«Vučoba ŭ Polščy — nie cukar»
Dasłaŭ čytač Maksim Sahanovič, jaki ciapier vučycca tam.
Hruntujučysia na ŭłasnym dośviedzie, zaklikaju biełarusaŭ, jakija chočuć atrymać vyšejšuju adukacyju ŭ Polščy, paźbiahać polskich dziaržaŭnych univiersitetaŭ. Asabliva heta datyčyć humanitarnych navuk. Kaniečnie, heta maja asabistaja, subjektyŭnaja dumka. Ale spadziajusia, što jana budzie karysnaj dla budučych studentaŭ ź Biełarusi, jakija płanujuć pravieści studenckija hady ŭ Polščy.
Dzie vučycca lepš?Na maju dumku, dla biełarusaŭ najlepš vučycca ŭ Varšavie. Urocłaŭ – taksama fajny horad dla studenta. Ale prablema takaja, što jon znachodzicca ŭ Zachodniaj Polščy i da jaho ź Biełarusi daŭžej dajazdžać. Toje samaje datyčyć Hdańska, Krakava i Paznani.
Lepš za ŭsio pastupać vučycca ŭ polskija pryvatnyja vyšejšyja škoły, jakija aryjentavanyja na adukacyju inšaziemnych studentaŭ. U Varšavie heta Vučelnia Łazarskaha i Akademija Kaźminskaha.Ale jany dosyć darahija. U tym ža Lublinie, bližej biełaruskaj miažy, možna znajści pryvatnyja vyšejšyja škoły tańniejšyja ŭ dva razy. Tolki tut taki niuans, što ŭ Varšavie student moža vučycca i dobra padzarablać – vialiki horad, vialiki popyt. A ŭ Lublinie dobra apłačvanaj pracy dla studentaŭ niama.
Žyćcio ŭ Polščy taksama kaštuje.Kali hatavać samomu i jeści paŭnvarta, na pradukty budziecie tracić kala 10 dalaraŭ u dzień.
U studenckim internacie lepiej nie žyć.Za tyja samyja hrošy možna źniać pakoj u pryvatnaj kvatery. Ale tut jość svoj niuans. Kab atrymać dazvoł na pobyt u Polščy, patrebna časovaja prapiska. U internacie jaje robiać biez pytańniaŭ, a voś z haspadarom pryvatnaj kvatery treba damaŭlacca. Nie ŭsie haspadary kvater žadajuć rabić navat časovuju prapisku dla najmalnikaŭ.
Uvohule, palaki vielmi dobra staviacca da biełarusaŭ.Hałoŭnaje -- zaŭsiody tłumačyć, što biełarusy – heta nie biełyja ruskija, a byłyja hramadzianie Vialikaha Kniastva Litoŭskaha, kanceptualna histaryčnyja litviny. Što biełaruskaja mova – asobnaja. Tady ŭsie pytańni ŭ palakaŭ adpadajuć.
U polskich dziaržaŭnych univiersitetach jość sens vučycca, tolki kali polski ŭrad apłačvaje vučobu i pražyvańnie. Za svaje ŭłasnyja hrošy lepš vučycca ŭ polskich pryvatnych univiersitetach.
Pačnu z taho, što Polšča taksama była niekali kamunistyčnaj krainaj. Paśla źviaržeńnia ŭ Polščy kamunizmu paŭnavartasnaja lustracyja nie była praviedziena, i bolšaść prakamunistyčnych vykładčykaŭ zachavali svaje pasady ŭ polskich dziaržaŭnych univiersitetach. Jany adaptavalisia da novych umoŭ isnavańnia i siońnia navat ciažka ujavić, što mnohija ź ich raniej byli ideołahami kamunizmu-leninizmu. Chacia ž rytoryka źmianiłasia, ale kamunistyčny typ śvietapohladu ŭ ich zastaŭsia. Tamu słuchajučy lekcyj takich vykładčykaŭ, ciažka paźbiehnuć upłyvu na svaju śviadomaść «demanaŭ minułaha».
Heta sumna, ale ŭ polskich dziaržaŭnych univiersitetach možna sustreć ślady ideałohii «zachodnierusizmu».Rasijskija kamunisty źniščyli polskuju impierskuju ideałohiju, ale naviazali palakam svaju. Tamu vykładańnie historyi ŭ niekatorych polskich dziaržaŭnych univiersitetach mała čym roźnicca ad vykładańnia historyi ŭ Biełarusi. Asabliva heta datyčyć biełaruskaj tematyki.
Kali nie brać ideałahičnyja momanty, treba adznačyć, što košt navučańnia dla inšaziemcaŭ u polskich dziaržaŭnych univiersitetach u dva razy bolšy, čym u siaredniestatystyčnym pryvatnym univiersitecie. Chacia jość dosyć darahija pryvatnyja ŭniviersitety, dla novaj polskaj elity.
Kažučy ab cenach, zaznaču, što polskija pryvatnyja ŭniviersitety sapraŭdy kłapociacca ab inšaziemnych studentach, u toj čas, kali na polskich dziaržaŭnych univiersitetach da inšaziemcaŭ staviacca zusim abyjakava.Navat hrošy, jakija płaciš, ničoha nie značać, bo pracaŭniki polskich dziaržaŭnych univiersitetaŭ z hetych hrošaj mała što atrymlivajuć. U toj ža čas u pryvatnych univiersitetach inšaziemny student amal zaŭsiody maje niańku, jakaja jamu dapamahaje ŭ štodzionnych spravach. A, bieručy pad uvahu ŭzrovień polskaj biurakratyi, kłopatu ŭ inšaziemca ŭ Polščy zaŭsiody šmat. Karaciej, vučoba ŭ Polščy — nie cukar.
Inšaziemny student u Polščy kožny hod zmušany ciahacca pa roznych kantorkach, kab atrymać dazvoł na pražyvańnie ŭ Polščy na nastupny navučalny hod.Uzrovień polskaj biurakratyi va ŭsich śfierach žyćcia prosta dzičenny! U hetym płanie paśla źviaržeńnia kamunizmu mała što źmianiłasia.
Čym adroźnivajecca polskaja vyšejšaja škoła ad univiersiteta? Farmalna, kolkaściu prafiesaraŭ, jakija tam vykładajuć. Ale realna amal nijakaj roźnicy miž vyšejšaj škołaj i ŭniviersitetam niama. Toj samy ŭzrovień adukacyi. Jość słabyja vyšejšyja škoły, ale jość i słabyja ŭniviery. Časta ŭ pryvatnych vyšejšych škołach i dziaržaŭnych univiersitetach vykładajuć tyja samyja ludzi. Adnak z razmovaŭ ź siabrami mahu zrabić vysnovu, što dola charyzmatyčnych i cikavych vykładčykaŭ u pryvatnych vyšejšych škołach bolšaja, čym u dziaržaŭnych univiersitetach.
Možna praciahvać pisać, ale chaciełasia b pačuć mierkavańni na apisanuju ŭ artykule temu ad inšych čytačoŭ «Našaj Nivy», jaki vučylisia albo vučacca ciapier u Polščy.
Dziakuj za ŭvahu! =)
Kamientary