«Skazali «nam poch*j» i pavieźli». Biełarusaŭ vyklikajuć na vajskovyja zbory, u sacsietkach — abureńnie
Z 16 lutaha pačaŭsia čarhovy etap pravierki bojehatoŭnaści biełaruskaha vojska. Ciapier u čaści adpraŭlajuć i vajskovaabaviazanych. Kolki čałaviek i na jaki termin, nieviadoma — Minabarony publična pra heta nie paviedamlaje. Toje, jak ludziej vyklikajuć na zbory, vyklikaje abureńnie, jakim biełarusy masava dzielacca ŭ sacsietkach. «Lusterka» sabrała samyja vostryja pytańni i daviedvałasia adkazy na ich u vajenkamatach.
Nievytłumačalnaja terminovaść
Biełarusy aburajucca, što pozvy ŭ vajenkamat prynosiać litaralna za ličanyja hadziny da prapisanaha ŭ ich času. Tak, u TikTok zavirusiłasia historyja pra toje, jak mužčynu a 8.00 prynieśli pozvu, u jakoj było napisana pra nieabchodnaść źjavicca ŭ vajenkamat a 9.00 taho ž dnia.
— Nam 16‑ha a 21.00 prynieśli, a źjavicca treba było ranicaj 17‑ha, — piša ŭ Threads Iryna.
— Majmu synu ŭručyli pozvu siońnia, 18.02, na pracy i siońnia ž źjavicca ŭ vajenkamat z rečami, — padzialiłasia ŭ kamientaryjach inšaja biełaruska.
— Mužu ŭčora prynieśli pozvu pozna, i prychod siońnia a 8 ranicy, — raspaviadaje treciaja.
— Synu dasłali a vośmaj viečara, pracuje ŭ Minsku, na pracy da 22.00. Na 8.00 źjavicca ŭ Hrodnie, — śćviardžaje čaćviortaja.
Miž tym mnohija adznačajuć, što, zhodna z pastanovaj Savieta ministraŭ, pozva na zbory pavinna być uručanaja nie paźniej čym za siem dzion da pačatku zboraŭ. Raniej hety termin byŭ dziesiać dzion.
Vielmi doŭhaje čakańnie
Druhoje pa masavaści abureńnie — praciahłaje čakańnie ŭ samich vajenkamatach. Tak, naprykład, adzin z vajskovaabaviazanych pisaŭ u Threads, što 17 lutaha pravioŭ u punkcie zboru bolš za 10 hadzin: «Nichto ničoha nie kaža, nas tut čałaviek 200».
Niekatoryja čakali pa 18 hadzin, a potym atrymali zahad pryjści praź dzień.
Niechta vyzvaliŭsia tolki a čaćviortaj ranicy:
«Druhija sutki siadžu ŭ licei №119 (havorka pra licej u Hrodnie. — Zaŭv. red.). Adpuścili a čaćviortaj nočy adrazu z pozvaj na 10.00».
«Moj siadzieŭ učora z 9 ranicy i a čaćviortaj nočy pryjechaŭ dadomu, pozvu dali siońnia a 10‑j nazad pryjechać».
«Dla razumieńnia ŭzroŭniu, u nas pozva była na 17‑ie čysło, my dahetul siadzim, užo 18‑ie čysło, i nichto ničoha nie viedaje i nie adpuskaje».
«Brat učora rana ranicaj pryjechaŭ ź Minska, dahetul siadzić tam, čakaje. Učora navat dakumientaŭ jaho tam nie było. Siońnia vypisali novuju pozvu».
«Bolš za ŭsio aburaje hetaje čakańnie. Skazali b užo adrazu: tak, zabirajem, ci nie, ty volny. Ale voś stolki hadzin u čakańni, i jany tam bieź ježy, vady, kali nie ŭziali z saboj».
«Uvieś dzień pratrymali ŭ licei hałodnymi i tolki a treciaj hadzinie nočy adpuścili pajeści na paru hadzin. Ciapier znoŭ siadziać čakajuć… Heta chiba narmalna? Sa svaimi dziećmi tak by nie pastupili!»
Biez vyklučeńniaŭ
Miarkujučy z kamientaroŭ u Threads, mužčyn na zbory adpraŭlajuć na miesiac-dva. Pry hetym nie robiać vyklučeńniaŭ dla tych, u kaho ŭ siamji maleńkija ci niezdarovyja dzieci.
«U nas hrudnoje dzicia <…>. Na ŭsie dyjahnazy — maje, dziciaci i muža — skazali: «Nam pach…j», i pavieźli. Dzie jon ciapier, što ź im, ja nie viedaju, suviazi niama, zabrali telefony».
«Muža zabrali. Ja była ŭpeŭnienaja, što ź dzietkami da troch hadoŭ nie zabirajuć, ale, na žal, małoj 10 miesiacaŭ, i zabrali».
«Dziciaci hodzik niadaŭna spoŭniŭsia, svajaki za 1000 km ad nas, my inšaharodnija, — raspaviadaje biełaruska ŭ TikTok. — U dziciaci parušeńnie mozhu, nieŭrałohija, ja čałaviek sa słabym słycham. Muž tolki z nyrkami z balničnaha vyjšaŭ, skazali pach*r, heta nie pryčyna».
«Kali mianie zabirali, maja žonka lažała ŭ balnicy z hrudnym dziciem ź pnieŭmanijaj, a ja byŭ doma z synam, jaki ŭ pieršy kłas chodzić, — adkazvaje joj mužčyna, jaki prajšoŭ zbory. — Nikoha nie chvalavała, jak pavinien žyć pieršakłaśnik adzin doma».
«Nas letam, kali zabirali, vajenkam skazaŭ: «U kaho siamiejnyja prablemy, padychodźcie, budziem abmiarkoŭvać», i takich nie brali, — zhadvaje inšy. — U zali naŭprost pytalisia: «Žadańnie jość ci niama?» Chto kazaŭ «niama», tych u asnoŭnym nie brali. Usio pa-ludsku prajšło».
Niechta nie byŭ ni razu, a niekaha pryzvali adrazu paśla dembiela
Nie vielmi razumiejuć biełarusy i jak adbirajuć tych, kaho vyklikać na zbory. Jość tyja, chto na ich nie traplaŭ ni razu, inšych ža, naadvarot, pryzyvajuć rehularna.
— Adsłužyŭ u 2012 hodzie, ni razu na zbory nie zabirali, — radujecca ŭ kamientaryjach karystalnik TikTok.
— Piać hadoŭ tamu adsłužyŭ, i jašče nie pryzvali na zbory, — dzielicca jašče adzin.
— Mužu, viadoma, užo katory raz nie šancuje, amal stabilna kožnyja dva hady jeździć, ale hetym razam pałochaje, što tak šmat ludziej zabirajuć, jašče, kažuć, biez suviazi buduć… — piša adna z karystalnic Threads.
— Muž učora byŭ pa poźvie, byli chłopcy, jakija try miesiacy tolki jak na dembiel pryjšli, — dadaje jašče adna karystalnica.
Śpieška, adsutnaść vyraznaj infarmacyi pra terminy i masavaść pryzyvu, a taksama kolki heta ŭsio budzie praciahvacca, mnohich prymušajuć chvalavacca. Asabliva na fonie raptoŭnaj pravierki bojehatoŭnaści, jakuju naładziŭ Alaksandr Łukašenka.
I choć u kamientaryjach praślizhvajuć mierkavańni, što heta standartnyja zbory, jak i zaŭsiody, nie ŭsich heta supakojvaje.
— Zvyčajnyja — heta kali ŭsio spakojna i zahadzia, ale kali ŭ adzin dzień bolš za 4—5 tys. adrazu zabirajuć, heta ŭžo nie zvyčajnyja, — piša vajskovaabaviazany z Hrodna.
Što kažuć vajenkamaty
Pad vyhladam žonki pryzvanaha na zbory žurnalistka «Lusterka» abzvaniła niekalki vajenkamataŭ krainy. Pierš za ŭsio pacikaviłasia, z čym źviazana takaja terminovaść.
— Usio dakładna. Dajuć pozvy ludziam i siońnia ž źjavicca, a nie tolki zaŭtra, — adkazaŭ dziažurny ŭ vajenkamacie Maładziečanskaha rajona.
— A da čaho takaja śpieška?
— Heta vy zadajcie pytańnie ministru abarony, vajskovamu kamisaru.
A jak ža pastanova Savieta ministraŭ, u jakoj idzie havorka pra siem dzion? U vajenkamacie Homielskaha rajona vykazali zdahadku, što zhadany zakon tyčycca płanavych zboraŭ, a nie pravierki mabilizacyjnaj hatoŭnaści, a značyć, hety termin moža nie vykonvacca.
— Tam užo pozvy adpraŭlajuć pa fakcie, chutčej za ŭsio, — vykazali zdahadku tam, ale spasyłku na kankretny punkt zakona tak i nie zmahli znajści.
U vajenkamacie Hrodzienskaj vobłaści na naša pytańnie, čamu zaklikanym tak doŭha davodzicca čakać u punktach zboru, adkazać nie zmahli. Ale zajavili, što «ŭsio heta kampiensujuć».
— Chto i što kampiensuje? — udakładniła žurnalistka.
— Hrašyma, hrašyma, — adkazaŭ supracoŭnik.
Kolkaść vyklikanych na zbory nam nazvać admovilisia, spasłaŭšysia na «vajskovuju tajnu».
Što tyčycca najaŭnaści małaletnich dziaciej, to, jak zajavili ŭ vajenkamacie Lidskaha rajona, heta nie ŭvažlivaja pryčyna.
— Pa ŭkazie ministra abarony ciapier zbory, razumiejecie? Toje, što dzicia da troch hadoŭ — heta nie pryčyna [nie vyklikać na zbory]. <…>. Pryčyny vyzvaleńnia ad zboraŭ: kali [u mužčyny] dzicia-invalid, jon sam udzielničaje ŭ sielskahaspadarčych rabotach, dapuścim, siesija ŭ jaho i hetak dalej. <…> Nu i kali dohlad blizkich svajakoŭ — tam treba hladzieć, taksama kali hrupa invalidnaści ŭ ich i bolš nikoha niama. Toje, što dzietki maleńkija, na žal, heta nie pryčyna.
Miž tym mužčyny, jakija vychoŭvajuć traich i bolš niepaŭnaletnich dziaciej (da 18 hadoŭ), majuć prava na vyzvaleńnie ad zboraŭ.
Što tyčycca miechaniki adboru ludziej na zbory, to ŭ vajenkamacie Hrodzienskaj vobłaści žurnalistku «Lusterka» zapeŭnili, što ludziej pryzyvajuć nie naŭzdahad.
— Udakładniajcie ŭ svaim vajenkamacie. Zakon ža jość, viadoma, u stol nichto palcam nie tykaje, — zajaviŭ supracoŭnik, ale nie zmoh patłumačyć, jaki zakanadaŭčy akt heta rehuluje i jak časta zapaśnika mohuć paklikać na zbory.
Adznačym, što Zakon «Ab voinskim abaviazku i voinskaj słužbie» abmiažoŭvaje ahulny termin vajskovych ci śpiecyjalnych zboraŭ za čas znachodžańnia ŭ zapasie. Pavodle art. 70 jon nie moža pieravyšać 12 miesiacaŭ.
Pačatkam prachodžańnia vajskovych ci śpiecyjalnych zboraŭ vajennaabaviazanymi ličycca dzień prychodu ich u vajenkamat ci ŭpraŭleńnie Kamiteta dziaržaŭnaj biaśpieki pa vobłaści dla adpraŭki da miesca praviadzieńnia zboraŭ. Vajskovaabaviazanych mohuć pryzyvać na śpiecyjalnyja zbory na termin da dvuch miesiacaŭ.
Kamientary