Zamiest mietaładachoŭki — dubovaja dranica. U centry Viciebska na miescy milicyi adkryłasia kaviarnia ŭ biezdakorna adnoŭlenym 200‑hadovym budynku
Zvyčajny stan histaryčnaha budynka ŭ Biełarusi paśla rekanstrukcyi: kalarovaja mietaładachoŭka, aluminijevyja vokny i dźviery, kazyrki ź mietaličnych trub i płastyku dy šklanyja parniki letam, jakija zakryvajuć pałovu fasada. U centry Viciebska niečakana pajšli suprać sistemy, viarnuŭšy pomniku dranicu, kavanyja kazyrki, draŭlanyja vokny i pryhažeznuju vierandu.
Budynki na rahu viciebskich vulic Suvorava i Savieckaj doŭhi čas zajmali milicyjanty z Kastryčnickaha RAUS. Paśla taho, jak siłaviki vyzvalili płoščy, histaryčnuju zabudovu vykupiŭ pryvatny inviestar.
Prajektavańniem zajmałasia viciebskaja kampanija «Pieršy płan», a navukovym kiraŭnikom vystupiŭ miascovy architektar Jaŭhien Kałbovič. Pieršaj łastaŭkaj prajekta stała adkryćcio ŭ budynku byłoha adździeła kryminalistyki ŭstanovy LMK cafe Vitebsk.
Hety dvuchpaviarchovy dom u styli kłasicyzm byŭ uźviedzieny jašče da 1809 hoda, i siońnia jon źjaŭlajecca adnym ź piaci samych starych žyłych budynkaŭ va Uzhorskaj častcy Viciebska. Jak śviedčać archiŭnyja dakumienty, u kancy XIX stahodździa hety plac naležaŭ Miejeru Maisiejevu Niejmanu.
Jak vyhladaŭ budynak da rekanstrukcyi. Fota: heritage.gov.by
Budynak ščaśliva pieražyŭ revalucyju, razbureńni ŭ čas Druhoj suśvietnaj vajny i začystku histaryčnaj zabudovy savieckaj uładaj u paślavajenny čas.
Jaho fasad dahetul zachoŭvaje rysy ŭzornych prajektaŭ miažy XVIII—XIX stahodździaŭ: strohuju simietryčnaść, vyłučanuju centralnuju častku z voknami ŭ aračnych nišach, zavieršanuju karnizam z radam charakternych «zubčykaŭ»-dentykułaŭ. Da zachavańnia taho, što źbierahłosia, i adnaŭleńnia taho, što było stračana, restaŭratary padyšli maksimalna surjozna.
Adnaŭleńnie historyi zamiest ahrareniesansu
Pracy pačalisia z analizu archiŭnych materyjałaŭ i starych fatahrafij susiednich damoŭ. Vyśvietliłasia, što pieršapačatkova dach budynka byŭ pakryty dranicaj — kołatymi draŭlanymi doščačkami, prybitymi ćvikami ŭ niekalki słajoŭ.
Zamiest taho, kab prosta zhadać hety fakt u daviedcy i nakryć budynak kalarovaj mietaładachoŭkaj, jak zvyčajna i adbyvajecca ŭ histaryčnych centrach biełaruskich haradoŭ, było vyrašana viarnuć dranku. Nie pieraškodzili navat strohija pažarnyja normy.
Bolš za toje, vadaścioki i adlivy vykanali nie prosta ź niejkaj blachi, a z sapraŭdnaj miedzi, jakaja paśla pakryjecca šlachietnaj pacinaj. Ciapier heta, vierahodna, adziny budynak u Viciebsku, jaki maje taki admietny draŭlany dach.
Nie mienš hruntoŭna padyšli i da kałarystyki fasadaŭ. Śpiecyjalisty praviali stratyhrafičny analiz starych słajoŭ tynkoŭki ŭ łabaratoryi. Vyśvietliłasia, što ŭ XIX stahodździ asnoŭnyja płoskaści byli vochrystymi, a dekaratyŭnyja elemienty — śvietła-šerymi. Hetuju hamu adnavili z dapamohaj sumiaščalnych vapnava-piasčanych sastavaŭ, śviadoma admoviŭšysia ad vykarystańnia sučasnaha cemientu, jaki z časam niepaźbiežna razburaje staruju cahlanuju muroŭku.
Avaryjnyja cahlanyja sklapieńni ŭnutry nie stali raźbirać ci zalivać bietonam. Pierakryćci ŭzmacnili z dapamohaj śpiralnych mietaličnych ankieraŭ, što źjaŭlajecca navatarskaj technałohijaj dla Viciebska.
Vielmi ŭdałaj atrymałasia i prybudova da budynka, aformlenaja pad draŭlanuju vierandu z adkrytaj terasaj na druhim paviersie. Šyrokaje akno ŭ prybudovie ŭ letni pieryjad rasčyniajecca naściež, złučajučy ŭnutranuju prastoru kaviarni z prastoraj histaryčnaha centra horada.
Na fonie standartnych ramontaŭ u biełaruskich haradach tut kidajecca ŭ vočy, što pomnik adnaŭlali nie vymučana, z pad pałki patrabavańniaŭ Ministerstva kultury, a ź vialikaj luboŭju i ŭvahaj da detalaŭ.
Kaviarnia pazbaŭlena tannych dekaracyj «pad daŭninu». Nad uvachodam — kazyrok na masiŭnych litych kranštejnach — taki možna było pabačyć na vulicach Viciebska sto hod tamu. Interjer napoŭnieny sapraŭdnym antykvaryjatam: mebla, uklučajučy barnuju stojku sa składanaj raźboj, źbirałasia pa ŭsim śviecie.
Vokny i dźviery vyrableny z masivu duba. Nijakich płastykavych akon z dvajnymi škłopakietami, tolki dvajnyja raspašnyja draŭlanyja ramy z fortkami i histaryčnaj furnituraj — kali my apošni raz bačyli taki skrupulozny padychod? Navat u chramach i siadzibach siońnia imknucca pastavić sproščanyja imitacyi.
Na pieršym paviersie, u pamiaškańni sa sklapienistaj stollu, pakul raźmiaściłasia ekspazicyja aryhinalnych płakataŭ pryžyćciovych vystavak Marka Šahała, jakija vypuskalisia abmiežavanym nakładam.
U adnym z pakojaŭ pa histaryčnych čarciažach adnavili ruskuju pieč, ablicavanuju biełaj kaflaj. U inšym, jaki pakul zastaniecca zakrytym, taksama biełaja kaflanaja hrubka z matyvami stylu madern. Pomniku bolš za 200 hadoŭ, i jon pieražyŭ nie adnu stylistyčnuju epochu, kožnaja ź jakich pakinuła śled na jaho abliččy.
Adna sa starych dźviarej, znojdzienych padčas restaŭracyi (raniej jana była zamuravanaja ŭ ścianie), stała častkaj fotazony va ŭnutranym dvoryku — za joj adkryvajecca lusterka ŭ paralelnuju prastoru.
Hety prykład — dobry arhumient suprać tych, chto na słovach zajaŭlaje pra žadańnie adnavić u najlepšym vyhladzie pomnik architektury, a na vychadzie vydaje zvyčajny jeŭraramont što zvonku, što znutry. Apraŭdańniem słužać to darahavizna restaŭracyjnych rašeńniaŭ, to składanaść vykanańnia, to ścisłyja terminy, to zanadta strohija normy, jakija nie dajuć adnavić jak było. A niechta, jak pakazvaje viciebski prykład, nie šukaje apraŭdańniaŭ, a robić jak maje być — było b tolki žadańnie i luboŭ da horada.
Na stolikach ustanovy dla naviedvalnikaŭ pakinuta nadrukavanaje pasłańnie ad stvaralnika prajekta. Tam jon zhadvaje svaje dziciačyja hady ŭ Viciebsku: pajezdki na sankach u sadok, zaniatki ŭ muzyčnaj škole, pieršaje kachańnie, adpačynak na Vićbie i pacanskija bojki ŭ 90-ch. Aŭtar lista dziakuje svaim nastaŭnikam muzyki, vykładčykam biełaruskaj movy i litaratury z šostaj škoły, a taksama baćku.
«LMK cafe Vitebsk — heta danina lubovi i pavahi da lubimaha Viciebska… Vitebsk one love», — havorycca ŭ tekście.
Jašče nie ŭsio dla Suvorava
Adkryćcio kaviarni ŭ adrestaŭravanym budynku — heta tolki pieršy etap maštabnaj transfarmacyi ŭsiaho kvartała. Na čarzie staić susiedni, značna bolšy budynak pa adrasie vulica Suvorava, 30. Hety pomnik eklektyki ŭ dva razy maładziejšy za svajho susieda — jon byŭ pabudavany na miažy XIX i XX stahodździaŭ.
Padčas vyvučeńnia jaho kanstrukcyj architektary znajšli ślady zakładzienaj cehłaj prajaznoj arki, jakaja niekali viała va ŭnutrany dvoryk. U savieckija časy hety prajezd zakłali, zrabiŭšy ź jaho dadatkovaje pamiaškańnie z aknom na vulicu. Ciapier prajekciroŭščyki razam z ułaśnikam majuć namier raskryć hetuju arku i viarnuć budynku jaho pieršapačatkovy vyhlad. Kali adnaŭleńnie budzie na tym ža ŭzroŭni, to budynak stanie sapraŭdnym upryhažeńniem vulicy i ŭsiaho staroha Viciebska.
«Naša Niva» — bastyjon biełaruščyny
PADTRYMAĆCiapier čytajuć
22‑hadovy Viktar z-pad Klecka pratrymaŭsia na froncie miesiac. A paśla baćki pierasvarylisia, dzielačy hrabavyja12
Kamientary