Miesiac Biełarusi

U lipieni ŭ čeckim horadzie Brno prachodziŭ festyval aŭtarskaha čytańnia, hanarovym hościem jakoha sioleta była Biełaruś. Heta samy vialiki litaraturny festyval u Čechii. Na praciahu miesiaca kožny viečar u pamiaškańni adnaho z samych papularnych u Brno teatraŭ «Husa na provazku» («Huś na kanacie») vystupali českija i biełaruskija aŭtary z čytańniem svaich tvoraŭ. Na praciahu miesiaca nad teatram łunaŭ biełaruski nacyjanalny ściah.

Festyval isnuje ŭžo vosiem hadoŭ. Minuły hod u jakaści hanarovaha hościa arhanizatary zaprasili piśmieńnikaŭ z Berlinu. Dyk voś paśla vystupu hledačy havaryli mnie — a mnie paščaściła pryniać udzieł u festyvali, — što biełaruskija litaratary sioleta svaimi tvorami zrabili bolšaje ŭražańnie, čym niamieckija letaś.

A na mianie — jak, dumaju, i na astatnich biełaruskich udzielnikaŭ — najbolšaje ŭražańnie zrabili hledačy — jany ž čytačy. Štoviečar na praciahu miesiaca na vystupy biełaruskich aŭtaraŭ u Brno źbirałasia pa 20—70 čałaviek. Ci była b takoj samaj «jaŭka» biełaruskich čytačoŭ u Miensku, jaki bolšy za Brno razy ŭ čatyry, na vystupy českich aŭtaraŭ? A kolki ludziej prychodziła b na vystupy biełaruskich aŭtaraŭ u stalicy Biełarusi? U Brno štoviečar pasłuchać «tuziemskich» litarataraŭ prychodziła čałaviek pad 200…

Sympatyčnyja maładyja pary, dziaŭčaty studenckaha vyhladu, viadomaja žurnalistka, viadomy teatralny dziajač, hramadzki aktyvist — prychilnik aŭtanomii Maravii, ludzi zadumienna‑filazofskaha vyhladu siaredniaha vieku — takoj była aŭdytoryja padčas majho vystupu. A jak vydatna jany słuchali! Čas ad času pahladajučy ŭ zalu, ja prosta radavałasia: vočy, prykavanyja da ekranu, na jakim synchronna z čytańniem išoŭ pierakład na českuju, cišynia — mucha nie pralacić niezaŭvažna; było vidać, što ludziam sa¬praŭdy cikavy hety tekst, što ich zachaplaje historyja, jakaja raskazvajecca…

Miarkujučy pa sardečnaj abstanoŭcy, pa cikavych pytańniach, pa tym, jak paśla vystupu hledačy padychodzili za aŭtohrafami i prosta dziela taho, kab padziakavać, — toje, što jany šukali, jany ŭsio ž taki znajšli.

Maja siabroŭka Maryja Vajciašonak niejak prypiačatała: «Kali ŭ ciabie jość chacia b adzin čytač — ty piśmieńnik». Cikavyja i zacikaŭlenyja, dobrazyčlivyja českija čytačy dapamahli adčuć siabie piśmieńnikami tryccaci biełaruskim litarataram — kamu, moža, u tysiačny, a kamu i ŭ pieršy raz…

Chaciełasia b padziakavać arhanizataram hetaha festyvalu — ahienctvu i vydaviectvu «Vietrne młyny» ŭ asobach Pietra Minaržyka, Paŭła Ržeharžyka i Lubamira Suvy i, kaniečnie, Siarhieju Smatryčenku, na jakoha loh ciažar arhanizacyi biełaruskaj častki festyvalu. Ciažar niemały: za festyvalny miesiac spadar Siarhiej, padałosia, navat zaŭvažna schudnieŭ. Tym nia mienš, jaho praca była na vyšyni: jon — asnoŭnaje — razam ź inšymi jakasna pierakłaŭ na českuju vialikija kavałki z tvoraŭ, jon sustrakaŭ, raźmiaščaŭ u akuratnaj i stylovaj dvuchpaviarchovaj kvatery (jakaja sama pa sabie mahła słužyć krynicaj natchnieńnia dziakujučy svajoj aŭry — bielenyja zvody, ciomnyja draŭlanyja belki, vintavyja schody, suchaćviety i plecienyja staraśvieckija skryni sa skuranymi bocikami), supravadžaŭ i pravadžaŭ biełaruskich haściej…

Nia viedaju, ci zadavolenyja arhanizatary festyvalu jaho vynikami. Ale, peŭnaja, dla biellitaratury niejki plon jon daść. Bo, kaniečnie, chacia nijaki festyval nie dapamoža pisać lepš, čym ty pišaš, ale niejkaje novaje ŭražańnie — ad polskich dzietak, jakija mašuć ciahniku, da złamanych damskich abcasikaŭ, jakimi poŭniacca ščalubiny brukoŭki na Karłavym moście, — peŭna, praraście niečakanymi i nieviadomymi kvietkami ŭ novych tekstach.

I, u lubym vypadku, materyjały festyvalu buduć na praciahu hodu dastupnyja ŭ internecie pa adrasie www.autorskecteni.cz.

Natałka Babiina

***

1—31 lipienia ŭ horadzie Brno prajšoŭ «Miesiac aŭtarskaha čytańnia», najbujniejšy litaraturny fest u Čechii. Štodnia na scenie słavutaha teatru «Husa na provbzku» prachodziła sustreča z adnym biełaruskim hościem i adnym českim. Za miesiac svaju tvorčaść pradstavili 30 biełaruskich piśmieńnikaŭ. Siarod ich byli Ŭładzimier Arłoŭ, Aleś Razanaŭ, Uładzimier Niaklajeŭ, Natałka Babina, Piatro Vasiučenka, Barys Piatrovič, Andrej Chadanovič, Alhierd Bacharevič. Brali ŭdzieł aŭtary ź Biełastoččyny Nadzieja Artymovič, Mira Łukša, praskija biełarusy Maks Ščur, Alaksandar Łukašuk, Jan Maksimiuk. Śpiavali Lavon Volski dy Viktar Šałkievič. Viečaryny tranślavalisia ŭ režymie on‑łajn. Fest staŭ pieršaj až takoj bujnoj prezentacyjaj sučasnaj biełaruskaj litaratury ŭ Eŭropie.

• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0