Viktar Muchin. Połacak — krynica maje viery

POŁACAK — KRYNICA MAJE VIERY

Hetkaje pryznańnie Ŭładzimiera Arłova prahučała ŭ časie sustrečy piśmieńnika z čytačami napiaredadni «Čarnobylskaha šlachu»

Impreza ŭ «Biełaruskim kalehijumie» była pryśviečanaja knizie «Tajamnicy połackaj historyi», treciaje vydańnie jakoj vyjšła niadaŭna ŭ vydaviectvie «Połymia».

Da pieršaha vydańnia «hałoŭnaje knihi svajho žyćcia» Ŭładzimier Arłoŭ išoŭ doŭha j z pryhodami. Voś jak jon sam pra heta kaža:

«Połackija lochi vyvieli mianie na histfak BDU, dzie na toj čas aničoha biełaruskaha nie zastałosia. Prykładam, adnojčy ŭ našym studenckim kole była hetkaja hulnia. Tre było napisać biaz rozdumu piać imionaŭ słavutych histaryčnych dziejačoŭ. Usie my rahatali z taho, što ŭsie biez vyniatku napisali imiony kitajcaŭ dy japoncaŭ. Ale nivodzin z nas, u tym liku i ja, nie napisaŭ imia biełaruskaha dziejača. Mienavita tady nastaŭ dla mianie momant iściny, i ja daŭ zarok viartać ź niabytu našuju historyju… Treba viedać što-niebudź pra ŭsio ci ŭsio pra što-niebudź. Ja vyrašyŭ viedać usio pra Połacak, i mianie lehkavierna ciešyć taja dumka, što bolš za mianie pra Połacak nichto nia viedaje.

Inicyjatyva pieršaha vydańnia «Tajamnicaŭ» naležała Ŭładzimieru Cialežnikavu, deputatu Viarchoŭnaha Savietu 12 sklikańnia. Vybary parlamentu 13 sklikańnia Cialežnikaŭ prajhraŭ tavaryšu Ščukinu, jaki vykryvaŭ Cialežnikava pierad vybarcami, maŭlaŭ, toj «finansavaŭ vydańnie nacyjanalistyčnaje knihi». Ad taho času, jak viedajecie, tavaryš Ščukin źmianiŭsia. Adnojčy jon navat trapiŭ u adnu katałažku z maim synam Bahdanam… Zhetul ja na jaho zusim nia maju zła. Jon ciapier peryjadyčna telefanuje mnie z prośbaju dać «piervoistočnik» słova «spadar». Ja prapanoŭvaŭ «Barkułabaŭski letapis», inšyja krynicy, ale tavaryš Ščukin čamuści nia ličyć letapisy pieršakrynicami…»

Što da vydańnia knihi, dyk «Tajamnicy» vyjšli nia tolki dziakujučy spryjańniu supiernika tavaryša Ščukina ŭ zmahańni za deputackaje kresła, ale j dziakujučy času, kali redaktaram vydaviectva «Biełaruś», dzie pabačyli śviet pieršaje j druhoje (rasiejskaje) vydańni, byŭ ciapierašni dyrektar Biełaruskaje słužby radyjo «Svaboda» Alaksandar Łukašuk (jon hetaksama prysutničaŭ na imprezie).

Novyja «Tajamnicy» napisanyja dla čytača z zusim inšym roŭniem histaryčnaje śviedamaści ŭ paraŭnańni z typovym biełarusam piacihadovaje daŭniny. U novym vydańni aŭtar nie tłumačyć, što Vialikaje Kniastva Litoŭskaje było dziaržavaju, dzie žyćcio adbyvałasia ŭ biełaruskich formach. Istotna dapoŭnieny raździeł, pryśviečany dachryścijanskaj viery našych prodkaŭ, što majuć acanić biełaruskija bałtafiły j neapahancy. Za čas ad pieršaha vydańnia knihi adrodžany-stvorany Połacki ŭniversytet. U Maskvie niekalki hadoŭ tamu byli znojdzienyja aryhinalnyja archiŭnyja matarjały pra Ŭsiasłava Čaradzieja, hetaksama skarystanyja ŭ knizie. Źmienieny raździeł, pryśviečany dziejnaści tavarystva Isusa, što peŭny čas mieła Połacak svajoj stalicaj. Dapoŭniena hetaje vydańnie pakaźnikam imionaŭ i biblijahrafijaj, jak skazaŭ sp.Uładzimier: «Dosyć karotkaj… niekalki sotniaŭ nazvaŭ…»

Sustreča z Uładzimieram Arłovym zakončyłasia aŭtarskim čytańniem zaŭždy aktualnaha ese «Niezaležnaść — heta…»

Viktar Muchin