Sud adkładzieny
9 krasavika sud nad žurnalistami “Pahoni” byŭ adkładzieny. Raptoŭna špitalizavali sudździu Mikałaja Siarhiejku, jaki razhladaŭ ichnuju spravu. Treba čakać, pakul novy sudździa raźbiarecca ŭ spravie i vyznačyć dzień pracesu.
Toj, chto byŭ 9 krasavika ŭ Leninskim rajonnym sudzie Horadni, nia moh nie adčuć karotkaj eŭfaryi. Ujavicie: pryjšli dziasiatki ludziej, mnostva žurnalistaŭ źjechałasia. Z Polskaha telebačańnia, z maskoŭskaha NTV. Takoha napłyvu publiki ŭ sudzie nikoli nie było. Milicyja stajała paŭsiudna na pavierchach u razhublenaści. Pieraškadžać achvotnym prysutničać na pracesie nichto nia mieŭ prava. Praŭda, u zali źjaviŭsia byŭ praparščyk i pačaŭ cisnuć na karespandenta ahienctva “BARCńjus”, jaki mieŭ fotaaparat. Ale advakaty patłumačyli milicyjantu, što toj nia maje prava zabaraniać. Inšaja reč, što na pracesie možna fatahrafavać tolki z dazvołu sudździ.
U zali sudu sabralisia bolš za 150 čałaviek. Bolšaść stajała, bo brakavała kresłaŭ. Napružańnie pavialičvałasia z kožnaj chvilinaj. Kali ž prysutnym paviedamili, što sudździa špitalizavany, a praces adkładzieny, usie zašumieli, pačulisia vokličy “Hańba!” Adčuvałasia, što ŭłady źnijakavieli, moža, navat krychu spałochalisia takoj kolkaści ludziej, takoj padtrymki. Ale taktyka ŭładaŭ viadomaja: źbić ažyjataž. Projdzie niejki čas, cichieńka pryznačać novuju datu sudu ŭ raźliku, što mieniej pryjdzie prychilnikaŭ “Pahoni”, a pahatoŭ — zamiežnych žurnalistaŭ. Zajava biełaruskaha MZS ad 10 krasavika nakont sudu ŭskosna heta paćviardžaje.
U minułuju piatnicu polski štodziońnik “Gazeta Wyborcza” raspačaŭ akcyju ŭ abaronu haradzienskaj “Pahoni”. Na pieršaj staroncy byŭ nadrukavany adkryty list hałoŭnaha redaktara Adama Michnika, jaki rezka asudziŭ “ludziej dyktatury”, što pieraśledujuć žurnalistaŭ za krytyku prezydenta. “Wyborcza” źmiaściła taksama zvarot da biełaruskich uładaŭ z patrabavańniem spynić pieraśled “Pahoni” i zaklikała palakaŭ padpisvać zvarot dy dasyłać u biełaruskuju ambasadu ŭ Varšavie. Za hety čas u abaronu “Pahoni” vykazalisia, siarod inšych, nobeleŭski laŭreat Česłaŭ Miłaš, kancylaryja prezydenta Polščy, MZS, były premjer Polščy Tadevuš Mazaviecki, hałoŭnyja redaktary aŭtarytetnych štodziońnikaŭ “Życie”, “Rzeczpospolita”. Amal usie źviarnuli ŭvahu na toje, što Polšča maje asablivy abaviazak baranić svabodu słova ŭ susiedniaj Biełarusi, bo sama jašče niadaŭna patrabavała dapamohi mižnarodnaj supolnaści.
A ŭ aŭtorak hałoŭnyja redaktary i supracoŭniki ŭsich ŚMI Biełastoku — z paŭsotni čałaviek — pryjšli da biełaruskaha konsulstva, kab pieradać zvarot u abaronu svaich haradzienskich kalehaŭ. U biełaruskim dyplamatyčnym pradstaŭnictvie zvarotu nie ŭziali. “Nikoha niama: jany ŭsie źjechali”, — adkazała supracoŭnica konsulstva. Kudy jeździać a 10-j u pracoŭny dzień konsuł i try jahonyja namieśniki — nieviadoma.
Mikoła Markievič na pres-kanferencyi 9 krasavika padziakavaŭ palakam, zhadaŭšy stary lozunh “Za našu i vašu svabodu”. Ale jość cikavaja akaličnaść. “Gazeta Wyborcza” 5 krasavika źmiaściła vialikuju publikacyju pra “Pahoniu”. Polski žurnalist paprasiŭ vykazacca na hetuju temu Tadevuša Havina — byłoha staršyniu Sajuza palakaŭ — i Tadevuša Kručkoŭskaha — ciapierašniaha. Pieršy vykazaŭ usialakuju padtrymku supracoŭnikam “Pahoni”. Druhi — poŭnuju abyjakavaść. Maŭlaŭ, baraćba za intaresy biełarusaŭ nie źjaŭlajecca zadačaj polskaj mienšaści.
Kručkoŭski davodziŭ, što jakraz biełarusy jość mienšaściu: “U biełaruskaj śviadomaści Haradzienščyna źjaŭlajecca polskaj”. Maŭlaŭ, aficyjnyja źviestki havorać ab 26% palakaŭ, ale “kožny viedaje, što palakaŭ — bolšaść”. I mienavita tamu, na dumku Kručkoŭskaha, biełaruskija ŭłady “tarmoziać” ekanamičnaje raźvićcio Haradzienščyny, “nie puščajuć” siudy zamiežnaha kapitału. Miž tym, kožny student universytetu, dzie Kručkoŭski vykładaje historyju, viedaje: vinavataja va ŭsim palityka Łukašenki. Ekanamičnaje stanovišča adnolkava kiepskaje va ŭsich abłaściach Biełarusi. Na Haradzienščynie jano navat krychu lepšaje.
Ale vierniemsia da “Pahoni”. Što budzie dalej? Na sajcie hazety praciahvajecca apytańnie, jakoje jakraz tyčycca prahnozu. Na 10 krasavika ŭ im uziali ŭdzieł 57 čałaviek. 33 ź ich miarkujuć, što žurnalisty mohuć apynucca za kratami.
Siarhiej Kraŭcoŭ, Horadnia; Alaksiej Dzikavicki, Varšava
Kamientary