Гісторыя1111

На дне палескага Князь-возера адшукалі замак «Венецыя» — капрыз Радзівіла

У сярэдзіне XVIII стагоддзя Геранім Фларыян Радзівіл вырашыў пабудаваць на возеры замак і размясціць вакол яго сапраўдны флот. Летась падводныя археолагі адшукалі рэшткі гэтай мураванай рэзідэнцыі і драўляных збудаванняў, пацвердзіўшы, што капрыз магната не быў гістарычным анекдотам.

Геранім Фларыян Радзівіл і яго «Князьмор». Калаж: «Наша Ніва»

Пра гэта паведамляецца ў тэзісах дакладаў на Міжнароднай навукова-практычнай канферэнцыі па выніках археалагічных даследаванняў у 2025 годзе, што распачала працу ў Нясвіжы.

Паводле вынікаў даследаванняў, праведзеных у 2025 годзе дайвінг-цэнтрам «Марскі Пегас» і Інстытутам гісторыі пад кіраўніцтвам Андрэя Ліхачова, на дне возера Чырвонае ў Жыткавіцкім раёне Гомельскай вобласці, якое гістарычна насіла назву Жыд-возера (а сам горад даўней называўся Жыдкавічы), выяўлена падводнае ўзвышша дыяметрам 30—35 метраў.

Князь-возера са спадарожнікавага здымка. Фота: Wikimedia Commons

Там заўважылі прамавугольныя драўляныя канструкцыі і асобныя бярвенні. Вада таксама захавала кераміку і фрагменты буйнафарматнай чырвонай цэглы з прымешкамі буйной дрэсвы і шамоту. Каб вызначыць узрост аб'екта, навукоўцы паднялі на паверхню частку бервяна. На яго тарцы захаваўся складаны тэхналагічны вузел — замок «на шыпах», адзін з якіх меў выгляд літары «Г». Спецыялісты адзначаюць, што такі спосаб рубкі вядомы з XVI стагоддзя і фіксуецца ў першую чаргу ў гаспадарчых пабудовах. Праведзены дэндрахраналагічны аналіз пацвердзіў, што дрэва належыць да XVIII стагоддзя.

Гэтая дата выводзіць даследчыкаў на фігуру Гераніма Фларыяна Радзівіла. Уладальнік велізарных маёнткаў утрымліваў прыватнае войска з шасці тысяч чалавек, супастаўнае па колькасці з арміяй усяго Вялікага Княства Літоўскага. Князь таксама быў вядомы вялікай прагай да мастацтва: ён заснаваў тэатры ў Слуцку і Белай, стварыў першую ў Рэчы Паспалітай балетную школу, збіраў карцінную галерэю і вялікую бібліятэку.

Князь-возера, сёння — Чырвонае

У 1756 годзе амбіцыі магната выйшлі на новы ўзровень. Ён уласным загадам перайменаваў Жыд-возера ў гучнае «Князьмор». На востраве пачалося ўзвядзенне мураванага замка, якому Радзівіл даў назву «Венецыя». Згодна з дакументальнымі сведчаннямі, план прадугледжваў стварэнне на возеры паўнавартаснага флоту з артылерыяй. Сённяшнія падводныя знаходкі буйнафарматнай цэглы даказваюць, што радзівілаўскі капрыз сапраўды пачаў рэалізоўвацца.

Але час унёс свае карэктывы ў маштабныя планы. У 1760 годзе саракапяцігадовы Геранім Фларыян памёр, не пакінуўшы нашчадкаў ні ў адным са сваіх трох шлюбаў. Усе ўладанні перайшлі да яго брата Міхала Казіміра Радзівіла Рыбанькі, якому ваенны флот пасярод Палесся быў зусім не патрэбны.

Назва «Князьмор», відаць, трансфармавалася ў Князь-возера (якое ў 1931 годзе савецкія ўлады перайменавалі ў Чырвонае Палессе), а ад недабудаванай «Венецыі» застаўся толькі пагорак на дне возера. 

«Наша Нiва» — бастыён беларушчыны

ПАДТРЫМАЦЬ

Каментары11

  • Барадзед
    01.05.2026
    Назвали бы сына Флорианом?
  • Барадзед
    01.05.2026
    Ну, это трагедия белорусских земель - времена проходят, а самодуры появляются все новые. Сейчас один такой строит библиотеки и музеи в честь себя любимого непонятной архитектурной формы, которые никто не посещает. Подобные "исторические личности-самодуры" позорят эту страну.
  • .
    01.05.2026
    Барадзед, нармальнае імя, Фларыяна Чарнышэвіча хаця б успомні, гэта лепш чым Цімур які

Цяпер чытаюць

Крымскі мост зруйнаваны ўдарам украінскіх ракет

Усе навіны →
Усе навіны

Па Мазыры панесліся чуткі пра маньяка і серыйныя забойствы. А што напраўду?

18‑гадовы аргенцінскі футбаліст памёр пасля прылёту мяча ў галаву1

Урсула фон дэр Ляен прывяла Беларусь як прыклад, да чаго прыводзіць адмова ад еўраінтэграцыі21

Беёнсэ стала першай артысткай, якую намінавалі на «Грэмі» 100 разоў1

Расійскі хакеіст, які амаль усю кар'еру гуляў у Беларусі, пайшоў заваёўваць Украіну і загінуў1

30‑гадовы блогер Максім Пушкін зрабіў другую перасадку валасоў. Колькі заплаціў?16

Зніклага расійскага Z-ваенкара Раманава маглі абвінаваціць у дзяржздрадзе5

Па справе абразы доктаркай жанчыны з інваліднасцю на яе працы праводзяць праверку6

Жанчына набыла цукеркі «Бутэлечкі», у якіх усярэдзіне не было лікёру. Чаму так?5

больш чытаных навін
больш лайканых навін

Крымскі мост зруйнаваны ўдарам украінскіх ракет40

Крымскі мост зруйнаваны ўдарам украінскіх ракет

Галоўнае
Усе навіны →

Заўвага:

 

 

 

 

Закрыць Паведаміць