Vyjhrać vajnu ŭ CNN

Vyjhrać vajnu ŭ CNN

Usie, chto maje choć niejkaje dačynieńnie da Palestyny, siońnia napałochanyja i aburanyja. Uvarvańnie izrailcianaŭ, padčas jakoha vykarystoŭvajucca ŭsie mahčymyja srodki, u spałučeńni ź niedarečnymi pratestami Džordža Buša, nahadvaje padziei 1971 i 1982 h. (aŭtar maje na ŭvazie pacyfikacyju sektaru Haza ŭ studzieni 1971 h. i ŭvarvańnie ŭ Livan u 1982 h. — Red.). Ale siońnia ŭsio adbyvajecca našmat bolš prymityŭna — i ŭ maralnym, i ŭ palityčnym sensie. Srodki masavaj infarmacyi (jakija ad pačatku adyhryvali nehatyŭnuju rolu, paviedamlajučy tolki pra palestynskija zamachi, vyrvanyja z kantekstu 35-hadovaj procipraŭnaj akupacyi Palestyny Izrailem) siońnia jašče macniej prapahandujuć izrailski punkt hledžańnia, ZŠA jašče bolš mahutnyja. Siarod pytańniaŭ suśvietnaha značeńnia na pieršym miescy staić baraćba z teraryzmam, a arabski śviet, jak i raniej, padzieleny i dziejničaje chaatyčna.

Usio heta jašče bolš raspaliła Šaronavy čałaviekazabojčyja instynkty. I z hetaha vynikaje, što jon moža narabić jašče bolšaj škody, čym raniej, jašče macniej adčuvajučy biespakaranaść. Adnak usie jahonyja vysiłki i ŭvohule ŭsia dziejnaść siońnia bolš čym kali pad pahrozaj krachu, bo prymityŭnyja akty nianaviści nia mohuć prynieści ni palityčnaha, ni navat vajennaha pośpiechu. Mižnacyjanalnyja kanflikty zanadta składanyja, kab ich možna było vyrašyć pry dapamozie tankaŭ dy samalotaŭ, a vajna suprać biazzbrojnych, kolki b Šaron ni paŭtaraŭ svaje abrydłyja zaklony pra baraćbu z terarazmam, nikoli nie pryniasie tryvałaha palityčnaha vyniku. Palestyncy nie adstupiać. Zrešty, ja peŭny, što Šarona ŭrešcie z pahardaju adkinie ŭłasny narod. U hetaha čałavieka niama nijakaha planu, aproč źniščeńnia Palestyny i ŭsiaho palestynskaha. Navat siońniašnimi svaimi varjackimi dziejańniami suprać Arafata j “teraryzmu” jon adno ŭzdymaje prestyž palestynskaha lidera, adnačasova demanstrujučy svaju aśleplenaść.

Urešcie, Šaron — heta prablema Izrailu. My ž musim rabić usio mahčymaje, kab vytryvać hetyja niečuvanyja vyprabavańni i hetuju złačynnuju vajnu, abvieščanuju suprać nas. Heta naš hałoŭny maralny abaviazak. Kali taki viadomy, šanavany i daśviedčany palityk, jak Źbihnieŭ Bžazinski, adkryta kaža pa amerykanskim telebačańni, što Izrail pavodzić siabie jak bieły režym u PAR časoŭ aparteidu, možna być peŭnym, što jon nie adzin maje taki pohlad i što ŭsio bolš amerykancaŭ hladziać na Izrail nia tolki z rasčaravańniem, ale j niezadavolena — jak na vielmi “kaštoŭnaha” sajuźnika, jaki zahaniaje amerykancaŭ u izalacyju i škodzić reputacyi ZŠA siarod inšych ichnych sajuźnikaŭ, a taksama siarod ułasnych hramadzian.

Toje, što ja chacieŭ by skazać, budzie vielmi ŭryŭkavym, ale maje razvahi ŭjaŭlajuć saboj ścipły plon šmathadovaj dziejnaści na karyść palestynskaha narodu — dziejnaści čałavieka, jaki adnačasova naležyć i da arabskaha śvietu, i da Zachadu. Ja nia viedaju ŭsiaho i nia zdoleju ŭsiaho skazać, ale mahu ŭ hetuju ciažkuju chvilinu prapanavać žmieniu dumak. Usie jany źviazanyja miž saboj.

1. Palestynskaja prablema, z usim, što ź jaje vynikaje, nia jość prablemaj tolki arabskaj ci musulmanskaj; jana aktualnaja dla ŭsich nasielnikaŭ hetaha niespakojnaha j ciesnaha śvietu. I, kab pracavać dla Palestyny, treba ŭličvać hetuju šmatmiernaść dy niaspynna pahłyblać svaje viedy. Dla hetaha nam patrebny adukavanyja, čujnyja i daśviedčanyja lidery, jakija b karystalisia ahulnanarodnaj padtrymkaj. Paŭtarajučy słovy Mandeły pra zmahańnie ŭ PAR, my možam skazać, što palestynskaja prablema źjaŭlajecca adnoj z najbolšych maralnych prablemaŭ sučasnaści. Mienavita tak my pavinny jaje ŭsprymać. Ja nie viadu havorku pra handal, pra ŭzajemadziejańnie pa pryncypie “ty — mnie, ja — tabie”, pra pryvatnuju karjeru. Ja kažu pra spraviadlivaść, dziakujučy jakoj palestyncy zojmuć vysokija maralnyja pazycyi i zdolejuć utrymać ich.

2. Isnujuć roznyja vidy siły; zrazumieła, najpierš u hałavu prychodzić siła zbroi. Toje, što Izrail vajuje z palestyncami, usio toje, što jon robić na praciahu 54 hod, supravadžajecca detalova praličanaj, navukova splanavanaj kampanijaj, jakaja maje na mecie ŭzakonić dziejańni izrailcianaŭ i adnačasova pastavić pa-za zakonam dziejańni palestyncaŭ. Ja maju na ŭvazie nia tolki vajennuju siłu, ale i apracoŭku hramadzkaj dumki, asabliva ŭ ZŠA i Zachodniaj Eŭropie. U vyniku amerykancy dy eŭrapiejcy lohka atajasamlivajuć siabie ź izrailcianami, a da palestyncaŭ staviacca jak da niebiaśpiečnych i podłych vorahaŭ. Paśla skančeńnia “chałodnaj vajny” Eŭropa amal nie adyhryvaje roli, kali kazać pra farmavańnie hramadzkaj dumki, pazycyj i stereatypaŭ. Hałoŭnym polem baraćby (aprača samoj Palestyny) siońnia vystupaje Ameryka. My ž nijak nia možam zrazumieć, jakoje vialikaje značeńnie maje dla nas systematyčnaja, usioachopnaja palityčnaja praca ŭ hetaj krainie, skiravanaja na toje, kab słova “palestyniec” nie atajasamlivałasia ŭ śviadomaści typovaha amerykanca sa słovam “teraryst”. Takaja dziejnaść źjaŭlajecca nieabchodnaj pieradumovaj našaha pośpiechu ŭ baraćbie ź izrailskaj akupacyjaj.

Izrailcianie biespakarana ździekujucca z nas, bo za nami nie staić siła hramadzkaj dumki, zdolnaja pieraškodzić Šaronu ździajśniać vajennyja złačynstvy i pry hetym śćviardžać, byccam jon takim čynam zmahajecca z teraryzmam. Uličvajučy vielizarnuju moc “karcinki” nakštałt toj, jakuju pakazvaje CNN, abałvańvajučy amerykanskaha padatkapłacielščyka, paŭtarajučy jamu sto razoŭ na hadzinu “teraryst-samahubca”, možna nazvać najvialikšaj pamyłkaj adsutnaść u nas hrupy choć by takich ludziej, jak Chanan Ašraŭi, Lejła Šachid, Hasan Chatyb ci Afif Safi, jakija siadzieli b u Vašynhtonie, hatovyja ŭ lubuju chvilinu pajści na CNN ci niejkuju inšuju telekampaniju, kab pradstavić palestynski punkt hledžańnia i prajaśnić sytuacyju. Heta dazvoliła b nam zajmieć vahu, raskazać pra svaju historyju, davieści našu maralnuju racyju i padać palestynskuju pazycyju pazytyŭna. Nam patrebnyja pravadyry, jakija b razumieli, što ŭ epochu elektronnych ŚMI heta sprava pieršastupiennaj važnaści. Toje, što my dasiul nie razumiejem hetaha, źjaŭlajecca adnoj z pryčyn našaj siońniašniaj trahiedyi.

3. Nielha mieć pośpiech u śviecie, dzie panuje adna dziaržava, kali my nia majem naležnych viedaŭ pra hetuju dziaržavu — nia viedajem historyi Ameryki, jejnych instytutaŭ, raznastajnych płyniaŭ, što virujuć u jaje palitycy i kultury, i pierš za ŭsio — kali daskanała nia viedajem jaje movy. Kali našy pramoŭcy i inšyja araby kažuć pra Ameryku niečuvanaje hłupstva, adnačasova spadziejučysia na jaje dapamohu, kali praklinajuć Ameryku, kab u nastupnym skazie prasić u jaje ratunku, i ŭsio heta na žudasnaj anhielskaj, atrymlivajecca takaja sumieś prymityvizmu i niaviedańnia, što prosta płakać chočacca. Ameryka nieadnastajnaja. U nas tam jość siabry i ludzi, što mohuć zrabicca našymi siabrami. My musim kantaktavać u ZŠA z palestynskaj dyjasparaj i inšymi hrupami, nabližanymi da jaje, kab u vypadku patreby mieć mahčymaść mabilizavać ich i vykarystać ichny ŭpłyŭ. Tak rabili paŭdniovaafrykancy, a taksama alžyrcy ŭ Francyi, kali išła baraćba za vyzvaleńnie ich krain. Splanavanyja dziejańni, dyscyplina i kaardynacyja. My ŭsio jašče nia možam ujavić sabie palityku, nie zasnavanuju na admovie ad nasilla. Poruč z hetym, my nie ŭjaŭlajem, kolki my mahli b dasiahnuć, źviartajučysia niepasredna da izrailcianaŭ, jak Afrykanski nacyjanalny kanhres źviartaŭsia da biełych žycharoŭ PAR, — u ramkach palityki adkrytaści i ŭzajemapavahi. Suisnavańnie pavinna być našym adkazam na ahresiŭnuju fanaberyju izrailcianaŭ. Ja kažu nie pra sastupki, a pra vykazvańnie pačućcia salidarnaści, dziakujučy jakomu hanarliŭcy, rasisty i fundamentalisty apynulisia b u izalacyi.

4. Siońniašniaja lutaść Izrailu na akupavanych terytoryjach śviedčyć i pra toje, što našaje hramadztva pa-raniejšamu funkcyjanuje. Jano dziejničaje ŭsie 54 hady, napierakor usim kryŭdam, usim ździekam historyi, niaščaściam i trahiedyjam, jakija my pieražyviom. Ale takija ludzi, jak Šaron, nikoli hetaha nie zrazumiejuć, i ŭ hetym našaja najvažniejšaja pieravaha nad Izrailem. A jany asudžanyja na parazu, niahledziačy na svaju mahutnaść i nialudzkuju zaciataść. My zdoleli ŭźniacca nad svajoj trahiedyjaj i nad histaryčnaj pamiaćciu; izrailcianie nakštałt Šarona hetaha nie zrabili. Šaron pamre jak zabojca arabaŭ i zbankrutavany palityk, jaki prynosiŭ svajmu narodu tolki niespakoj i pačućcio pahrozy. Lider najpierš pavinien pakinuć paśla siabie niešta, na što zmahli b abapiercisia nastupnyja pakaleńni. Šaron, Mafaz i ŭsie, chto spryjaŭ im u hetaj brutalnaj sadysckaj kampanii śmierci, nie pakinuć paśla siabie ničoha, aproč nadmahillaŭ. Nianaviść moža sparadzić tolki nianaviść.

Jak palestyniec, ja liču: my možam skazać, što pakinuli paśla siabie peŭny śvietapohlad, a taksama hramadztva, jakoje pieražyło ŭsie sproby jaho źniščyć. Dziakujučy hetamu pakaleńnie maich i vašych dziaciej zmoža iści napierad, majučy krytyčnaje i racyjanalnaje myśleńnie, adčuvajučy nadzieju i spahadu.

Edvard Said