Andrej Skicioŭ – mastak z 34-hadovym stažam, asoba niepubličnaja, jon časta nazyvaje siabie «viaskovym chłopcam».
Jamu było 7 hadoŭ, kali ciahnik pryvioz Andreja z baćkami z Navasibirska ŭ Biełaruś. Andrej staleŭ u Smarhoni, dzie razam ź inšymi dziećmi padryvaŭ karbid i maryŭ stać mastakom. Pajšoŭ u lalačny teatr (mastackaj škoły ŭ horadzie nie było), ale tolki dla taho, kab malavać tam dekaracyi.
Adnojčy, kali Andrej vučyŭsia ŭ piatym kłasie, u Smarhoń pryjechali «dziŭnyja dziadźki» i zabrali chłopca ŭ Minsk. Tak jon trapiŭ u Parnat (Himnazija-kaledž mastactvaŭ imia Achremčyka), jaki całkam źmianiŭ jaho žyćcio.
«Naša Niva»: Vy naradzilisia ŭ Rasii, ale siońnia vy čałaviek biełaruskamoŭny, jak prajšli hety šlach?
Andrej Skicioŭ:
Va ŭsim vinavaty Henik Łojka. Jon prychodziŭ da nas u Parnat, źbiraŭ usich achvočych i my śpiavali, niešta rabili, tak i ŭciahnuŭsia. U 11 kłasie kaledža była tałaka i my ŭsie razam chadzili na jaje ŭ Trajeckaje pradmieście. U 1986 nas tam pabili.U hety dzień Alaksiej Maračkin sa svaimi adnadumcami rabili «vystavu adnaho dnia», płanavałasia šmat imprez. Mianty viedali, što takoje adbudziecca i zaprasili afhancaŭ, schłusiŭšy, što projdzie schodka fašystaŭ z nahody dnia naradžeńnia Hitlera. Nu i pryjšło čałaviek 15 hetych afhancaŭ, a nas było 4 chłopcy i 10 dziaŭčat. Mnie kryŭdna za hetych afhancaŭ, bo kali historyju raskazvaje Maračkin, to składvajecca ŭražańnie, nibyta heta natoŭp źviaroŭ, choć heta daloka nie tak, pieravažna tam byli narmalnyja ludzi. Čaho ja nie mahu skazać pra miantoŭ, jakija stajali paŭsiul i ničoha nie rabili, choć bačyli, što dziaciej bjuć.
«NN»: Ciažka być mastakom u Biełarusi?
AS:
Kali ŭ Biełarusi žyć tolki mastactvam, dyk dakładna pamreš z hoładu.Tyja, chto žyvie mastactvam, toj pradajecca dzieści za miažoj. U ludziej niama hrošaj na karciny, a ŭ kaho hrošy jość, – dyk tym karciny i niepatrebnyja. Mnie adzin znajomy raskazaŭ dyjałoh niejkaha čałavieka z mastakom: «Kolki tvaja karcina kaštuje?» «600 dalaraŭ», – adkazvaje mastak. «Jak karcina moža kaštavać 600, kali ja za 400 dyvan nabyvaju? Dyvan vialiki, a karcina maleńkaja».
«NN»: A dzie jašče pracujecie, čym zajmajeciesia?
AS: Ja vykładaju ŭ Instytucie sučasnych viedaŭ malunak i žyvapis. Imknusia danieści svaim studentam, što być biełaruskim mastakom - heta kruta i ŭsie pavinny nam zajzdrościć. Knihi vielmi lublu i imknusia šmat čytać.
«NN»: Vy asoba niepubličnaja.
AS: Tak,
nie baču ŭ publičnaści ničoha dobraha, a tym bolš taho, što mahło paŭpłyvać na pracy. Publičnaść nieabchodna dla taho, kab mieć hrošy.
«NN»: 4 krasavika ŭ halerei «Ŭ» adkryłasia Vaša vystava. U čym jaje kancepcyja?
AS: Mnie prapanavali nazvu «Ścipłaja pryhažość Biełarusi» i hetaja nazva vielmi adpaviadaje kancepcyi. Zvyčajnyja pracy, u jakich ja pakazvaju ŭłasnaje bačańnie Biełarusi. Što baču, toje i maluju. Biez uskładnieńniaŭ. Pa maich pracach bačna, što ja žyvu ŭ vioscy, jezdžu na pracu ŭ Minsk i pracuju sa studentami. Usie siužety byli złoŭleny ŭ darozie.
Hieroi prac Skiciova – zvyčajnyja ludzi i padziei, jakija supravadžajuć našaje žyćcio. U ich niama hipierbalizacyi vobrazaŭ. Jaho pracy padobnyja da starych fota, jakim brakuje koleraŭ, a kampazicyja nahadvaje amatarski repartažny zdymak ci vypadkovaje fota.
«NN»: Vy bačycie Biełaruś šeraj i zmročnaj?
AS: Časta čuju mierkavańnie, što ŭ maich pracach usio zmročna. Ale ja nie baču ŭ hetym zmročnaści. Mnie niekali spadabałasia mierkavańnie majoj znajomaj, jakaja skazała, što na maich pracach kraina bačycca, jak zona. Pracy vyklikajuć pačućcio zaściarohi i chvalavańnia. Ale pry hetym zona zacikaŭlivaje, chočacca pajści i zazirnuć za kut. Asnoŭny mesedž, što kraina naša sapraŭdy cikavaja, niahledziačy na kolery.
«NN»: A sami biełarusy čamu paŭstajuć u takich niajarkich vobrazach?
AS: Nu a vy pahladzicie na ludziej. Jany mienavita takija. Dla mianie było vielmi cikavym nazirać adroźnieńni biełarusaŭ ad emacyjnych i haračych małdavan, jakija kryčać, pasyłajuć adzin adnaho, a praz paru chvilin abdymajucca i siabrujuć.
Biełarusy i kryčać asabliva nie mohuć. Kali biełarus zakryčaŭ, to dakładna zabje. Prosta tak my nie kryčym.
«NN»: Dzie možna pabačyć stvoranuju Vami Biełaruś, akramia peŭnych vystaŭ?
AS: Ja mała dzie vystaŭlajusia. U Nacyjanalnym mastackim muziei pakul nie vystaŭlaŭsia, bo skazali, što nie zasłužany, nie narodny i nie «miortvy».
«NN»: Ci možna ŭ našych realijach mastactva zastavacca pa-za palitykaj?
AS: U nas usio strašna palityzavana. Što my možaš pačuć pra mastakoŭ na radyjo «Svaboda»? Akramia, viadoma ž, Maračkina i Puškina, jakija robiać sa svajho mastactva palityčny pasył. Ničoha nie pačuješ. Ty niecikavy, kali nie pasiadzieŭ niekalki sutak.
«NN»: A što ŭvohule cikava biełaruskim mastakam?
AS: Nu voś, naprykład, prachodzić vystava «1000-hodździe Litvy», i ŭsie pracy – heta partrety dziejačoŭ minuŭščyny i vyjavy ruinaŭ zamkaŭ i kaściołaŭ. Nu, chłopcy, vy što, heta niejki tryłabit pad škłom. Zrazumieła, što heta istotna. Pryhoža i kłasna. Ale hetaha ŭžo niama. I hetym mastakam niecikava sučasnaja Biełaruś, ni ja, ni ty, ni ludzi navokał.
«NN»: Jakoj Biełaruś pradstaje u Vašych vačach?
AS:
Biełaruś pryhožaja kraina, praŭda chvoraja na hałavu, treba jaje lačyć.Ja maju na ŭvazie hałavu kožnaha z nas. Šmat chto nie pavažaje krainu i kaža, što ŭ nas usio kiepska, sumna i śmiešna. Ludzi śmiajucca ź Biełarusi. Treba zakanadaŭča zabaranić kazać pra krainu kiepska. Moładź, pačuŭšy słova «biełaruskaje», pačynaje rahatać. Kali vylekujem svaju hałavu, tady i kultura ačuniaje.
Ciapier čytajuć
«Adhuknuŭsia na 95% abjaŭ — i ŭsie admovili». Rasijaninu nie chočuć zdavać kvateru ŭ Hrodnie8
Kamientary