A chto tam idzie?

A chto tam idzie?

Ad pryvatyzacyi Mahiloŭskaha zavodu štučnaha vałakna patychaje afioraj

U presie prajšła infarmacyja: Mahiloŭski zavod štučnaha vałakna, bujny vytvorca viskoznych vałoknaŭ, poliprapilenavaj i polietylenavaj plonki, moža stać pieršym pradpryjemstvam biełaruskaj naftachimii, jakoje kupić nierasiejski kapitał. Zavodam zacikaviłasia firma “United Technology Corporation” (UTC). Aproč ułasnaj vytvorčaści, jana maje vializnyja suviazi z najbujniejšymi jahonymi trejderami. Dola UTC na suśvietnym rynku viskoznych vałoknaŭ składaje 8%, a sama hetaja firma švajcarskaja — tak pisali hazety. Krynicaju hetych źviestak stała Ministerstva ekanomiki. A jano atrymała ich ad samoj kampanii.

Pryvatyzacyjnaja aktyŭnaść u Mahilovie supała z pryznačeńniem novaha mera — V.Šorykava. Rašeńnie pra vyłučeńnie MZŠV sa składu mahiloŭskaha abjadnańnia “Chimvałakno” pryniaŭ asabista A.Łukašenka padčas svajho vizytu ŭ Mahiloŭ u sakaviku hetaha hodu. Da krasavika baki padrychtavali ramkavy prajekt investycyjnaha pahadnieńnia. Jak ni dziŭna, švajcarcy akazalisia bolš zhavorlivymi, čym jakaja-niebudź “Bałtyka”: u adpaviednaści z prajektam investar vykazaŭ hatoŭnaść i sacyjalnuju sferu padtrymlivać, i pavialičyć kolkaść zaniatych na vytvorčaści.

Pa vytvorčaści štučnych vałoknaŭ i nitak na dušu nasielnictva ŭ siaredzinie 90-ch Biełaruś była na 4-m miescy ŭ śviecie, u paŭtara razu pieravysiŭšy pakaźniki ZŠA i Japonii. My vyrablajem u 500 razoŭ bolš hetaj pradukcyi, čym Rasieja.

Pry hetym MZŠV — stratnaje pradpryjemstva. Pradpryjemstva zavinavaciłasia pad 20 młn. dalaraŭ, i spłacić hetyja daŭhi siońnia niama čym. Sytuacyja ŭskładniajecca štohod. U zavodu niama hrošaj, kab zamianić sastarełaje abstalavańnie i vyrablać kankurentazdolnuju pradukcyju.

Asnoŭnaja pradukcyja zavodu, viskoznyja nitki, tolki na 10% spažyvajecca ŭnutranym rynkam. Rešta idzie na ekspart. Z roznych pryčynaŭ u krainach byłoha Sajuzu rynak dla biełaruskich štučnych nitak adsutničaje.

Sprobu madernizavać vytvorčaść polietylenu zrabili ŭ 1997 h., zakupiŭšy novuju liniju dla vytvorčaści poliprapilenavaj plonki ŭ niamieckaj firmy “Brukner”. Kredyt na zakupku — 24,8 młn. dojčmarak — vydaŭ niamiecki bank “Hiermes”. Mierkavałasia, što z ulikam burnaha raźvićcia charčovaj pramysłovaści prajekt akupicca niedzie za čatyry-piać hadoŭ, a nadalej pradpryjemstva budzie mieć pa 5 młn. dalaraŭ prybytku. Ale pakupnikoŭ na plonku dla pakavańnia charčovych praduktaŭ znajšłosia mała, i prajekt pravaliŭsia. Šmat chto pierakanany, što sapraŭdnaj pryčynaj hetaha stałasia kiepskaja praca markietynhavych słužbaŭ. Za minuły hod nierealizavanymi zastalisia 66% pradukcyi.

Ciapierašnija patreby zavodu ŭ investycyjach na abnaŭleńnie vytvorčaści składajuć minimum 14 młn. dalaraŭ. Ich i prapanavała švajcarskaja firma UTC, jakaja deklaravała taksama hatoŭnaść uziać na siabie pazyki pa kredycie pierad bankam “Hiermes”.

Pra perspektyvy pryvatyzacyi havaryć zarana, bo jašče nieviadoma, jakim budzie jejny mechanizm. Razhladalisia dva varyjanty. Zhodna z adnym, zavod pavinny byli zdać u biazvypłatnuju kancesiju na 7—10 hadoŭ. Druhi šlach bolš tradycyjny — akcyjanavańnie i prodaž kantrolnaha pakietu akcyj. Adnak abodva varyjanty paviśli ŭ pavietry. Urad prapanuje UTC ciaham 3—5 hadoŭ układać srodki ŭ pradpryjemstva, sadziejničać prodažu jahonaj pradukcyi i tolki potym viarnucca da temy ŭłasnaści.

Zatoje vyjaŭlajucca inšyja — prosta tajamničyja rečy. Aŭtary hetych radkoŭ pasprabavali adšukać internet-sajt kampanii, jakaja nibyta “kantraluje 8% suśvietnaha rynku”. Takoha nie akazałasia. Tady my pasprabavali adšukać hetuju švajcarskuju firmu ŭ biznes-katalohach hetaje krainy. U dastupnych praź Internet nie adšukali. Niama jaje i ŭ telefonnych daviednikach Švajcaryi.

Pradstaŭniki firmy UTC ad kantaktaŭ z žurnalistami “NN” admovilisia. Ale pryznali, što sajtu kampanii ŭ Internecie sapraŭdy niama. Na samim MZŠV žurnalistaŭ prosta pałochajucca.

Daradca prezydenta kancernu “Biełnaftachim” pa suviaziach z hramadzkaściu Viktar Azaraŭ paviedamiŭ, što ŭ kancernie źviestki pra kampaniju majuć, ale pa prośbie kampanii infarmacyi nie dajuć u presu.

Supracoŭniki MZŠV, jakija nia chočuć, kab ich imiony nazyvalisia, paviedamili nam: na zavodzie chodziać čutki, što firma na samoj spravie nie švajcarskaja, a ŭkrainska-švajcarskaja. Kali tak, dyk było b jasna, čamu my tak i nie znajšli jaje śladoŭ u Švajcaryi. “Heta tak?” — spytalisia my V.Azarava. Nie, — adkazaŭ jon. — U kampanii UTC jość akcyi na adnym z pradpryjemstvaŭ Ukrainy, adsiul, mahčyma, i čutki.

Što ž za sakretnaja takaja transnacyjanalnaja karparacyja, jakaja zajmajecca “vytvorčaściu i realizacyjaj viskoznych nitak”? Što chavajecca za ŭsim hetym?

Na pradpryjemstva idzie ŭkrainski, a nie zachodni kapitał? Za kampanijaj UTC staić niejki rasiejski dzierypaska? Ci my majem spravu prosta ź vialikim krucialstvom? Čamu dziaržaŭnyja struktury raspaŭsiudžvajuć infarmacyju pra kampaniju, jakaja, miakka kažučy, nie da kanca adpaviadaje rečaisnaści? Prosta nieprafesijnaść? Ci naŭmysnaje žadańnie stvaryć vyhlad, što da nas idzie nia tolki rasiejski, ale i zachodni kapitał?

Miascovyja mahiloŭskija hazety napisali pra plany pieratvareńniaŭ na pradpryjemstvie nia bolš, čym centralnyja. Tym časam pa Mahilovie paŭzuć čutki pra advarotnaje — što pradpryjemstva čakajuć vialikija, da traciny rabotnikaŭ, skaračeńni. A maŭčańnie hazetaŭ žurnalisty niedziaržaŭnych vydańniaŭ tłumačać pa-svojmu: u horadzie chodziać čutki, što ŭ kantroli nad zbytam pradukcyi “Chimvałakna” zacikaŭlenyja čačenskija kryminalnyja struktury. I im, maŭlaŭ, była b niedaspadoby źmiena ciapierašniaha stanovišča. Tamu redaktary ličać za lepšaje nijak nie reahavać na padziei. Nie tamu, što niechta źviazany z čačencami. Prosta miascovyja žurnalisty dobra navučylisia zusim nie zakranać temaŭ, “na jakich možna narvacca nie na tych”.

Niehałosnaja, niezrazumiełaja pryvatyzacyja, vyviedzienaja z-pad hramadzkaha kantrolu, abiacaje nam jašče niamała padobnych siurpryzaŭ.

Siarhiej Ivanoŭski, Mikoła Buhaj

Zavod štučnaha vałakna pačaŭ pracavać u 1930 h. jak šaŭkovaja fabryka i nabyŭ svaju ciapierašniuju specyjalizacyju paśla vajny. Zavod, jaki nasiŭ tady imia Kujbyšava, staŭ asnovaj haradzkoj infrastruktury Mahilova. Paśla vajny adnaŭleńnie razburanaha horadu pačałosia mienavita ź jaho.

U 1950—70-ja pradpryjemstva było pieraprafilavanaje na vytvorčaść viskoznaha tekstylu dy polietylenu. Zavod uvajšoŭ u skład samaha bujnoha ŭ vobłaści abjadnańnia “Chimvałakno”.

Niezadavolenyja hetym hihantam, asnovaj abłasnoha biudžetu, byli chiba ekolahi, bo z-za vykidaŭ zavodam u pavietra sieravadarodu i sieravuhlarodu Mahiloŭ staŭ samym niezdarovym horadam Biełarusi. Ale “Chimvałaknom” hanarylisia: treci pa vieličyni zavod takoha kštałtu ŭ Eŭropie. Navat siońnia, paśla skaračeńniaŭ 90-ch, tam pracuje 20 tys. čałaviek.

Peŭnaść skončyłasia na pačatku 90-ch. “Raptam” vyśvietliłasia, što postsavieckija krainy addajuć pieravahu tańniejšaj i bolš tryvałaj štučnaj “ploncy dla sasisak” zachodniaj vytvorčaści. Na zavodzie skaračali ab‘iomy vytvorčaści, zvolnili paŭtary tysiačy pracaŭnikoŭ — i ŭsio ž hod za hodam kančaŭsia miljonnymi stratami.