Prajekt stvorany dla fiksacyi i vyvučeńnia sučasnaj movy, u tym liku litaratury i miedyja.
Instytut biełaruskaje movy (IBM) prezientavaŭ anłajn-płatformu «Korpus biełaruskich tekstaŭ», jakaja realizujecca pad kiraŭnictvam staršyni arhanizacyi Śviatłany Lasovič — kandydatki fiłałahičnych navuk, jakaja da 2023 hoda zahadvała kafiedraj słavianskaj fiłałohii Połackaha dziaržaŭnaha ŭniviersiteta.
Na hety momant dla daśledčykaŭ, vykładčykaŭ i redaktaraŭ adkryty dostup da dvuch subkorpusaŭ — «Rehijanalizm» i «Kultura». Taksama ŭ raspracoŭcy znachodzicca vusny korpus dyjałahičnych tekstaŭ, jaki farmirujecca na asnovie biełaruskamoŭnych padkastaŭ.
Stvareńnie niezaležnaj bazy danych pradyktavana tym, što mnohija sučasnyja teksty, stvoranyja za miežami krainy, nie traplajuć u aficyjny Biełaruski N-korpus. Novy instrumient dazvalaje linhvistam rabić sinchronnyja zrezy movy: adsočvać źmieny ŭ značeńniach słoŭ, asablivaści ŭžyvańnia i źjaŭleńnie novaj leksiki ŭ roznych śfierach žyćcia.
Najbujniejšy z dastupnych subkorpusaŭ — «Kultura» — źmiaščaje ŭžo bolš za miljon słoŭ. Jon składajecca prykładna na 80% ź piśmovych i na 20% z vusnych tekstaŭ roznych stylaŭ i žanraŭ. Materyjał byŭ sabrany na praciahu dziesiaci miesiacaŭ u miežach jeŭrapiejskaj prahramy EU4Belarus — SALT II.
Jak adznačaje Śviatłana Lasovič, asnoŭnaja meta hetaha subkorpusa — pakazać funkcyjanavańnie movy ŭ pieršaj čverci XXI stahodździa i stvaryć hrunt dla budučych aktualnych słoŭnikaŭ, u tym liku terminałahičnych.
Techničnuju padtrymku prajekta na vałanciorskaj asnovie ažyćciaŭlaŭ Ivan Bachcin. Jon stvaryŭ redaktar dla anatavańnia tekstaŭ (stvareńnia ich karotkaha apisańnia), jaki bazujecca na isnujučaj «Hramatyčnaj bazie biełaruskaj movy». Teksty ŭ korpusie ŭžo častkova anatavanyja, adnak stvaralniki padkreślivajuć, što raźmietka jašče patrabuje dalejšaj vyčytki i ŭdaskanaleńnia.
Skarystacca linhvistyčnaj bazaj možna praz sajt prajekta. Dla zručnaści pracy sa śpiecyfičnym pošukavym interfiejsam daśledčyki padrychtavali padrabiaznuju instrukcyju, dastupnuju ŭ raździele Corpus Info. Instytut biełaruskaje movy praciahvaje napaŭniać bazu i zaprašaje dałučacca da pracy vałancioraŭ, źviazacca možna praz poštu [email protected].
«Naša Niva» — bastyjon biełaruščyny
PADTRYMAĆCiapier čytajuć
«Kajłas, ja idu». Što za biełaruska źnikła ŭ žudasnym sieli ŭ Niepale9
Kamientary
Pakul, jak zrazumieŭ, tolki 240 tekstaŭ, što jašče mała dla karysnaha pastajannaha vykarystańnia. Spadziavajusia, budzie raźvivacca.
Ideja aličbavać vusnyja błohi słušnaja. Cikavy dośvied, ci vykarystoŭvajuć aŭtamatyčnuju transkrypcyju youtube ź biełaruskaj - jana nie idealnaja, a staryja videa raspaznanyja jak na rasiejskaj z pamyłkami.
Jašče adna budučaja važnaja prablema sučasnaha korpusu: vialikaja kolkaść ŠI-słopu ŭ sučasnych miedyja i błohach, jaki źjaviŭsia praz chutkija aŭtamatyčnyja pierakłady i adsutnaść karektury. Dadavać jaho ŭ korpus nielha, bo budzie spryjać dalejšamu samaatručvańniu movy. A vyznačyć i raźmiecić, dzie aŭtarskija teksty, dzie chaŭtura, składana.
Nie chapaje adkrytaha kodu prajekta. Aficyjny korpus i dva lepšyja anłajn-słoŭniki vykładzieny na github. Heta ŭžo dobraja tradycyja sučasnaj biełaruskaj fiłałohii. A taksama i abarona na budučyniu: sajty i teksty z časam źnikajuć, a najaŭnaść archivaŭ i krynic - šans na zachavańnie.
I pra biaśpieku. Biełaruskija inicyjatyvy i ŚMI, kali łaska, nie zabyvajcie papiaredžvać pra dakumienty na Google Drive (instrukcyja ŭ hetym vypadku), historyja adkryćcia jakich moža zachoŭvacca ŭ vašych akaŭntach, što niebiaśpiečna dla biełarusaŭ u Biełarusi i tych, chto jeździć u Biełaruś. Dla prykładu, taja ž staronka na github pages i biaśpiečniej, i pražyvie bolš.