Sielski klub (“Klas-klub” spadziavaŭsia zrabić na pryjeździe modnaj rasiejskaj śpiavački Kazarnoŭskaj niadrenny biznes)

Julija Andrejeva

Sielski klub

“Klas-klub” spadziavaŭsia zrabić na pryjeździe modnaj rasiejskaj śpiavački Kazarnoŭskaj niadrenny biznes

Ciažki chleb u kamersanta, asabliva ŭ mastactvie. Treba – i prytym bieź nijakaha tavaraznaŭcy! – zahadzia ŭciamić, što i jak budzie pradavacca, i hałoŭnaje – jakim koštam. Jość u nas ludzi, jakija nazapasili ŭ hetkich spravach niemały dośvied, – ja maju na ŭvazie ruplivych pracaŭnikoŭ praduserskaha centru “Klas-klub DK” i Mahiloŭskaj abłasnoj filarmonii, jakija ŭžo nia raz ciešyli nas pryjemnymi pačastunkami roznaj jakaści, ale pa niaźmienna astranamičnych cenach.

Čaho byŭ varty vystup Uładzimiera Śpivakova ź “Virtuozami Maskvy” 28 traŭnia 1997 h.! Praŭdu kažučy, anijakaha arkiestru na toj čas užo nie było. Paśla taho, jak u 1993 hodzie skončyŭsia ichni kalektyŭny kantrakt z Fondam hišpanskaha prynca Felipe Asturyjskaha, arkiestranty raźbiehlisia pa roznych kutkach Hišpanii, zanialisia vykładčyckaj dziejnaściu i źbiralisia razam tolki tady, kali nadarałasia jakaja chałtura. A nieŭzabavie jany zusim pakinuli svajho kiraŭnika (jaki tymčasam žyŭ u Paryžy), i Śpivakoŭ musiŭ šukać novych muzykaŭ. Ničoha dziŭnaha, što hrali jany, miakka kažučy, pasiaredna. Tym bolej, što spadary z Mahiloŭskaj filarmonii zapchnuli “Virtuozaŭ” u kancertavuju zalu “Miensk” z akustykaj, zusim nie prydatnaj dla žyvoha, niemikrafonnaha hučańnia. Kvitok kaštavaŭ miljon rubloŭ. (Artyst Dziaržaŭnaha akademičnaha symfaničnaha arkiestru Biełarusi z 20-hadovym stažam u toj čas atrymoŭvaŭ z usimi nadbaŭkami miljon dźvieście tysiač.) Adnak ci varta žmindzicca, kali tabie za tvaje ž hrošy prapanujuć pahladzieć na čałavieka, jaki ŭ svaje 50 hod – da pojasu hoły, pryhožy i spartyŭny, jak małady boh, u ekstravahantnaj pastavie i z skrypkaju u rukach – fatahrafujecca dla vokładki časopisu “Ohoniok”? A jašče niechta pamiataŭ, što ŭ svoj čas Śpivakoŭ byŭ vydatnym artystam ź imidžam dysydenta, a kvitki na jahonyja kancerty raspaŭsiudžvalisia amal vyklučna siarod kamunistyčnaj namenklatury. Što jon byŭ adnym z apošnich bujnych muzykaŭ, chto zdabyŭ zvańnie narodnaha artysta SSSR…

Namenklatura pa-raniejšamu lubić Śpivakova. Napiaredadni mienskaha kancertu “Virtuozy” hrali ŭ Mahilovie dla “vertykalščykaŭ” na niejkaje łukašenkaŭskaje śviata. Pra hety vystup chadzili samyja nievierahodnyja čutki. A paśla Śpivakoŭ daŭ interviju dla radyjo “Svaboda”, chvaliŭ Łukašenku i śćviardžaŭ, što demakratyi na Biełarusi značna bolš, čym u Rasiei – nu i što, źbiła milicyja niejkija tam 30 čałaviek…

Ciapier Śpivakovym našych ludziej užo nia ździviš. Treba niešta sensacyjnaje. Mocny chod zrabiła ŭ svoj čas maskoŭskaja firma “Samanta” (jakuju ačolvaje kolišni miančuk Uładzisłaŭ Ciacieryn), zaprasiŭšy ŭ Miensk słavutuju Mantserat Kabalje. Kolki było šumu! Kancert byŭ abvieščany ekskluzyŭnym – moža, tamu, što kvitki kaštavali ad 70 da 140 dalaraŭ. (U “Metropolitan Opera” kvitok na kancert z udziełam tamtejšych zorak kaštuje maksymum 25 dalaraŭ – pry tym, čto zarobki ŭ žycharoŭ Ńju-Jorku zusim nie takija, jak u nas.) Najdziŭniejšaje, što hetyja kvitki raspradalisia za niekalki dzion. Sa słovaŭ sp.Ciacieryna, hanarar dla śpiavački byŭ vyznačany ŭ pamiery 43 tysiačy dalaraŭ, i častku hrošaj Kabalje chacieła atrymać hatoŭkaj. Kancert musiŭ adbycca 7 sakavika 1996 hodu ŭ zali Biełaruskaj Opery. Pavodle asabistaha zahadu Łukašenki (jaki mieŭ namier naviedać hetuju imprezu ŭ kampanii svajho aficyjnaha hościa Słabadana Miłošaviča), śpiavačcy byŭ padrychtavany fešenebelny pryjom. Jak raspaviadaŭ sp.Ciacieryn, “spadarynia Kabalje miełasia žyć u rezydencyi razam ź juhasłaŭskim prezydientam, jaki pryjechaŭ u Miensk. Usie musiła być vielmi pryhoža...”.

Adnak – zhodna z tradycyjnymi zakonami žanru – u apošniuju chvilinu Kabalje zachvareła, a kancert byŭ pieraniesieny na 28 traŭnia. Hetaja navina jašče dadała adrenalinu mienskim amataram. Bahatyja ŭładalniki biletaŭ chvalavalisia, ci nie prapaduć ichnija hrošy, a biednyja intelihienty cicha złaradničali. Jany dobra razumieli adnu istotnuju reč: Kabalje sp.Ciacieryna – heta zusim nia taja Kabalje, jakaja ŭ 1970-ch śviatkavała svaje nievierahodnyja tryjumfy na lepšych scenach śvietu. U 1985 hodzie jana pieraniesła aperacyju z pryčyny dabrajakasnaj puchliny mozhu, i hetaja chirurhičnaja pracedura ŭ značnaj stupieni razburyła jejny śpiavacki aparat. Dyj žanočyja hałasy zazvyčaj rana starejuć, a Mantserat na toj čas, pavodle najściplejšych padlikaŭ, było 63 hady. I kali kancert-taki adbyŭsia (a praz paru dzion jaho pakazała Biełaruskaje telebačańnie), kožny čałaviek z narmalnymi vušami i niepraduziatym rozumam musiŭ u hetym upeŭnicca.

Adnak Kabalje i ŭ 90 hod zastaniecca lehiendaj, za jakuju varta płacić niemałyja hrošy.

A sioleta “Klas-klub” prapanavaŭ nam tavar zusim inšaha ŭzroŭniu. Luboŭ Kazarnoŭskaja! “The hottest Russian soprano”! (Ci, jak pišuć u rasiejskich časopisach, – “samoje horiačieje russkoje soprano”, choć navat dzieciam viadoma, što słova “hot” na sučasnym amerykanskim słenhu aznačaje “seksualny”.) Spn.Kazarnoŭskaja, i praŭda, vyhladaje pryvabna: biezdakornaja postać, platynavy blond, vočy z pavałokaju… Niezdarma ž jana šmat hadoŭ praktykuje raździelnaje charčavańnie, zajmajecca šejpinham pavodle systiemy Džejn Fondy i štodzień naviedvaje trenažernuju zalu! Hetkaje ruplivaje dbańnie pra svaju cialesnuju kandycyju vielmi dapamahło joj pry vykanańni partyi Sałamiei ŭ adnajmiennaj opery R.Štraŭsa. Jak viadoma, Sałamieja musić nia tolki śpiavać, ale j tancavać eratyčny “taniec 7 pakryvałaŭ”, pad kaniec jakoha jana zastajecca zusim hołaj. Adnak mała chto ź śpiavačak dahetul navažvaŭsia na takuju avanturu. Navat słavutaja Emi Destyn, jakaja publična deklaravała svaju svabodu ad jakich-kolečy maralnych abmiežavańniaŭ (u znak čaho jejnaje cieła było skroź pakryta tatuiroŭkami), vystupajučy ŭ roli Salamei na berlinskaj premjery 1905 hodu, paličyła za lepšaje skarystać z pasłuhaŭ dublorki. A pieršaja vykanalnica hetaje roli, niamieckaja śpiavačka Maryja Vitych, uvohule skazała, što “Salameja” – heta soram i ahida.

Na absiahach byłoj savieckaj imperyi Kazarnoŭskaja viadomaja zusim ź inšych pryčynaŭ. Jana – žyvoje ŭvasableńnie kazki pra Papiałušku, pryčym u typova “saŭkovym” varyjancie – z čužaziemnym bahatym Pryncam, jaki vyratoŭvaje jaje ad ŭbohaj rasiejskaje doli i zvozić na Zachad, dzie jany žyvuć doŭha i ščaśliva. U žyćci Kazarnoŭskaj rolu Prynca adyhraŭ praduser Vienskaj opery Robert Roscyk. Pry kancy 1980-ch kalektyŭ Opery apynuŭsia ŭ ciažkim finansavym stanoviščy, i Roscyk byŭ zaniaty pošukam prystojnych śpievakoŭ, jakija b zadavolilisia ścipłymi hanararami. A dzie šukać tannych talentaŭ, kali nie ŭ Rasiei? U Sankt-Pieciarburhu jon i streŭsia z Papiałuškaj u studzieni 1989-ha; u sakaviku adbyłosia viasielle…

Kazarnoŭskaja stała vystupać na Zachadzie. Mo dla rasiejskich “dziaržaŭnikaŭ” heta dastatkovaja nahoda, kab joju hanarycca (i kuplać bilety na jejnyja kancerty), ale zvyčajnyja ćviarozyja ludzi patrabujuć bolš infarmacyi pra artystyčnuju vartaść taho, što im prapanujuć. Prafesijny status Mantserat Kabalje niesumnienny chacia b z toj pryčyny, što jana zapisała sotni kružełak, jakija ŭ miljonach asobnikaŭ razyšlisia pa ŭsim śviecie… Toje samaje možna skazać pra našu Maryju Hulehinu. Što ž tyčycca pośpiechaŭ Kazarnoŭskaj, dyk pra ich my viedajem mała – chiba tolki toje, što raspaviadaje sama śpiavačka ŭ svaich rasiejskich interviju. Ale ni razu ja nie traplała na nivodnuju zhadku pra Kazarnoŭskuju ŭ specyjalizavanych časopisach pa opernym mastactvie.

Zatoje ja pamiataju Ŭsiesajuzny konkurs vakalistaŭ imia Hlinki, što adbyvaŭsia ŭ Miensku ŭ 1981 h. Na tym konkursie Kazarnoŭskaja zdabyła treciuju premiju. Mnohija z prysutnych ličyli hetki vynik niespraviadlivym: dobrych vakalistaŭ było mała, a Kazarnoŭskaja śpiavała vielmi achajna – chiba što hołas u jaje byŭ nievialički i nia nadta vyraźlivy.

Zvažyŭšy na ŭsie zhadanyja mierkavańni, ja rašyła, što 52 miljony rubloŭ starymi hrašyma – a mienavita stolki kaštavaŭ bilet u parter, – zavysokaja suma ŭ paraŭnańni z asałodaj, jakuju možna čakać ad śpievaŭ Kazarnoŭskaj. Dyj impreza nazyvałasia niejak padazrona – “Moj kancert na BIS”. Dobryja kancertnyja prahramy tak nie nazyvajucca; jakasnyja prahramy ŭvohule nie patrabujuć anijakaj reklamy. (Pasprabujcie dziela eksperymentu paviesić dzieści ŭ ciomnym kutku blakłuju abviestku pra kancert Maryi Hulehinaj – i vy ŭbačycie, praz kolki chvilin u horadzie pačniecca sapraŭdnaja histeryja.) Zrešty, u kasie byli jašče bilety pa 26 miljonaŭ i “tannyja” – pa 13. Hetkija hrošy taksama zdavalisia mnie praźmiernymi, tamu ja źviarnułasia pa paradu da adnoj šanoŭnaj asoby ŭ Biełaruskaj Opery. Mianie cikaviła, ci ŭdasca mnie trapić u zalu praz słužbovy ŭvachod, – nu, a miesca dla sabie ja zaŭždy adšukaju. “Navat i nie spadziavajsia!” – rašuča zapeŭniła mianie šanoŭnaja asoba. – “Klas-klub” pastavić na ŭvachodach u zalu svaju achovu i budzie praviarać bilety. Lepiej sprabuj patelefanavać ichniamu kiraŭnictvu”.

Kiraŭnictva zapeŭniła mianie, što ichnyja kantakty z žurnalistami “adbyvajucca na biezhrašovaj asnovie. My zabiaśpiečvajem ich usimi nieabchodnymi materyjałami, dajem im mahčymaść naviedać pres-kanferencyju i zadać pytańni. Ale ŭ abmien na heta my chočam, kab jany drukavali anonsy, dyj uvohule – vy razumiejecie…” Dziakuj, nie dačakajecie.

Na ščaście, jość jašče na śviecie dobryja ludzi, i za paŭhadziny pierad kancertam u mianie ŭ kišeni lažaŭ ilhotny kvitok, jakija davali salistam Opery, koštam 620 tysiač starych rubloŭ. (Pierad kancertam Kabalje salistam prapanavali ŭvachodnyja pa 15 dalaraŭ, ale potym źlitavalisia i dali im darmovyja zaprašalnyja bilety ŭ arkiestravuju jamu.) Užo na padychodzie da teatru było vidavočna, što nijakaha anšlahu nia budzie. Hanak byŭ amal pusty. Pierad kasaj toŭpiŭsia narod: jak paźniej vyśvietliłasia, arhanizatary śpiešna pradavali ŭvachodnyja pa 5 miljonaŭ. Kali tyja kvitki skončylisia, kasiry stali pradavać studentam darahija bilety z raźliku “1 miljon – 1 student”, tak što studenckaja moładź traplała ŭ teatar vializnymi hrupami. Adnak, niahledziačy na ŭsie zachady, amal tracina zali pustavała. Navat ŭ partery zastałosia bahata svabodnaha miesca, a na balkonie tulalisia tolki tyja, kamu karcieła padčas kancertu dobra paviesialicca.

Kancert uražvaŭ užo samoj prahramaj. Tut była muzyka na kožny hust: opernyja aryi, cyhanskija ramansy, neapalitanskija pieśni, aryja z aperety, melodyi z papularnych bradvejskich mjuzykłaŭ i džazavyja standarty… Usio razam bolš hodnaje restaranu, čymsia padmostkaŭ akademičnaha teatru. Nu, i ŭ dadatak – “adpaviednaja” maniera śpievu, całkam adnolkavaja jak u cyhanskim ramansie, tak i ŭ džazie. Śpiavačka tupała nahoj, biła kułakom u hrudzi, tykała ŭkazalnym palcam u zalu… Što ž da samoha hołasu, dyk jon za apošnija 20 hadoŭ pašyreŭ, pabolšaŭ, staŭ boŭtacca z boku ŭ bok i ź vialikaj ciažkaściu ŭzdymacca na vysokija noty. Časami “suśvietnaja słavutaść” skandalna falšyviła… Adzinym pryjemnym vyniatkam była scena lista Taciany z opery “Jaŭhien Aniehin” – tut jašče adčuvalisia ŭroki mudrych nastaŭnikaŭ z Maskoŭskaj kanservatoryi. Adnak, ščyra kažučy, navat i hety numar prahramy byŭ ani krychu nia lepšy, čymsia śpievy našych Natali Kastenki ci Natali Załatarovaj (na žal, abiedźvie jany ŭžo taksama źjechali na Zachad).

Najdziŭniejšym dla mianie było toje, jakim čynam u hetuju “restarannuju” historyju trapiŭ prafesar Maskoŭskaj kanservatoryi Važa Čačava – jon akampanavaŭ śpiavačcy na fartepijana. Pavažny muzyka, viadomy svajoj suvoraściu ŭ pytańniach mastactva, hłyboki znaŭca kamernaha repertuaru i niazłomny zmahar za žanravuju čyściniu – jak dazvoliŭ jon hetkija ździeki z dobraha hustu i navošta sam u ich udzielničaŭ? Mnohija ž jašče pamiatajuć, jak jon zabaraniaŭ svaim śpiavačkam – Irynie Archipavaj i Alenie Abrazcovaj – razbaŭlać kamernyja prahramy opernymi aryjami, nia kažučy ŭžo pra aperetu ci “cyhanščynu”. A zaraz jon – stary ŭžo čałaviek! – samochać apynuŭsia ŭ čužym dla siabie repertuary, u jakim pakazaŭ siabie zusim nia lepšym čynam… Navošta?

Ładnaja častka publiki, nie zvažajučy ni na što, staranna plaskała ŭ dałoni. Dobrasumlennyja hraždany pasłuchmiana vieryli, što kancert cudoŭny, śpiavačka daskanałaja, a prahrama vyšukanaja. Hetak ža pasłuchmiana tyja ludzi, napeŭna, išli da vybarčych urnaŭ… Viernaj darohaj idziacio, tavaryšy! Ale, na ščaście, bolšaść našych ludziej usio ž vieryć ułasnamu vuchu, a nia kazkam reklamadaŭcaŭ.