabujuć materyjalnych zatrat. Zatoje jany čaplajuć dušu rasiejcaŭ, ich sercy, a taksama adčyniajuć dla Łatvii rasiejski rynak.
Mnie sp-nia Prezydent skazała, što Łatvija mianiajecca, i ŭsio idzie da hetaha. Ale Rasieja taksama mianiajecca. U jaje taksama zastalisia hetyja savieckija hniłyja kareńčyki, jakija pastupova adhnivajuć. Zastajecca razumnaja dumka i ćviarozy pohlad na našuju budučyniu, budučyniu novaha pakaleńnia, budučyniu našych dvuchbakovych stasunkaŭ.
Ja, biezumoŭna, biaźmiežna rady za takuju pačesnuju ŭznaharodu Łatvijskaj Respubliki. Dla mianie heta vialiki honar. Vy mianie prabačcie za tyja niedarečnaści, praź jakija ja nie pryjechaŭ u minuły raz. Tady ŭźnikła prablema, jakaja išła dyplamatyčnym šlacham. Heta my ŭ minułym hodzie z Prezydentam u Kramli na 60-hodździ Pieramohi adrehulavali. Ja adrazu skazaŭ, što prylaču. I ja tut.
Ja zhodny sa słovami sp-ni Prezydenta pra toje, što ŭ nas nie chapaje palityčnych kantaktaŭ. Dyj nia tolki palityčnych – haspadarčych, kulturnych, navukovych. Što ŭ maich pensijnych siłach, ja zrablu. Pośpiechaŭ Łatvii! Samych dobrych źmienaŭ i niachaj hety jaźmieny dapamohuć palapšeńniu našaha supracoŭnictva. My zrobim krok napierad!
Dziakuj i nizki vam pakłon!
Ciapier čytajuć
«Kali b nie «Viasna-1996, my b byli Tatarstanam». 30 hadoŭ tamu biełarusy ŭžo pratestavali suprać Łukašenki i Rasii — jak heta było14
Kamientary