AB USIM PATROCHU

AB USIM PATROCHU

apytańnie «NN»

Čamu b im nia pieć?

Čamu ŭ Sydnei biełaruskija pieramožcy nie śpiavali biełaruskaha himnu? Na hetaje pytańnie karespandenta “NN” adkazvajuć mienskija dziesiaci- i adzinaccaciklaśniki sa škoły № 125 i himnazii “Moka”.

Rusłan Miłaš: Bo ŭ biełaruskim himnie niama słoŭ, jość tolki muzyka.

Fiodar Kažadub: Bo jany nia viedajuć biełaruskaha himnu.

Jak Rusłan i Fiodar, adkazała dobraja pałova ŭsich apytanych. Na trecim miescy pa papularnaści było nastupnaje mierkavańnie: ad ščaścia i zachapleńnia našyja zabylisia na ŭsio na śviecie – u tym liku i na himn rodnaje krainy. Ale jość i supraćlehłaja dumka.

Andrej Łachanski: A čaho im śpiavać – usiaho try załatyja medali. Voś kali b atrymali jak ZŠA — viadoma, zaśpiavali b.

Alaksiej Filimonaŭ: Pamiatajecie, jak našyja spartoŭcy byli apranutyja padčas alimpijady? Nia toje što nacyjanalnyja kolery — uvohule było niezrazumieła, u čym heta jany iduć, a vy jašče chočacie, kab jany himn śpiavali. Uvohule, patryjatyzm treba vychoŭvać ź dziacinstva i himn svajoj dziaržavy vučyć u pieršaj klasie. Tak robicca šmat u jakich krainach. A ŭ nas — “tutejšaść”.

Cimafiej Šarapaŭ: Kožnamu chočacca, kab jaho padtrymali z trybunaŭ. Kali ŭznaharodžvali amerykancaŭ, dyk razam ź imi śpiavała ledź nie pałova hledačoŭ. A chto b śpiavaŭ z našymi?

Nastupny adkaz lahična vynikaje z papiaredniaha:

— Nie śpiavali, bo saromielisia.

— A čamu ŭsie nie saromielisia, a našyja saromielisia?

— A ŭ nas nacyja takaja. Saramlivaja.

Apytvała Hanna Štejnman

viaskovy lirnik

NAŠA NIVA

Kolki ŭkazalnikaŭ panatykana abapał našych daroh, i jak tolki nia pišuć na ich nazvy miastečak i viosak! Nieviadomyja “majstry” ŭparta lepiać niezrazumiełyja miascovym žycharam tvory. Nia budu kazać pra ŭsiu Biełaruś, bo heta paciahnie na šče adnu knihu kštałtu Čyrvonaj. A voś pra rodnaje Padakolkaŭje vielmi ŭžo karcić.

Vakoł Dakolki mieścicca šmat viosačak. Pieršaja, kali jechać z boku Starych Daroh, “ščaślivaja” vioska — Sybotniki. Na ŭkazalniku čytajem “Pietroviči”. I anijak sybatlanie nia ŭciamiać, što na samoj spravie jany piatrovickija. Miažyleś ščaślivaja ŭdvaja. Z adnaho boku jana paznačana jak “Miežlesje”, ź inšaha “Mižleśsie”. Pra miescaznachodžańnie Ščytoŭ dy Ludvinova možna daviedacca chiba što ŭ ludziej. Ad Ludvinova tolki nazva i zastałasia. Staroj nazvy Našaj Nivy ŭvohule nichto nia viedaje.

Miascovym žycharam brakuje času, kab źviartać na ŭsio heta ŭvahu. Ziamla i žyvioła čakać nia buduć. Moładź pastupova pryzvyčajvajecca da novych nazvaŭ. Užo nastupnaje pakaleńnie chiba što z ukazalniku daviedajecca pra toje, što kanava la vioski na samoj spravie rečka i navat maje nazvu. Im napačatku treba krychu papanieć u dobrym sensie hetaha słova, a ŭžo potym jany pačnuć dumać pra toje, čamu Miežlesje zamiest Miažylesi, Piatrovičy zamiest Sybotnikaŭ, Minsk zamiest Miensku, Vilnius zamiest Vilni. Ale ž ci nie zapozna budzie?

Što treba rabić, usie dobra razumiejuć, i sioje-toje ŭžo robicca. Centar kałhasu Pałaževičy ŭpryhožany nalepkami. Niekalki razoŭ zdymali “ściah Madahaskara” z budynku sielsavietu. Apošni raz navat była papierka pryblizna takoha źmiestu: “Kali nia možacie zdymać anučy, rablu heta za vas. Žyvie Biełaruś!” Padumali na dziaciej, bo nižniaje kołca pieranieśli na siaredzinu fłahštoku. Zaraz uračystaje padniaćcio “anučy” niemahčymaje. Jość nadzieja, što ŭ chutkim časie nadpisy na ŭkazalnikach buduć vypraŭleny. I nia tolki ŭ hetych miaścinach. A mo heta našaniŭcy pracujuć? Jany ž tut, pobač.

Andruś Aŭčyńnik, Miensk.

vodhuki

Teatar nia źniščany

U numary za 25 vieraśnia ja pračytaŭ kamentar Viačasłava Rakickaha da taje hniusioty, jakuju ŭčynili z režyseram Valerjem Mazynskim. Na maju dumku, heta lepšaje, što było napisana ŭ presie pra toje dzikunstva. Napisana hruntoŭna, z bolem, ź vialikim dośviedam. Ale vysnovy pra ŭvieś biełaruski teatar mianie ŭrazili, źbiantežyli, pakryŭdzili… Ja ŭžo j nia viedaju, jakoje tut słova možna padabrać.

“Teatar źniščany, bo ŭ im niama mastactva. Teatar adstaŭ ad novych pavievaŭ, jakija dalacieli da susiednich dziaržavaŭ. Naš teatar strašna daloki ad teatru rasiejskaha ci ŭkrainskaha, adstaje na dziesiacihodździ ad ich”. Robiačy takija hlabalnyja vysnovy, zaŭsiody ryzykuješ patrapić u sytuacyju toj viaskovaj baby, jakaja chacieła ź piečy hopnuć u valonki, dy pluchnułasia zadam u śvinoje pojła.

“U nas razhromlenaja režysura, vielmi nizki ŭzrovień aktoraŭ”. A ludziejki, a dobryja, a ci ž heta pa-chryścijansku — chvastać navodmaš pa mordzie ŭsich biez razboru? Ad vysnovy, što Kupałaŭski i ŭvieś biełaruski teatar pamior, ja ŭvohule ledź nie ablez. Šanoŭnyja, moža vy zabylisia, albo j nia viedali, što sioleta ŭ žniŭni naš Kołasaŭski teatar byŭ na prestyžnym mižnarodnym festyvali ŭ Edynburhu i atrymaŭ tam “Hran-pry”? Mała taho, naš teatar zaprasili na hastroli pa Anhielščynie. Kali zabylisia, to mušu nahadać, kali nia viedali, to, jak havorycca, daruj im, Boža.

Voś hladžu ja na hetyja dźvie cytaty z vašaje hazety, hladžu ja na svoj hoły fakt dyj dumaju sam sabie: “Moža j napraŭdu ŭ mianie hłuzdy z hłuzdami pabilisia… Moža j nasamreč ja niečaha nia ciamlu… Dy nie… Dalboh ža, bratočki, jak na moj durny rozum, niešta tut nie tae… Nie taho, značyć… Jak toj kazaŭ… Dub asinavy… Syrakvaša piarestaja… Voś i adkažycie vy mnie, ludcy dobryja, jak ža heta tak stałasia, što kaleka-režyser sa svaimi prydurkavatymi błaznami siak-tak vyhrablisia ź jamy z usimi svaimi, tak by mović, tvorčymi nabytkami, niejak dapiali da taho Edynburhu i ŭcierli nos usim zachodnieeŭrapiejskim teatram, adchapiŭšy toj samy “Hran-pry”? A varta zaznačyć, što za apošnija šasnaccać hadoŭ nivodzin z uschodnieeŭrapiejskich teatraŭ nie spadobiŭsia takoje pašanoty.

A tut hetyja viciebskija nachaby sami napisali, sami pastavili i sami ž toj “Hran-pry” i ŭchapili. Łachi pad pachi, dadomu prypiorlisia, u ramačku toj “Hran-pry” ŭtorknuli, na ścianu paviesili — siadziać durni, radujucca, sami taho nia ciamiačy, dzie jany ŭsio ž apynulisia, kali dobra pryhledziecca.

I kamu ž, bratočki maje, dać viery — vam ci tamu “Hran-pry”. Patłumačcie mnie, durniu, što tutaka dziejecca — viasielle na chaŭturach ci chaŭtury na viasielli. Nu nia ŭ Škłovie ž toj festyval ładzili, a ŭ Edynburhu, nu nie pad dułami ž aŭtamataŭ Kałašnikava nam toj “Hran-pry” addali. Tak što adkažycie mnie, zrabicie takuju Božuju łasku, a ja ŭžo budu čakać, bo skazana: “Čakajcie i ŭzdasca vam pa hrachach vašych”.

P.S. I kryŭdna, i baluča ŭdvaja, kali tvaja lubimaja hazeta zapichvaje ciabie ŭ trupiarniu. Z usimi astatnimi vysnovami sp. Rakickaha ja zhodny. Idzie tatalnaje razbureńnie i vyniščeńnie ŭsiaho nacyjanalnaha, imia jamu hienacyd, ale ž navat na papiališčy zaŭsiody niešta raście.

Piatro Łaman,
aktor Kołasaŭskaha teatru, Viciebsk

listy ŭ redakcyju

Nia chočam rasiejskaha hierbu

Maładečancaŭ prymušajuć pamianiać hierb miesta. Inicyjatyva hetaja maje mienskaje pachodžańnie i źviazanaja z unifikacyjaj hierbaŭ Mienščyny. Važna adciemić, što našaje miesta da Mienščyny naležyć zusim niašmat času, a tak zaŭždy adnosiłasia da Vilenskaha kraju. Histaryčna skłałasia tak, što naš horad nia mieŭ Majdeborskaha prava, a značyć, i hierbu, jaki byŭ stvorany tolki ŭ 1987—88 h. ciapier užo niabožčykami sp.Kachanoŭskim i Hierasimienkam da śviatkavańnia šaścisothodździa miesta. Heta była vyjava trochrohavaj kvietki-paparaci, čyja symbolika była zrazumiełaja ŭsim maładečancam. Toj hierb byŭ rastyražavany na tysiačach samych roznych vyrabaŭ. Fajny byŭ hierb.

I voś — jaho mianiajuć. Na staronkach “Maładečanskaj hazety” (u prastamoŭi — “Brachałaŭki”) byŭ abvieščany konkurs na novy varyjant hierbu. Była stvorana admysłovaja kamisija. Da pasłuhaŭ tutejšych krajaznaŭcaŭ nichto nie źviartaŭsia, i nichto z šanavanych našaj intelihiencyjaj ludziej u hetaj spravie nia ŭdzielničaŭ. Narešcie spynilisia na žanočaj vyjavie, jakaja nibyta miełasia ŭ starym kaściole, ale krajaznaŭcy kažuć pra sprečnaść takich abhruntavańniaŭ i niebiaśpieku adychodu da rasiejskich hieraldyčnych tradycyjaŭ.

A samoje miesta pacichu lepšaje. Uviesnu źnieśli pomnik Leninu, što stajaŭ pierad muram biełaruskaje himnazii, pa ŭsim horadzie časta-husta spatykaješ patryjatyčnyja nadpisy j ulotki, a novy burhamistar, etničny rasiejec sp.Čursin, u interviju dziaržaŭnym ŚMI pryznajecca ŭ svaich sympatyjach da biełaruskaj movy…

Siarhiej Rak, Maładečna