U Horadni baćki damahlisia, kab ich dzieci navučalisia pa-biełarusku
Haradziency Śviatłana Astroŭskaja i Mikita Kuźminič praciahnuć adukacyju ŭ piataj klasie himnazii № 10 pa-biełarusku. Niahledziačy na zakryćcio biełaruskamoŭnych klasaŭ u inšych haradach krainy, u Horadni haradzkoje načalstva nie piarečyć navučańniu pa-biełarusku, kali jość dziela hetaha achvotnyja.
Śviatłana Astroŭskaja skončyła čatyry klasy pačatkovaj škoły pa-biełarusku. Usie pradmiety, akramia fizkultury, śpievaŭ i malavańnia, vyvučała adna ŭ klasie. Paśla pastupleńnia ŭ himnaziju baćki napisali zajavu na navučańnie na biełaruskaj movie.
Mikita Kuźminič navučaŭsia ŭ pačatkovaj škole pa-rasiejsku, bo baćkam nie ŭdałosia adrazu damahčysia navučańnia pa-biełarusku. Jak pastupiŭ u himnaziju, baćki taksama napisali zajavu na navučańnie na biełaruskaj movie.
U adździele adukacyi baćki vučniaŭ damovilisia, što Mikita i Śviatłana buduć vučycca ŭ adnoj klasie, ale ŭsie pradmiety, akramia malavańnia, śpievaŭ i fizkultury, buduć prachodzić asobna pavodle admysłovaj prahramy.
Adnak u pieršy ž dzień zaniatkaŭ ich čakała niespadziavanka: dziaciej raźmierkavali ŭ roznyja klasy, i ni pra jakaje navučańnie pa-biełarusku havorki nie było.
Baćka Śviatłany — Aleś Astroŭski: «Spačatku dyrektarka škoły Zinčuk Alena Andrejeŭna kateharyčna nie žadała hetaha. Dumaju, što heta było źviazana z tym, što joj nie chaciełasia pierahladać navučalnyja plany. Ale ja, majučy ŭžo dośvied u hetaj spravie, pakolki 1 vieraśnia nie atrymaŭ paćvierdžańnia, što navučańnie budzie pa-biełarusku, nie pavioŭ dačku ŭ škołu. Potym 2 vieraśnia — taksama nie pavioŭ. Nu, a ŭčora ŭviečary jana sama patelefanavała i paćvierdziła, što dačka budzie navučacca pa-biełarusku».
Ihar Kuźminič, baćka Mikity, kaža: administracyja himnazii sprabavała pierakanać ich, što biełaruskuju movu dzieci i tak dobra viedajuć, pieramahajuć na alimpijadach, i, maŭlaŭ, nia varta im vučycca asobna ad inšych dziaciej. Razmovy z administracyjaj himnazii, pavodle jaho, nia vyjšła:
«Adrazu, kali daviedalisia, što dzieci ŭ roznych klasach, pajšli ŭ adździeł navučańnia harvykankamu. Kiraŭnik adździełu adukacyi vielmi prychilna pastaviŭsia da našych patrabavańniaŭ i paabiacaŭ, što navučańnie dla našych dziaciej u himnazii budzie vieścisia pa-biełarusku».
Aleś Astroŭski kaža, što jašče ŭviesnu, kali jany prychodzili damaŭlacca ŭ adździeł adukacyi, to adrazu pajšli na kampramis, što asobnaj biełaruskaj klasy, kali nia budzie zajaŭ ad baćkoŭ, patrabavać nia buduć, a zadavolacca tym, kab ich dzieci asnoŭnyja pradmiety vyvučali pavodle admysłovaj prahramy na biełaruskaj movie.
Ihar Kuźminič pierakanany, što ŭ lubym biełaruskim horadzie ci miastečku, kali baćki zachočuć, kab ich dzieci navučalisia pa-biełarusku, to zmohuć hetaha damahčysia i nijakaja administracyja škoły ci niechta inšy nia zdoleje im heta zabaranić. Hałoŭnaje, pavodle jaho, — žadańnie i nastojlivaść:
«Škoła pavinna dziejničać u intaresach dziciaci, jana pavinna zabiaśpiečyć intaresy dziciaci tak, jak moža. Zrazumieła, što heta składana, ale heta nie prablema baćkoŭ. Heta prablema systemy adukacyi, jakaja nia moža zabiaśpiečyć takim dzieciam narmalnaje raźvićcio ŭ tych umovach, jakija jość. Inšych umovaŭ u nas niama, jość tolki takija. I kali dzieci chočuć navučacca pa-biełarusku — heta pavinna być zabiaśpiečana, pakolki biełaruskaja mova dziaržaŭnaja. A toje, što nie nabrałasia klasa dziaciej, — značycca, drenna spracavała administracyja škoły. Ale heta nie prablema baćkoŭ, i jany nie abaviazanyja znachodzić dadatkovych dziaciej u klasu».
Jašče Aleś Astroŭski kaža, što chacieŭ by paraić usim baćkam u Biełarusi, jakija chočuć, kab ich dzieci navučalisia na rodnaj movie:
«Patrebna, spadarstva, arhanizoŭvacca, patrebna ahitacyja jašče ŭ dziciačych sadkach. Pryčym jašče da taho času, jak pačynajucca baćkoŭskija schody ŭ škołach. Potym abaviazkova iści na baćkoŭskija schody ŭ škołach — my heta robim štohod. I samaje hałoŭnaje, treba źbiracca i arhanizoŭvacca i brać heta za pryncyp. My, biełarusy, žyviom na svajoj ziamli, ale kožny raz ujaŭlaju sabie, što 1 vieraśnia ŭ biełaruskaj dziaržavie, dzie dziaržaŭnaja biełaruskaja mova, našy biełaruskija dzietki iduć vučycca pa-rasiejsku…»
Kamientary