Jak Kitaj ciškom zbudavaŭ vostraŭ pad vajskovuju bazu ŭ sprečnych vodach
Pakul usia ŭvaha śvietu prykavanaja da padziej u Piersidskim zalivie, Kitaj faktyčna anieksavaŭ terytoryju ŭ sprečnaj častcy Paŭdniova-Kitajskaha mora, pabudavaŭšy štučny vostraŭ za 400 kiłamientraŭ ad Vjetnama, piša Ukrainskaja słužba Bi-bi-si.

Z kastryčnika minułaha hoda Kitaj pieratvaryŭ niekali biaźludnuju piasčanuju miel u Paŭdniova-Kitajskim mory ŭ atoł płoščaj 600 hiektaraŭ. Budaŭnictva išło ź dzivosnaj chutkaściu, pieratvaryŭšy ryf Antyłopa ŭ vostraŭ.
«Jašče bolš šakavalnym źjaŭlajecca toje, što śviet pieravažna maŭčyć adnosna dziejańniaŭ Kitaja», — adznačaje vydańnie Forbes.
Na dumku žurnalista hetaha ŚMI, Piekin viadzie «jurydyčnuju vajnu» i adpracoŭvaje bajavyja dziejańni na vačach usiaho śvietu. Pieršy aficyjny pratest Vjetnama prahučaŭ tolki ŭ sakaviku, bolš čym praź piać miesiacaŭ paśla pačatku dnopahłyblalnych rabot.
Piekin tradycyjna adchilaje abvinavačvańni. Pres-sakratar Ministerstva zamiežnych spraŭ Kitaja zajaviŭ, što maštabny inžynierny prajekt «nakiravany na palapšeńnie ŭmoŭ žyćcia i pracy na astravach i raźvićcio miascovaj ekanomiki».
Heta zdajecca niepraŭdapadobnym, piša The Economist. Pavodle danych samoha Kitaja, na ŭsich astravach Paŭdniova-Kitajskaha mora žyvie nie bolš za 2000 jaho hramadzian (nie ŭličvajučy tysiačy vajskoŭcaŭ). Amal usie jany byli nakiravanyja tudy, kab dapamahčy Piekinu zajavić svaje pretenzii na marskuju terytoryju.
Zatoje ryf Antyłopa pačynaje vielmi nahadvać bujnuju vajskovuju avijabazu Kitaja. Spadarožnikavyja zdymki zafiksavali na novym abjekcie bolš za 50 zbudavańniaŭ razam z pryčałami i ŭčastkam daŭžynioj kala 2700 mietraŭ, prydatnym dla ŭźlotnaj pałasy.
Da lutaha na vostravie pracavali 22 ziemsnarady, stvorana niekalki kvadratnych kiłamietraŭ novaj sušy i bolš za 15 kvadratnych kiłamietraŭ namytaj terytoryi. Na dumku ekśpiertaŭ, heta daść Kitaju vielizarnuju pieravahu ŭ vypadku kanfliktu vakoł Tajvania. Akramia taho, novaja baza raźmieščanaja ŭsiaho za 300 kiłamietraŭ ad bazy padvodnych łodak KNR, što moža dazvolić kitajcam bolš efiektyŭna błakavać raźviedvalnyja apieracyi ZŠA.
Sprečnaja terytoryja
Ryf Antyłopa raźmieščany ŭ Parasielskich astravach. Kitaj kantraluje ich z 1974 hoda paśla zachopu ŭ Paŭdniovaha Vjetnama. Adnak na ryf adnačasova pretendujuć Kitaj, Tajvań i Vjetnam.
Isnujuć roznyja dumki nakont taho, čym źjaŭlajecca ryf Antyłopa pavodle mižnarodnaha prava, skałoj ci ryfam. Ale ŭ lubym vypadku heta nie vostraŭ, tamu jon nie daje prava na terytaryjalnaje mora ci vyklučnuju ekanamičnuju zonu.
Kitaj sprabuje lehalizavać zachop praz ułasnaje tłumačeńnie marskoha prava, jakoje Forbes nazyvaje niezakonnym. Jak adznačaje vydańnie, zhodna z Kanviencyjaj AAN status abjekta vyznačajecca da namyvu, tamu stvareńnie štučnaha vostrava nie daje novych pravoŭ.
Śviet amal nie reahavaŭ na raboty, jakija pačalisia try hady tamu. U 2023 hodzie byŭ abvieščany tendar na acenku, u 2025 pačałosia dnopahłybleńnie, a ŭ 2026 — aktyŭnaje budaŭnictva.
Padobnaje namyvańnie astravoŭ Kitajem užo pryznavali niezakonnym pavodle Kanviencyi AAN. U 2013—2015 hadach Kitaj stvaryŭ siem štučnych astravoŭ u archipiełahu Spratli, parušyŭšy pravy susiedziaŭ. U 2016 hodzie arbitraž pastanaviŭ, što takija raboty źniščajuć karałavyja ryfy i supiarečać abaviazacielstvam Kitaja pa achovie marskoha asiarodździa.
Niešta padobnaje za dziesiać hadoŭ da anieksii Kryma rabiła Rasija — namyvała dambu da ŭkrainskaj kasy Tuzła, kab źmianić status Kierčanskaha praliva.
Kamientary